ผลการรับฟˏงความคิดเห็นและการวิเคราะห์ ผลการรับฟÑงความคิดเห็นและการวิเคราะห ผลกระทบทีˑอาจเกิดขึ˓นจากร่างกฎหมาย ผลกระทบทีÓอาจเกิดขึÕนจากร่างกฎหมาย ผลการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ˓นจากร่างกฎหมาย รายงาน รายงาน รายงาน ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... คณะกรรมการขับเคลืˑอนการรับฟˏงความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบ ทีˑอาจเกิดขึ˓นจากร่างกฎหมายทีˑเสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือผู้มีสิทธิเลือกตั˓งไปสู่ภาคประชาชน คณะกรรมการขับเคลืˑอนการรับฟˏงความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบ ที่อาจเกิดขึ˓นจากร่างกฎหมายทีˑเสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือผู้มีสิทธิเลือกตั˓งไปสู่ภาคประชาชน ## สภาผู้แทนราษฎร ชุดทีˑ 27 ## สภาผู้แทนราษฎร ชุดทีˑ 27 สํานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร RIA 086/2569 (นายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร กับคณะ เป็นผู้เสนอ) ก ## สารบัญ ## หน้า ## สารบัญ ก ## บทสรุปผู้บริหาร ค ## ส่วนที่ 1 ข้อมูลพื้นฐานของร่างกฎหมาย 1. ชื่อร่างกฎหมาย 2. หลักการและเหตุผล 3. ผู้เสนอร่างกฎหมาย ## ส่วนที่ 2 การรับฟังความคิดเห็นและสรุปผลการรับฟังความคิดเห็น 1. ข้อมูลประกอบการรับฟังความคิดเห็น 2. ตารางเปรียบเทียบร่างกฎหมาย 3. ผู้เกี่ยวข้องที่ได้รับหรืออาจได้รับผลกระทบจากร่างกฎหมาย 4. ประเด็นการรับฟังความคิดเห็น 5. ระยะเวลาและวิธีการการรับฟังความคิดเห็น 6. สรุปผลการรับฟังความคิดเห็น ส่วนที่ 3 รายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบอันเกิดจากร่างกฎหมาย 1. ความเป็นมา สภาพปัญหา ความจำเป็นที่จะต้องตรากฎหมาย 2. ความสอดคล้องของร่างกฎหมาย 3. ประโยชน์ที่ประชาชนและสังคมจะได้รับ 4. ความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับกฎหมายอื่น 5. ผลกระทบโดยรวมที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย 6. ผลกระทบของร่างกฎหมายที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (CORRUPTION) 7. การกำหนดให้มีระบบอนุญาตอนุมัติหรือการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ 8. การกำหนดให้มีระบบคณะกรรมการ 9. บทกำหนดโทษ 10. การประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย 3-32 ส่วนที่ 4 การเปิดเผยรายงานผลการรับฟังความคิดเห็นและรายงานผลการวิเคราะห์ ผลกระทบอันเกิดจากร่างกฎหมาย ข ## บทสรุปผู้บริหาร ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....เสนอโดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ ซึ่งมีหลักการเพื่อปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และมีเหตุผลเนื่องจากเทคโนโลยีที่ใช้ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว บทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันจึงไม่สอดคล้องกับ สภาพการที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับองค์การสหประชาชาติได้พัฒนากฎหมายแม่แบบขึ้นใหม่ หลายฉบับเพื่อรองรับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เพื่อรองรับ เศรษฐกิจดิจิทัล สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัย และสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศ ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วย อำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต และประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ จึงจำเป็นต้องตรา พระราชบัญญัตินี้ คณะกรรมการขับเคลื่อนการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น จากร่างกฎหมายที่เสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปสู่ภาคประชาชนได้จัดให้มี การรับฟังความคิดเห็นด้วยวิธีการรับฟังความคิดเห็นผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของรัฐสภา และส่งประเด็นไปรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยผลการรับฟังความคิดเห็น และรายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบ สรุปได้ดังนี้ ฝ่ายที่เห็นด้วย เห็นว่า ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว เนื่องจาก เป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่าง ประเทศ รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ของประเทศ และมีเจตนารมณ์วางหลักเป็นกฎหมายกลางสำหรับทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้ปราศจากข้อจำกัดด้านกฎหมายที่จะเป็นอุปสรรคต่อการส่งเสริมการทำธุรกรรมด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ ทั้งเป็นการสร้างกลไกของระบบเศรษฐกิจและสังคมปัจจุบันที่เอื้อต่อลักษณะแนวโน้ม การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการทำธุรกรรมเป็นหลัก นอกจากนี้ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำเหมือนกับร่างพระราชบัญญัติฯ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคีปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน ค คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว และเป็นการสร้างความแน่นอนทางกฎหมายที่ชัดเจนขึ้น ช่วยลดความ คลุมเครือในการตีความของศาลและนักกฎหมาย ทำให้การบังคับใช้กฎหมายมีความเป็นสากล และน่าเชื่อถือในระดับสากลมากยิ่งขึ้น และช่วยให้หน่วยงานของรัฐสามารถปรับการทำงานสู่ระบบ ดิจิทัลได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนช่วยให้การแสดงเจตนา การทำสัญญาผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือระบบอัตโนมัติมีผลผูกพันทางกฎหมายชัดเจน ป้องกันการปฏิเสธความรับผิดชอบเพียงเพราะทำ ในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ช่วยรองรับการทำธุรกรรมทางการเงินและการพาณิชย์สมัยใหม่ได้อย่าง มีประสิทธิภาพ และช่วยสร้างความเชื่อมั่นและความมั่นคงปลอดภัยให้กับผู้ใช้บริการ ทั้งนี้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มีความล้าสมัย ไม่สอดคล้องกับพัฒนาการทางเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว การเสนอร่างพระราชบัญญัตินี้ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการช่วยอุดช่องว่างทางกฎหมาย ลดต้นทุนการบริหารจัดการเอกสาร อำนวยความสะดวก และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล ส่วนฝ่ายที่ไม่เห็นด้วย เห็นว่า มีการแสดงความเห็นแต่มิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด และไม่เห็นด้วยกับการกำหนดให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็น ผู้รับภาระค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์แต่เพียงฝ่ายเดียวโดยเด็ดขาด เนื่องจากอาจก่อให้เกิดผลกระทบ ต่อสิทธิ ในการต่อสู้คดีของคู่ความที่มีเหดุอันควรสงสัยโดยสุจริต ทั้งนี้ ได้มีข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม สำหรับประโยชน์ที่ประชาชนและสังคมจะได้รับ พบว่า การเสนอร่างพระราชบัญญัตินี้ จะก่อให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศสังคม หรือประชาชน ได้แก่ มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อยกระดับ คุณภาพชีวิตของประชาชน มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อรักษาสิทธิและป้องกันความเหลื่อมล้ำ ทางเทคโนโลยี คุ้มครองสิทธิ ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม ให้แก่ประชาชน ตลอดจนมีมาตรการทางกฎหมายเพื่อยกระดับความมั่นคงปลอดภัยและความเชื่อมั่น ในสังคมดิจิทัล ลดปัญหาการใช้และการตีความกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้ง มีมาตรการทางกฎหมายในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถ ในการแข่งขัน อันเป็นการสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570) อย่างเป็นรูปธรรม ตลอดจนยกระดับภาพลักษณ์อันดีของประเทศ ไทยในประชาคมระหว่างประเทศหรือระดับสากล ส่วนผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย พบว่า มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจทั้งในเชิงบวก และเชิงลบ กล่าวคือ ผลกระทบในเชิงบวกจะมีผลเป็นการอำนวยความสะดวกให้แก่ภาคธุรกิจ ภาครัฐ และประชาชน ลดต้นทุนในการบริหารจัดการอย่างเป็นรูปธรรม เพิ่มสภาพคล่องให้แก่ระบบการค้า และการเงิน และกระตุ้นอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและบริการดิจิทัล ส่วนผลกระทบเชิงลบจะมีผล ง เป็นการเพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎหมายของผู้ประกอบการ ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และข้อจำกัดในการเข้าถึง ภาระต้นทุนทางคดีความ และเพิ่มภาระทางการคลังและงบประมาณ ตลอดจนค่าใช้จ่ายของรัฐซึ่งเป็นต้นทุนของรัฐในการปฏิบัติตามและบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย ผลกระทบต่อสังคมมีผลกระทบทั้งในเชิงบวกและลบ กล่าวคือ ผลกระทบเชิงบวกจะมีผล เป็นการอำนวยความสะดวกและลดขั้นตอนในการติดต่อสื่อสารระหว่างประชาชน ภาคธุรกิจ และหน่วยงานของรัฐ สร้างความมั่นคงปลอดภัยและความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมทางระบบ อิเล็กทรอนิกส์ที่มีมาตรฐานรองรับ ส่วนผลกระทบเชิงลบอาจก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี และข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการสาธารณะโดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบาง ความเสี่ยงด้านการละเมิด ความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของข้อมูลชีวภาพที่นำมาใช้ในการพิสูจน์และยืนยันตัวตน และอาจสร้างภาระเกินสมควรแก่ประชาชนทั่วไปในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม สำหรับการวิเคราะห์ผลกระทบจากร่างกฎหมายที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption Risk Assessment) ของพระราชบัญญัตินี้ พ.ศ. .... พบว่า ไม่มีถ้อยคำในบทบัญญัติ ดังกล่าวที่มีความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) ## รายงานผลการรับฟังความคิดเห็น ## และรายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากร่างกฎหมาย ## ส่วนที่ 1 ข้อมูลพื้นฐานของร่างกฎหมาย 1. ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ....  กฎหมายใหม่  ปรับปรุง  แก้ไขเพิ่มเติม  ยกเลิก ## 2. หลักการและเหตุผล ## 2.1 หลักการ ปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## 2.2 เหตุผล โดยที่เทคโนโลยีที่ใช้ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว บทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันจึงไม่สอดคล้องกับสภาพ การที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับกับองค์การสหประชาชาติได้พัฒนากฎหมายแม่แบบขึ้นใหม่หลายฉบับ เพื่อรองรับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัล สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ 3. ผู้เสนอร่างกฎหมาย  สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  ประชาชนเข้าชื่อเสนอกฎหมาย นายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ เป็นผู้เสนอ ส่วนที่ 2 การรับฟังความคิดเห็นและสรุปผลการรับฟังความคิดเห็น ## 1. ข้อมูลประกอบการรับฟังความคิดเห็น ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการเพื่อปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีเหตุผลเนื่องจากเทคโนโลยีที่ใช้ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์พัฒนาไปอย่างรวดเร็วบทบัญญัติ ของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันจึงไม่สอดคล้องกับสภาพกาล ที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับองค์การสหประชาชาติได้พัฒนากฎหมายแม่แบบขึ้นใหม่หลายฉบับ เพื่อรองรับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัล สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้าง ความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่ การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่ม ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ สาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัตินี้ มีดังต่อไปนี้ (1) กำหนดให้ยกเลิกพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 (ร่างมาตรา 3) (2) กำหนดวัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัติในการสนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทำธุรกรรมแทนการทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม โดยสร้าง ความชัดเจนและความเชื่อมั่นในผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรมดังกล่าวในทุกขั้นตอน แต่มิได้ห้าม การทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม (ร่างมาตรา 4) (3) กำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่ธุรกรรมตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ในเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ผู้กระทำมีหน้าที่ต้องไปแสดงตนต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ เรื่องที่กฎหมาย กำหนดให้ผู้กระทำต้องแสดงเจตนาให้ความยินยอมต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ และเรื่องที่โดยสภาพ ยังไม่สมควรทำเป็นธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ร่างมาตรา 5) (4) กำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมาย ทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ เว้นแต่ มีกฎหมายกำหนดวิธีทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เรื่องใดไว้โดยเฉพาะ ก็ให้ดำเนินการตามกฎหมายนั้น (ร่างมาตรา 6) (5) กำหนดผลทางกฎหมายของการทำธุ รกรรมทางอิ เล็ กทรอนิ กส์ ให้ เป็ นไปตาม ร่างพระราชบัญญัตินี้ การใดที่มิได้บัญญัติไว้ในร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการเฉพาะ ให้เป็นไปตามประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น (ร่างมาตรา 7) (6) กำหนดบทนิยามของคำว่า “ธุรกรรม” “อิเล็กทรอนิกส์” “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์" “ข้อความ” “ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” “ข้อมูลชีวภาพ” “เจ้าของลายมือชื่อ” “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” “ระบบข้อมูล” “ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์” “ระบบอัตโนมัติ” “ผู้ส่งข้อมูล” “ผู้รับข้อมูล” “บุคคลซึ่งเป็นสื่อกลาง” “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” “อัตลักษณ์” “การพิสูจน์ตัวตน” “สิ่งที่ใช้ยืนยันตัวตน” “การยืนยันตัวตน” “ตราสารเปลี่ยนมือ” “ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” “บริการ ระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” “สำนักงาน” “ผู้อำนวยการ” และ “รัฐมนตรี” (ร่างมาตรา 8) (7) กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบททั่วไปของร่างพระราชบัญญัตินี้ เช่น กำหนดผลผูกพัน และมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมายแก่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำขึ้น โดยถูกต้องตามร่างพระราชบัญญัตินี้ และให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์มีสถานะเช่นเดียวกับเอกสารหรือพยานหลักฐานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา ความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น กำหนดปัจจัยต่าง ๆ ที่ใช้วิเคราะห์ ในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยในความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ กำหนดให้ในการพิจารณาของศาล หากมีผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออก ค่าใช้จ่ายในในการพิสูจน์ และศาลอาจจัดทำบัญชีพยานผู้เชี่ยวขาญที่สามารถแสดงความเห็นเกี่ยวกับ ความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ เป็นต้น (หมวด 1 ร่างมาตรา 10 ถึงร่างมาตรา 26) (8) กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยการแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทาง อิเล็กทรอนิกส์ เช่น กำหนดให้การแสดงเจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ และบุคคลใด จะปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับทางกฎหมายของการแสดงเจตนา โดยอ้างเพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้มิได้ กำหนดข้อสันนิษฐานทางกฎหมายในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูล ได้รับแจ้งจากผู้รับข้อมูลว่าได้รับข้อมูลแล้ว ให้ถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ ได้รับมา เป็นต้น (หมวด 2 ร่างมาตรา 27 ถึงมาตรา 43) (9) กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ เช่น กำหนดให้ตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์มีผลบังคับตามกฎหมายเช่นเดียวกับตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร ผู้ใดจะปฏิเสธผลผูกพันทางกฎหมายของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้มิได้ กำหนดลักษณะของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ กำหนดให้การจัดทำตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร หรือการจัดทำตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารเพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้วิธีการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้โดยมีข้อความครบถ้วนถูกต้องและต้องดำเนินการด้วยวิธีที่กำหนดไว้ เป็นต้น (หมวด 3 ร่างมาตรา 44 ถึงร่างมาตรา 50) (10) กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ เช่น กำหนดให้บริการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ บริการพิสูจน์หรือยืนยันตัวตนของบุคคล บริการการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ บริการประทับเวลาและวันที่ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ บริการรับ ส่ง หรือจัดเก็บข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ บริการจดทะเบียนหรือรับรองเว็บไซต์หรือโดเมนเนม บริการระบบตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ หรือบริการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง กำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบ ของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องดำเนินการ เป็นต้น (หมวด 4 ร่างมาตรา 51 ถึงร่างมาตรา 58) (11) กำหนดบทเฉพาะกาลรองรับการดำเนินการออกกฎหมายลำดับรองในวาระแรก หรือในระยะแรกของการใช้บังคับกฎหมาย และรองรับสิทธิของผู้ประกอบธุรกิจให้บริการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีใบอนุญาตตามกฎหมายเดิม เป็นต้น (บทเฉพาะกาล ร่างมาตรา 59 ถึงร่างมาตรา 63) ## 2. ตารางเปรียบเทียบร่างกฎหมาย ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า“พระราชบัญญัติ ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544” มาตรา 1 พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า“พระราชบัญญัติว่า ด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544” มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้น กำหนดหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจา นุเบกษาเป็นต้นไป มาตรา 2 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด หนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป มาตรา 3 ภายใต้บังคับมาตรา 63 ให้ยกเลิก (1) พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (2) พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 (3) พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 (4) พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 มาตรา 4 พระราชบัญญัตินี้มีวัตถุประสงค์ในการ สนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการ ทำธุรกรรมแทนการทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม โดยสร้างความชัดเจนและความเชื่อมั่นในผลทางกฎหมาย พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ของการทำธุรกรรมดังกล่าวในทุกขั้นตอน แต่มิได้ห้ามการ ทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม มาตรา 5 พระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่ธุรกรรมตามที่ กำหนดในพระราชกฤษฎีกาในเรื่องดังต่อไปนี้ (1) เรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ผู้กระทำมีหน้าที่ต้องไป แสดงตนต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ (2) เรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ผู้กระทำต้องแสดงเจตนาให้ ความยินยอมต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ (3) เรื่องที่โดยสภาพยังไม่สมควรทำเป็นธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 3 พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรม ในทางแพ่งและพาณิชย์ที่ดำเนินการโดยใช้ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ เว้นแต่ธุรกรรมที่มีพระราชกฤษฎีกา กำหนดมิให้นำพระราชบัญญัตินี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน มาใช้บังคับ ความในวรรคหนึ่งไม่มีผลกระทบกระเทือนถึง กฎหมายหรือกฎใดที่กำหนดขึ้นเพื่อคุ้มครองผู้บริโภค พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมในการ ดำเนินงานของรัฐตามที่กำหนดในหมวด 4 มาตรา 6 ภายใต้บังคับมาตรา 5 พระราชบัญญัตินี้ ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมายทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรม ระหว่างเอกชนกับรัฐ เว้นแต่มีกฎหมายกำหนดวิธีการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ไว้เป็นการเฉพาะ ก็ให้ดำเนินการตามกฎหมายนั้น มาตรา 7 ผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ การใดมิได้ บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้เป็นการเฉพาะ ให้เป็นไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่า ด้วยการนั้น มาตรา 4 ในพระราชบัญญัตินี้ “ธุรกรรม” หมายความว่า การกระทำใด ๆ ที่เกี่ยวกับกิจกรรมในทางแพ่งและพาณิชย์ หรือในการ ดำเนินงานของรัฐตามที่กำหนดในหมวด 4 มาตรา 8 ในพระราชบัญญัตินี้ “ธุรกรรม” หมายความว่า การกระทำใดๆ ที่เกี่ยวกับ กิจกรรมนิติกรรมในทางแพ่งและพาณิชย์ หรือ ในการดำเนินงานของรัฐตามที่กำหนดในหมวด 4 และ ให้หมายความรวมถึงวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง สัญญา พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... “อิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า การประยุกต์ใช้ วิธีการทางอิเล็กตรอนไฟฟ้า คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือวิธี อื่นใดในลักษณะคล้ายกัน และให้หมายความรวมถึงการ ประยุกต์ใช้วิธีการทางแสง วิธีการทางแม่เหล็ก หรือ อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้วิธีต่าง ๆ เช่นว่า นั้น “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ธุรกรรม ที่กระทำขึ้นโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดหรือ แต่บางส่วน “ข้อความ” หมายความว่า เรื่องราว หรือข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะปรากฏในรูปแบบของตัวอักษร ตัวเลข เสียง ภาพ หรือรูปแบบอื่นใดที่สื่อความหมายได้โดยสภาพ ของสิ่งนั้นเองหรือโดยผ่านวิธีการใด ๆ “ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ข้อความที่ได้ สร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ เช่น วิธีการแลกเปลี่ยนข้อมูลทาง อิเล็กทรอนิกส์ จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ โทรเลข โทร พิมพ์ หรือโทรสาร “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า อักษร อักขระ ตัวเลข เสียงหรือสัญลักษณ์อื่นใดที่สร้างขึ้นให้ อยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งนำมาใช้ประกอบกับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อแสดงความสัมพันธ์ระหว่าง บุคคลกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ ระบุตัวบุคคลผู้เป็นเจ้าของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่ เกี่ยวข้องกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น และเพื่อแสดงว่า ทางปกครอง และการทำการอื่นใดของหน่วยงานของรัฐ หรือเจ้าหน้าที่ด้วย อิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า การประยุกต์ใช้วิธีการ ทางอิเล็กตรอนไฟฟ้า คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือวิธีอื่นใด ในลักษณะคล้ายกัน และให้หมายความรวมถึง การประยุกต์ใช้วิธีการทางแสง วิธีการทางแม่เหล็ก หรืออุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้วิธีต่าง ๆ เช่นว่า นั้น “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ธุรกรรมที่ กระทำขึ้นโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดหรือ แต่บางส่วน “ข้อความ” หมายความว่า เรื่องราว หรือข้อเท็จจริง ไม่ ว่าจะปรากฏในรูปแบบของสิ่งที่สื่อความด้วยตัวอักษร ตัวเลข ผัง หรือแบบแผนอื่น เสียง ภาพ หรือรูปแบบอื่นใด ที่สื่อความหมายได้โดยสภาพของสิ่งนั้นเองหรือโดยผ่าน วิธีการใด ๆ ที่เป็นหลักฐานแห่งความนั้น “ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ข้อความที่ได้ สร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ เช่น วิธีการแลกเปลี่ยนข้อมูลทาง อิเล็กทรอนิกส์ จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ โทรเลข โทร พิมพ์ หรือโทรสาร “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า อักษร อักขระ ตัวอักษร ตัวเลข เสียง ข้อมูลชีวภาพ หรือสัญลักษณ์อื่นใดที่ สร้างขึ้นให้อยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งนำมาใช้ประกอบ กับข้อมูลร่วมกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อื่นเพื่อแสดง ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดย มีวัตถุประสงค์เพื่อระบุตัวบุคคลผู้เป็นเจ้าของลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น และเพื่อแสดงว่าบุคคลดังกล่าวยอมรับข้อความในข้อมูล พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... บุคคลดังกล่าวยอมรับข้อความในข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ นั้น “ระบบข้อมูล” หมายความว่า กระบวนการ ประมวลผลด้วยเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์สำหรับสร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ “การพิสูจน์และยืนยันตัวตน” หมายความว่า กระบวนการพิสูจน์และยืนยันความถูกต้องของตัวบุคคล “ระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล” หมายความว่า เครือข่ายทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อมโยง ข้อมูลระหว่างบุคคลใด ๆ หรือหน่วยงานของรัฐเพื่อ ประโยชน์ในการพิสูจน์และยืนยันตัวตน และการทำ อิเล็กทรอนิกส์นั้น และการแสดงเจตนาของผู้นั้นในเนื้อหา สาระของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ “ข้อมูลชีวภาพ” หมายความว่า ข้อมูลชีวภาพตาม กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล “เจ้าของลายมือชื่อ” หมายความว่า บุคคลซึ่งถือข้อมูล สำหรับสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ของตนและกระทำ การในนามของตนเองหรือเพื่อประโยชน์ของบุคคลอื่น ซึ่งตนทำการแทน “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ตัวอักษร ตัวเลข เสียง หรือสัญลักษณ์อื่นที่สร้างขึ้นในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์ซึ่งนำมาใช้ร่วมกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อื่น เพื่อระบุตัวนิติบุคคลเจ้าของตราประทับและการแสดง เจตนาของนิติบุคคลในเนื้อหาของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ “ระบบข้อมูล” หมายความว่า กระบวนการประมวลผล ด้วยเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์สำหรับระบบในการสร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลข้อมูลด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ “ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า สถานที่หรือ ช่องทางในระบบข้อมูลที่บุคคลจะใช้ติดต่อกันทาง อิเล็กทรอนิกส์ “ระบบอัตโนมัติ” หมายความว่า ระบบข้อมูลที่สามารถ ปฏิบัติการได้เองโดยไม่จำเป็นต้องมีการตรวจสอบหรือ แทรกแซงโดยบุคคลธรรมดา ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ธุรกรรมอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการพิสูจน์และยืนยัน ตัวตน “ระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ อัตโนมัติ” หมายความว่า โปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือ วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์หรือวิธีการอัตโนมัติอื่น ที่ใช้ เพื่อที่จะทำให้เกิดการกระทำหรือการตอบสนองต่อ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือการปฏิบัติการใด ๆ ต่อระบบ ข้อมูล ไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วน โดยปราศจากการ ตรวจสอบหรือการแทรกแซงโดยบุคคลธรรมดาในแต่ละ ครั้งที่มีการดำเนินการหรือแต่ละครั้งที่ระบบได้สร้างการ ตอบสนอง “การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า การส่งหรือรับข้อความด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์โดยใช้ มาตรฐานที่กำหนดไว้ล่วงหน้า “ผู้ส่งข้อมูล” หมายความว่า บุคคลซึ่งเป็นผู้ส่งหรือ สร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ก่อนจะมีการเก็บรักษาข้อมูล เพื่อส่งไปตามวิธีการที่ผู้นั้นกำหนด โดยบุคคลนั้นอาจจะ ส่งหรือสร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ด้วยตนเอง หรือมีการ ส่งหรือสร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในนามหรือแทนบุคคล นั้นก็ได้ ทั้งนี้ ไม่รวมถึงบุคคลที่เป็นสื่อกลางสำหรับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น “ผู้รับข้อมูล” หมายความว่า บุคคลซึ่งผู้ส่งข้อมูล ประสงค์จะส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้ และได้รับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น ทั้งนี้ ไม่รวมถึงบุคคลที่เป็นสื่อกลาง สำหรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น “ผู้ส่งข้อมูล” หมายความว่า บุคคลซึ่งเป็นผู้ส่งหรือสร้าง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ก่อนจะมีการเก็บรักษาข้อมูลเพื่อ ส่งไปตามวิธีการที่ผู้นั้นกำหนด ก่อให้เกิดการสร้างและส่ง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นโดยบุคคลนั้นอาจจะส่งหรือสร้าง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไม่ว่าจะสร้างด้วยตนเอง หรือมีการ ส่งหรือสร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในนามหรือแทนบุคคล นั้นก็ได้ ทั้งนี้ หรือให้บุคคลอื่นสร้างนามตนเอง แต่ไม่ รวมถึงบุคคลที่ซึ่งเป็นสื่อกลางสำหรับข้อมูลเกี่ยวกับการ รับส่งอิเล็กทรอนิกส์นั้น “ผู้รับข้อมูล” หมายความว่า บุคคลซึ่งผู้ส่งข้อมูลประสงค์ จะส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้ และได้รับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น ทั้งนี้ แต่ไม่รวมถึงบุคคลที่ซึ่งเป็น สื่อกลางสำหรับเกี่ยวกับการรับส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... “บุคคลที่เป็นสื่อกลาง” หมายความว่า บุคคลซึ่ง กระทำการในนามผู้อื่นในการส่ง รับ หรือเก็บรักษา ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อันใดอันหนึ่งโดยเฉพาะ รวมถึง ให้บริการอื่นที่เกี่ยวกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น “ใบรับรอง” หมายความว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือ การบันทึกอื่นใด ซึ่งยืนยันความเชื่อมโยงระหว่างเจ้าของ ลายมือชื่อกับข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ “เจ้าของลายมือชื่อ” หมายความว่า ผู้ซึ่งถือข้อมูล สำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์และสร้าง ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์นั้นในนามตนเองหรือแทน บุคคลอื่น “คู่กรณีที่เกี่ยวข้อง” หมายความว่า ผู้ซึ่งอาจกระทำ การใด ๆ โดยขึ้นอยู่กับใบรับรองหรือลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ “หน่วยงานของรัฐ” หมายความว่า (1) กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่าง อื่นและมีฐานะเป็นกรม ราชการส่วนภูมิภาค และ ราชการส่วนท้องถิ่น (2) รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือ พระราชกฤษฎีกา (3) องค์การมหาชนที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือ พระราชกฤษฎีกา (4) หน่วยงานของรัฐสภา (5) หน่วยงานของศาล ในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับ การพิจารณาพิพากษาอรรถคดี (6) องค์กรตามรัฐธรรมนูญ ในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับ การวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาท “บุคคลที่เป็นสื่อกลาง” หมายความว่า บุคคลซึ่งกระทำ การในนามผู้อื่นในการส่ง รับ หรือเก็บรักษาข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์อันใดอันข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หนึ่งโดยเป็น การเฉพาะ และให้หมายความรวมถึงการให้บริการอื่น ที่เกี่ยวกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวนั้นด้วย พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (7) องค์กรอิสระที่ตั้งขึ้นตามกฎหมาย (8) นิติบุคคล คณะบุคคล หรือบุคคลซึ่งมีหน้าที่และ อำนาจในการดำเนินงานของรัฐไม่ว่าในการใด ๆ “คณะกรรมการ” หมายความว่า คณะกรรมการ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่บัญญัติในหมวด 4 “อัตลักษณ์” หมายความว่า ลักษณะเฉพาะของบุคคลซึ่ง สามารถบ่งบอกหรือจำแนกได้โดยคุณลักษณะหรือชุดของ คุณลักษณะที่เกี่ยวข้องกับตัวบุคคลนั้น “การพิสูจน์ตัวตน” หมายความว่า กระบวนการรวบรวม และตรวจสอบข้อมูลเกี่ยวกับอัตลักษณ์ของบุคคล และการ ตรวจสอบความเชื่อมโยงระหว่างบุคคลกับข้อมูล เกี่ยวกับอัตลักษณ์นั้น “สิ่งที่ใช้ยืนยันตัวตน” หมายความว่า สิ่งที่ใช้เชื่อมโยง อัตลักษณ์กับบุคคลซึ่งบุคคลนั้นครอบครองและควบคุมเพื่อ ใช้ในการยืนยันตัวตน เช่น รหัสผ่าน ข้อมูลชีวภาพ “การยืนยันตัวตน” หมายความว่า กระบวนการ ยืนยันอัตลักษณ์ของบุคคลด้วยการตรวจสอบสิ่งที่ใช้ยืนยัน ตัวตนของบุคคลนั้น “ตราสารเปลี่ยนมือ” หมายความว่า เอกสารหรือ ตราสาร ซึ่งให้ผู้ทรงมีสิทธิเรียกร้องให้บุคคลอีกคนหนึ่งต้อง กระทำการชำระหนี้ตามที่ระบุในเอกสารหรือตราสารนั้น โดยผู้ทรงอาจโอนสิทธิเรียกร้องตามเอกสารหรือ ตราสารให้แก่บุคคลอื่นด้วยการส่งมอบเอกสารหรือ ตราสารนั้นให้ “ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ตราสารเปลี่ยนมือที่อยู่ในรูปแบบของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และมีลักษณะครบถ้วนถ้วนตาตรา 45 ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... “สำนักงาน” หมายความว่า สำนักงานพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามกฎหมายว่าด้วยสำนักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ “ผู้อำนวยการ” หมายความว่า ผู้อำนวยการสำนักงาน พัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ “รัฐมนตรี” หมายความว่า รัฐมนตรีผู้รักษาการตาม พระราชบัญญัตินี้ “บริการระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า ระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้บริการด้านการ สร้าง การเก็บรักษา การส่งมอบการครอบครอง หรือ การอื่นใดเกี่ยวกับตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ “สำนักงาน” หมายความว่า สำนักงานพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามกฎหมายว่าด้วยสำนักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทร่อนิกส์ “ผู้อำนวยการ” หมายความว่า ผู้อำนวยการสำนักงาน พัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ “รัฐมนตรี” หมายความว่า รัฐมนตรีผู้รักษาการตาม พระราชบัญญัตินี้ มาตรา 5 บทบัญญัติมาตรา 13 ถึงมาตรา 24 และ บทบัญญัติมาตรา 26 ถึงมาตรา 31 จะตกลงกันเป็น อย่างอื่นก็ได้ มาตรา 6 ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อ เศรษฐกิจและสังคมรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ มาตรา 9 ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อ เศรษฐกิจและสังคมรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้ มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ใช้บังคับได้ หมวด 1 ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หมวด 1 บททั่วไป มาตรา 7 ห้ามมิให้ปฏิเสธความมีผลผูกพันและการ บังคับใช้ทางกฎหมายของข้อความใดเพียงเพราะเหตุที่ ข้อความนั้นอยู่ในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 10 ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่ทำขึ้นโดยถูกต้องตามพระราชบัญญัตินี้ มีผลผูกพันและมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมาย ให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 17 มีสถานะเช่นเดียวกับเอกสาร ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... หรือพยานหลักฐานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความ แพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และ กฎหมายอื่น มาตรา 11 เมื่อมีเหตุอันควรสงสัยในความน่าเชื่อถือ ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ ให้พิเคราะห์โดยอาศัยปัจจัยดังต่อไปนี้ (1) ลักษณะหรือวิธีการที่ใช้สร้าง เก็บรักษา หรือสื่อสาร ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ (2) การคงความครบถ้วนถูกต้อง และไม่มีการ เปลี่ยนแปลงของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เว้นแต่การ เปลี่ยนแปลงด้วยเทคโนโลยีใดๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้ ตามปกติในการติดต่อสื่อสาร การเก็บรักษา หรือการแสดง ข้อความซึ่งไม่มีผลต่อความถูกต้องของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ นั้น (3) ลักษณะหรือวิธีการที่ใช้ในการพิสูจน์และยืนยัน ตัวตนของบุคคลซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น (4) พฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องทั้งปวงที่เกี่ยวกับความ น่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 12 ในการพิจารณาของศาล หากมีผู้โต้แย้งความ น่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เกิดขึ้นจากการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ยืนยัน หรือรับรองตามมาตรา 26 (1) (2) หรือ (3) ให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่าย ในการพิสูจน์ ศาลอาจจัดทำบัญชีพยานผู้เชี่ยวขาญที่สามารถแสดง ความเห็นเห็นเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ได้ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 8 ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งมาตรา 9 ใน กรณีที่กฎหมายกำหนดให้การใดต้องทำเป็นหนังสือ มี หลักฐานเป็นหนังสือหรือมีเอกสารมาแสดง หรือกำหนด ผลทางกฎหมายกรณีไม่ทำเป็นหนังสือ ไม่มีหลักฐานเป็น หนังสือหรือไม่มีเอกสารมาแสดง ถ้าได้มีการจัดทำ ข้อความขึ้นเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่สามารถเข้าถึง และนำกลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง ให้ ถือว่าข้อความนั้นได้ทำเป็นหนังสือ มีหลักฐานเป็น หนังสือหรือมีเอกสารมาแสดงตามที่กฎหมายกำหนด ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องมีการปิดอากร แสตมป์ หากได้มีการชำระเงินแทนหรือดำเนินการอื่นใด ด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ที่หน่วยงานของรัฐซึ่งเกี่ยวข้องประกาศกำหนด ให้ถือว่า หนังสือหลักฐานเป็นหนังสือ หรือเอกสาร ซึ่งมีลักษณะ เป็นตราสารนั้นได้มีการปิดอากรแสตมป์และขีดฆ่าตาม กฎหมายนั้นแล้ว ในการนี้ในการกำหนดหลักเกณฑ์และ วิธีการของหน่วยงานของรัฐดังกล่าว คณะกรรมการจะ กำหนดกรอบและแนวทางเพื่อเป็นมาตรฐานทั่วไปไว้ ด้วยก็ได้ มาตรา 13 ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งมาตรา 9 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้การเรื่องใดต้องทำเป็นหนังสือ มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือมีเอกสารมาแสดง หรือกำหนด ผลทางกฎหมายกรณีไม่ทำเป็นหนังสือ ไม่มีหลักฐานเป็น หนังสือหรือไม่มีเอกสารมาแสดง ถ้าหากได้มีการจัดทำ ข้อความเรื่องนั้นขึ้นเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ที่สามารถเข้าถึงและนำกลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่ เปลี่ยนแปลง หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่สำนักงานประกาศกำกำหนด ให้ถือว่าข้อความนั้นเรื่อง ดังกล่าวได้ทำเป็นหนังสือ มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือ มีเอกสารมาแสดงตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว มาตรา 9 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้มีการลงลายมือ ชื่อ หรือกำหนดผลทางกฎหมายกรณีที่ไม่มีการลง ลายมือชื่อไว้ ให้ถือว่าได้มีการลงลายมือชื่อแล้ว ถ้า (1) ใช้วิธีการที่สามารถระบุตัวเจ้าของลายมือชื่อ และ สามารถแสดงเจตนาของเจ้าของลายมือชื่อเกี่ยวกับ ข้อความในข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และ (2) ใช้วิธีการในลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (ก) วิธีการที่เชื่อถือได้โดยเหมาะสมกับ วัตถุประสงค์ของการสร้างหรือส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดยคำนึงถึงพฤติการณ์แวดล้อมทั้งปวง รวมถึงข้อตกลง ใด ๆ ที่เกี่ยวข้อง หรือ (ข) วิธีการอื่นใดที่สามารถยืนยันตัวเจ้าของลายมือ ชื่อและสามารถแสดงเจตนาของเจ้าของลายมือชื่อตาม (1) ได้ด้วยวิธีการนั้นเองหรือประกอบกับพยานหลักฐาน อื่น วิธีการที่เชื่อถือได้ตามวรรคหนึ่ง (2) (ก) ให้คำนึงถึง (1) ความมั่นคงและรัดกุมของการใช้วิธีการหรือ อุปกรณ์ในการระบุตัวบุคคล สภาพพร้อมใช้งานของ ทางเลือกในการระบุตัวบุคคล กฎเกณฑ์เกี่ยวกับลายมือ ชื่อที่กำหนดไว้ในกฎหมาย ระดับความมั่นคงปลอดภัย ของการใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ การปฏิบัติตาม กระบวนการในการระบุตัวบุคคลผู้เป็นสื่อกลาง ระดับ ของการยอมรับหรือไม่ยอมรับ วิธีการที่ใช้ในการระบุตัว บุคคลในการทำธุรกรรม วิธีการระบุตัวบุคคล ณ ช่วงเวลาที่มีการทำธุรกรรมและติดต่อสื่อสาร (2) ลักษณะ ประเภท หรือขนาดของธุรกรรมที่ทำ จำนวนครั้งหรือความสม่ำเสมอในการทำธุรกรรม ประเพณีทางการค้าหรือทางปฏิบัติ ความสำคัญ มูลค่า ของธุรกรรมที่ทำ หรือ (3) ความรัดกุมของระบบการติดต่อสื่อสาร ให้นำความในวรรคหนึ่งมาใช้บังคับกับการประทับตรา ของนิติบุคคลด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโดย อนุโลม มาตรา 10 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือ เก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่าง เอกสารต้นฉบับ ถ้าได้นำเสนอหรือเก็บรักษาในรูปข้อมูล ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าได้ มีการนำเสนอหรือเก็บรักษาเป็นเอกสารต้นฉบับตาม กฎหมายแล้ว (1) ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ในการ รักษาความถูกต้องของข้อความตั้งแต่การสร้างข้อความ เสร็จสมบูรณ์ และ (2) สามารถแสดงข้อความนั้นในภายหลังได้ ความถูกต้องของข้อความตาม (1) ให้พิจารณาถึง ความครบถ้วนและไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดของข้อความ เว้นแต่การรับรองหรือบันทึกเพิ่มเติม หรือ การเปลี่ยนแปลงใด ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้ตามปกติ ในการติดต่อสื่อสาร การเก็บรักษา หรือการแสดง ข้อความซึ่งไม่มีผลต่อความถูกต้องของข้อความนั้น ในการวินิจฉัยความน่าเชื่อถือของวิธีการรักษาความ ถูกต้องของข้อความตาม (1) ให้พิเคราะห์ถึงพฤติการณ์ ที่เกี่ยวข้องทั้งปวง รวมทั้งวัตถุประสงค์ของการสร้าง ข้อความนั้น ในกรณีที่มีการทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามวรรคหนึ่งสำหรับใช้อ้างอิงข้อความ ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หากสิ่งพิมพ์ออกนั้นมีข้อความ ถูกต้องครบถ้วนตรงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และมีการ รับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่ คณะกรรมการประกาศกำหนดแล้ว ให้ถือว่าสิ่งพิมพ์ ออกดังกล่าวใช้แทนต้นฉบับได้ มาตรา 11 ห้ามมิให้ปฏิเสธการรับฟังข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐานในกระบวนการ พิจารณาตามกฎหมายทั้งในคดีแพ่ง คดีอาญา หรือคดี อื่นใด เพียงเพราะเหตุว่าเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ในการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์จะเชื่อถือได้หรือไม่เพียงใดนั้นให้ พิเคราะห์ถึงความน่าเชื่อถือของลักษณะหรือวิธีการที่ใช้ สร้าง เก็บรักษา หรือสื่อสารข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ลักษณะหรือวิธีการเก็บรักษา ความครบถ้วน และไม่มี การเปลี่ยนแปลงของข้อความลักษณะ หรือวิธีการที่ใช้ ในการระบุหรือแสดงตัวผู้ส่งข้อมูล รวมทั้งพฤติการณ์ที่ เกี่ยวข้องทั้งปวง ให้นำความในวรรคหนึ่งมาใช้บังคับกับสิ่งพิมพ์ออก ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ด้วย มาตรา 12 ภายใต้บังคับบทบัญญัติมาตรา 10 ในกรณี ที่กฎหมายกำหนดให้เก็บรักษาเอกสารหรือข้อความใด ถ้าได้เก็บรักษาในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าได้มีการเก็บรักษาเอกสารหรือ ข้อความตามที่กฎหมายต้องการแล้ว (1) ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นสามารถเข้าถึงและนำ กลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง (2) ได้เก็บรักษาข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นให้อยู่ใน รูปแบบที่เป็นอยู่ในขณะที่สร้าง ส่ง หรือได้รับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น หรืออยู่ในรูปแบบที่สามารถแสดง ข้อความที่สร้าง ส่ง หรือได้รับให้ปรากฏอย่างถูกต้องได้ และ (3) ได้เก็บรักษาข้อความส่วนที่ระบุถึงแหล่งกำเนิด ต้นทาง และปลายทางของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 14 ภายใต้บังคับบทบัญญัติมาตรา 10ในกรณีที่ กฎหมายกำหนดให้มีการเก็บรักษาหนังสือ เอกสารหรือ ข้อความใด หรือกำหนดผลทางกฎหมายกรณีไม่เก็บรักษา หนังสือ เอกสาร หรือข้อความใด ถ้าหากได้เก็บรักษา ในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ หรือได้ใช้วิธีการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ทั้งนี้ ตาม หลักเกณฑ์เงื่อนไขดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าได้มีการเก็บรักษา หนังสือ เอกสารหรือข้อความตามที่กฎหมายต้องการนั้น แล้ว (1) ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นสามารถเข้าถึงและนำ กลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง (2) ได้เก็บรักษาข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นให้อยู่ใน รูปแบบที่เป็นอยู่ในขณะที่สร้าง ส่ง หรือได้รับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น หรืออยู่ในรูปแบบที่สามารถแสดง ข้อความที่สร้าง ส่ง หรือได้รับให้ปรากฏอย่างถูกต้องได้ และ (3) ได้เก็บรักษาข้อความส่วนที่ในกรณีที่มีการส่งข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ให้บุคคลอื่น ต้องสามารถระบุถึงแหล่งกำเนิด และปลายทางของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น ตลอดจน ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ตลอดจนวันและเวลาที่ส่งหรือได้รับข้อความดังกล่าว ถ้ามี ความในวรรคหนึ่ง มิให้ใช้บังคับกับข้อความที่ใช้เพียง เพื่อวัตถุประสงค์ในการส่งหรือรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบในการเก็บรักษาเอกสาร หรือข้อความใด อาจกำหนดหลักเกณฑ์รายละเอียด เพิ่มเติมเกี่ยวกับการเก็บรักษาเอกสารหรือข้อความนั้น ได้ เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับบทบัญญัติในมาตรานี้ รวมทั้งสามารถระบุถึงวันที่และเวลาที่ในการส่งหรือได้รับ ข้อความข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวได้ ถ้ามี มาตรา 12/1 ให้นำบทบัญญัติในมาตรา 10 มาตรา 11 และมาตรา 12 มาใช้บังคับกับเอกสารหรือข้อความที่ได้ มีการจัดทำหรือแปลงให้อยู่ในรูปของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ในภายหลังด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ และการเก็บรักษาเอกสารและข้อความดังกล่าวด้วยโดย อนุโลม การจัดทำหรือแปลงเอกสารและข้อความให้อยู่ในรูป ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตาม หลักเกณฑ์และวิธีการที่คณะกรรมการกำหนด มาตรา 13 คำเสนอหรือคำสนองในการทำสัญญาอาจ ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ และห้ามมิให้ปฏิเสธ การมีผลทางกฎหมายของสัญญาเพียงเพราะเหตุที่ สัญญานั้นได้ทำคำเสนอหรือคำสนองเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 13/1 การเสนอเพื่อทำสัญญาผ่าน การติดต่อสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ครั้งเดียวหรือหลาย ครั้ง ซึ่งไม่ได้ส่งถึงบุคคลใดโดยเฉพาะเจาะจง แต่บุคคล ทั่วไปที่ใช้ระบบข้อมูลนั้นสามารถเข้าถึงได้ รวมถึง การเสนอโดยให้ระบบข้อมูลสามารถโต้ตอบได้โดย อัตโนมัติ ในการทำคำสั่งผ่านระบบข้อมูลให้ถือเป็น พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... คำเชิญชวนเพื่อทำคำเสนอ เว้นแต่การเสนอเพื่อทำ สัญญาระบุได้โดยแจ้งชัดถึงเจตนาของบุคคลที่ทำการ เสนอที่จะผูกพันหากมีการสนองรับ มาตรา 13/2 ห้ามมิให้ปฏิเสธความสมบูรณ์หรือ การบังคับใช้ของสัญญาที่ทำโดยการโต้ตอบระหว่าง ระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัติกับ บุคคลธรรมดา หรือระหว่างระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทาง อิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัติด้วยกัน เพียงเพราะเหตุที่ไม่มี บุคคลธรรมดาเข้าไปเกี่ยวข้องในการดำเนินการในแต่ละ ครั้งที่กระทำโดยระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทาง อิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัติหรือในผลแห่งสัญญา มาตรา 14 ในระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูล การแสดงเจตนาหรือคำบอกกล่าวอาจทำเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ มาตรา 15 บุคคลใดเป็นผู้ส่งข้อมูลไม่ว่าจะเป็นการส่ง โดยวิธีใด ให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นของผู้นั้น ในระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูล ให้ถือว่าเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของผู้ส่งข้อมูล หากข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ส่งโดย (1) บุคคลผู้มีอำนาจกระทำการแทนผู้ส่งข้อมูล เกี่ยวกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น หรือ (2) ระบบข้อมูลที่ผู้ส่งข้อมูลหรือบุคคลผู้มีอำนาจ กระทำการแทนผู้ส่งข้อมูลได้กำหนดไว้ล่วงหน้าให้ สามารถทำงานได้โดยอัตโนมัติ มาตรา 16 ผู้รับข้อมูลชอบที่จะถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์เป็นของผู้ส่งข้อมูลและชอบที่จะ ดำเนินการไปตามข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ ถ้า ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (1) ผู้รับข้อมูลได้ตรวจสอบโดยสมควรตามวิธีการที่ผู้ ส่งข้อมูลได้ตกลงหรือผูกพันตนไว้ว่าเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ของผู้ส่งข้อมูล หรือ (2) ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้รับข้อมูลได้รับนั้นเกิดจาก การกระทำของบุคคลซึ่งใช้วิธีการที่ผู้ส่งข้อมูลใช้ในการ แสดงว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นของผู้ส่งข้อมูล ซึ่งบุคคลนั้นได้ล่วงรู้โดยอาศัยความสัมพันธ์ระหว่าง บุคคลนั้นกับผู้ส่งข้อมูลหรือผู้มีอำนาจกระทำการแทนผู้ ส่งข้อมูล ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับ ถ้า (1) ในขณะนั้นผู้รับข้อมูลได้รับแจ้งจากผู้ส่งข้อมูลว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้รับข้อมูลได้รับนั้นมิใช่ของผู้ส่ง ข้อมูล และในขณะเดียวกันผู้รับข้อมูลมีเวลาพอสมควรที่ จะตรวจสอบข้อเท็จจริงตามที่ได้รับแจ้งนั้น หรือ (2) กรณีตามวรรคหนึ่ง (2) เมื่อผู้รับข้อมูลได้รู้หรือควร จะได้รู้ว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นไม่ใช่ของผู้ส่งข้อมูล หากผู้รับข้อมูลได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควร หรือ ดำเนินการตามวิธีการที่ได้ตกลงกันไว้ก่อนแล้ว มาตรา 17 ในกรณีตามมาตรา 15 หรือมาตรา 16 วรรคหนึ่ง ในระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูล ผู้รับ ข้อมูลมีสิทธิถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับนั้นถูกต้อง ตามเจตนาของผู้ส่งข้อมูลและสามารถดำเนินการไปตาม ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ เว้นแต่ผู้รับข้อมูลได้รู้หรือ ควรจะได้รู้ว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับนั้น มีข้อผิดพลาดอันเกิดจากการส่ง หากผู้รับข้อมูลได้ใช้ ความระมัดระวังตามสมควรหรือดำเนินการตามวิธีการที่ ได้ตกลงกันไว้ก่อนแล้ว พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 17/1 ในกรณีที่มีการลงข้อมูลผิดพลาดโดย บุคคลธรรมดาและส่งผ่านระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทาง อิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัติของผู้อื่น และระบบแลกเปลี่ยน ข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัตินั้นไม่มีช่องทางให้ บุคคลดังกล่าวแก้ไขข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น บุคคลดังกล่าว หรือผู้แทนมีสิทธิที่จะถอนการแสดงเจตนาในส่วนที่เกิด จากการลงข้อมูลผิดพลาดได้ หาก (1) บุคคลดังกล่าวหรือผู้แทนได้แจ้งให้อีกฝ่ายหนึ่ง ทราบถึงข้อผิดพลาดโดยพลันหลังจากที่ตนได้รู้ถึง ข้อผิดพลาดนั้น และแสดงให้เห็นว่าได้ส่งข้อมูลผิดพลาด ผ่านระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อัตโนมัติ และ (2) บุคคลดังกล่าวหรือผู้แทนไม่ได้ใช้หรือได้รับ ประโยชน์ใด ๆ จากสินค้า บริการ หรือสิ่งอื่นใดอย่างมี นัยสำคัญจากอีกฝ่ายหนึ่ง มาตรา 18 ผู้รับข้อมูลชอบที่จะถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับแต่ละชุดเป็นข้อมูลที่แยกจากกัน และสามารถดำเนินการไปตามข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์แต่ ละชุดนั้นได้ เว้นแต่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ชุดนั้นจะซ้ำกับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อีกชุดหนึ่ง และผู้รับข้อมูลได้รู้หรือ ควรจะได้รู้ว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ซ้ำ หากผู้รับข้อมูลได้ใช้ความระมัดระวัง ตามสมควรหรือดำเนินการตามวิธีการที่ได้ตกลงกันไว้ ก่อนแล้ว มาตรา 19 ในกรณีที่ต้องมีการตอบแจ้งการรับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ ไม่ว่าผู้ส่งข้อมูลได้ร้องขอหรือตกลงกับ ผู้รับข้อมูลไว้ก่อนหรือขณะที่ส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือ ปรากฏในข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (1) ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลมิได้ตกลงให้ตอบแจ้งการรับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในรูปแบบหรือวิธีการใดโดยเฉพาะ การตอบแจ้งการรับอาจทำได้ด้วยการติดต่อสื่อสารจาก ผู้รับข้อมูล ไม่ว่าโดยระบบข้อมูลที่ทำงานโดยอัตโนมัติ หรือโดยวิธีอื่นใด หรือด้วยการกระทำใด ๆ ของผู้รับ ข้อมูลซึ่งเพียงพอจะแสดงต่อผู้ส่งข้อมูลว่าผู้รับข้อมูล ได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นแล้ว (2) ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลกำหนดเงื่อนไขว่าจะถือว่ามี การส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต่อเมื่อได้รับการตอบแจ้งการ รับจากผู้รับข้อมูล ให้ถือว่ายังไม่มีการส่งข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์จนกว่าผู้ส่งข้อมูลจะได้รับการตอบแจ้ง การรับแล้ว (3) ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลมิได้กำหนดเงื่อนไขตามความ ใน (2) และผู้ส่งข้อมูลมิได้รับการตอบแจ้งการรับนั้น ภายในเวลาที่กำหนดหรือตกลงกัน หรือภายใน ระยะเวลาอันสมควรในกรณีที่มิได้กำหนดหรือตกลง เวลาไว้ (ก) ผู้ส่งข้อมูลอาจส่งคำบอกกล่าวไปยังผู้รับข้อมูล ว่าตนยังมิได้รับการตอบแจ้งการรับและกำหนด ระยะเวลาอันสมควรให้ผู้รับข้อมูลตอบแจ้งการรับ และ (ข) หากผู้ส่งข้อมูลมิได้รับการตอบแจ้งการรับ ภายในระยะเวลาตาม (ก) เมื่อผู้ส่งข้อมูลบอกกล่าวแก่ ผู้รับข้อมูลแล้ว ผู้ส่งข้อมูลชอบที่จะถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้นมิได้มีการส่งเลยหรือผู้ส่งข้อมูลอาจใช้ สิทธิอื่นใดที่ผู้ส่งข้อมูลมีอยู่ได้ มาตรา 20 ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลได้รับการตอบแจ้งการ รับจากผู้รับข้อมูล ให้สันนิษฐานว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องแล้ว แต่ข้อสันนิษฐานดังกล่าว มิให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้รับข้อมูลได้รับนั้น พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ถูกต้องตรงกันกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ผู้ส่งข้อมูลได้ส่ง มา มาตรา 21 ในกรณีที่ปรากฏในการตอบแจ้งการรับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นเองว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ ผู้รับข้อมูลได้รับเป็นไปตามข้อกำหนดทางเทคนิคที่ผู้ส่ง ข้อมูลและผู้รับข้อมูลได้ตกลงหรือระบุไว้ในมาตรฐานซึ่ง ใช้บังคับอยู่ ให้สันนิษฐานว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งไป นั้นได้เป็นไปตามข้อกำหนดทางเทคนิคทั้งหมดแล้ว มาตรา 22 การส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้ถือว่าได้ มีการส่งเมื่อข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้เข้าสู่ระบบข้อมูล ที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของผู้ส่งข้อมูล มาตรา 23 การรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ให้ถือว่ามีผล นับแต่เวลาที่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้เข้าสู่ระบบข้อมูล ของผู้รับข้อมูล หากผู้รับข้อมูลได้กำหนดระบบข้อมูลที่ประสงค์จะใช้ ในการรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไว้โดยเฉพาะ ให้ถือว่าการ รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีผลนับแต่เวลาที่ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้นได้เข้าสู่ระบบข้อมูลที่ผู้รับข้อมูลได้ กำหนดไว้นั้น แต่ถ้าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวได้ส่งไป ยังระบบข้อมูลอื่นของผู้รับข้อมูลซึ่งมิใช่ระบบข้อมูล ที่ผู้รับข้อมูลกำหนดไว้ ให้ถือว่าการรับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์มีผลนับแต่เวลาที่ได้เรียกข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์จากระบบข้อมูลนั้น ความในมาตรานี้ให้ใช้บังคับแม้ระบบข้อมูลของผู้รับ ข้อมูลตั้งอยู่ในสถานที่อีกแห่งหนึ่งต่างหากจากสถานที่ ที่ถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 24 การส่งหรือการรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ให้ถือว่าได้ส่ง ณ ที่ทำการงานของผู้ส่งข้อมูล หรือได้รับ ณ ที่ทำการงานของผู้รับข้อมูล แล้วแต่กรณี ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลหรือผู้รับข้อมูลมีที่ทำการงาน หลายแห่ง ให้ถือเอาที่ทำการงานที่เกี่ยวข้องมากที่สุดกับ ธุรกรรมนั้นเป็นที่ทำการงานเพื่อประโยชน์ตามวรรค หนึ่ง แต่ถ้าไม่สามารถกำหนดได้ว่าธุรกรรมนั้นเกี่ยวข้อง กับที่ทำการงานแห่งใดมากที่สุด ให้ถือเอาสำนักงานใหญ่ เป็นสถานที่ที่ได้รับหรือส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น ในกรณีที่ไม่ปรากฏที่ทำการงานของผู้ส่งข้อมูลหรือ ผู้รับข้อมูล ให้ถือเอาถิ่นที่อยู่ปกติเป็นสถานที่ที่ส่งหรือ ได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ความในมาตรานี้มิให้ใช้บังคับกับการส่งและการรับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์โดยวิธีการทางโทรเลขและโทรพิมพ์ หรือวิธีการสื่อสารอื่นตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา มาตรา 25 ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ใดที่ได้กระทำ ตามวิธีการแบบปลอดภัยที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ให้สันนิษฐานว่าเป็นวิธีการที่เชื่อถือได้ มาตรา 15 หนังสือหรือเอกสารที่จัดทำเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตั้งแต่ตั้งแต่ต้น หากจัดทำโดยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือได้ใช้วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ทั้งนี้ ตาม เงื่อนไขดังต่อไปนี้ ให้ถือว่ามีสถานะเป็นหนังสือหรือเอกสาร ต้นฉบับตามกฎหมาย (1) สามารถรักษาความครบถ้วนถูกต้องของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตั้งแต่การจัดทำเสร็จสมบูรณ์ไปจนนำข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้นไปแสดงหรือใช้ และ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (2) สามารถแสดงข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่จัดทำนั้น อย่างครบถ้วนถูกต้องในภายหลังได้ ในกรณีที่มีการจัดทำข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่มีลักษณะตาม วรรคหนึ่งแล้ว ต่อมาข้อมูลดังกล่าวสูญหายหรือถูกทำลาย โดยมิใช่ความผิดของผู้ใช้หรืออ้างอิงข้อมูลนั้น ให้นำ บทบัญญัติของภาค 1 ลักษณะ 5 ในประมวลกฎหมายวิธี พิจารณาความแพ่ง หรือภาค 5 ในประมวลกฎหมายวิธี พิจารณาความอาญา แล้วแต่กรณี มาใช้บังคับแก่การอ้างอิง ความมีอยู่ของข้อมูลดังกล่าวด้วยโดยอนุโลม มาตรา 16 หนังสือหรือเอกสารต้นฉบับที่จัดทำเป็น กระดาษตั้งแต่ต้น หากได้แปลงหนังสือหรือเอกสารดังกล่าว ให้อยู่ในรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่มีข้อมูลครบถ้วน ถูกต้องเช่นเดียวกับหนังสือหรือเอกสารต้นฉบับ และมี ลักษณะตามมาตรา 15 วรรคหนึ่ง ให้ถือว่าการจัดทำข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าว เป็นการจัดทำหนังสือหรือเอกสาร ต้นฉบับตามที่กฎหมายกำหนด ให้นำความในมาตรา 15 วรรคสอง มาใช้บังคับแก่ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามวรรคหนึ่งด้วยโดยอนุโลม มาตรา 17 ภายใต้บังคับมาตรา 46 ในกรณีที่มีการทำสิ่ง ที่พิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 15 หรือมาตรา 16 สำหรับใช้อ้างอิงข้อความของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ หากสิ่งพิมพ์ออกนั้นมีข้อความครบถ้วน ถูกต้องตรงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่จัดทำและเก็บรักษาไว้ ตามมาตรา 15 หรือมาตรา 16 และมีระบบตรวจสอบข้อมูล ย้อนกลับได้ ให้ถือว่าสิ่งพิมพ์ออกดังกล่าวใช้อ้างเป็นพยาน ในศาลได้เสมือนหนึ่งเป็นหนังสือหรือเอกสารต้นฉบับ ความในวรรคหนึ่งไม่ใช้บังคับแก่หนังสือหรือเอกสาร ที่หน่วยงานของรัฐเป็นผู้ออกและโดยสภาพต้องมีจำนวน ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... จำกัดเท่าที่ออกในครั้งแรกเพื่อประโยชน์แห่งการควบคุม หรือตรวจสอบการใช้สิทธิหรือเพื่อการอื่น ไม่ว่าจะเป็น หนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน หนังสือเดินทาง หรือหนังสือหรือ เอกสารอื่นใดที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา มาตรา 18 ในกรณีที่จำเป็นต้องระบุเวลาและวันที่ ของเอกสารหรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ใด หากการระบุเวลา และวันที่นั้นได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ ซึ่งสามารถอ้างอิงเทียบเคียงกับเวลามาตราฐานและ สามารถเชื่อมโยงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ ไม่ว่าจะเป็น ส่วนหนึ่งของเอกสารหรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือไม่ก็ตาม หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศ กำหนด ให้ถือว่าเอกสารหรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้มีการ ระบุเวลาหรือวันที่แล้ว มาตรา 19 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้เอกสารหรือ ข้อความใดต้องส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียน ไปรษณีย์ ลงทะเบียนตอบรับ หรือบริการอื่นใดในทำนองเดียวกันหรือ กำหนดผลทางกฎหมายกรณีที่ไม่ได้ส่งโดยบริการดังกล่าวไว้ หากได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ซึ่งสามารถ ตรวจสอบวันที่และเวลาของการส่ง การรับ ผู้ส่งและผู้รับ และความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้ หรือได้ใช้วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่า ได้มีการส่งตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว มาตรา 20 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้การใดต้องมีการ ลงลายมือชื่อ หรือกำหนดผลทางกฎหมายกรณีที่ไม่มีการลง ลายมือชื่อไว้ หากได้ลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์โดยใช้ วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือได้ใช้วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้มีการ ลงลายมือชื่อตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 21 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้การใดต้องมีการ ประทับตราของนิติบุคคลหรือกำหนดผลทางกฎหมายกรณี ไม่มีการประทับตราของนิติบุคคลไว้ หากได้ประทับตรา ประทับอิเล็กทรอนิกส์โดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ เชื่อถือได้ หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงาน ประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้มีการประทับตราของนิติบุคคล ตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว มาตรา 22 เอกสารหรือตราสารใดที่ต้องมีการปิดอากร แสตมป์ตามประมวลรัษฎากร และเอกสารหรือตราสาร ดังกล่าวได้จัดทำขึ้นในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หากได้มีการ ชำระเงินแทนหรือดำเนินการอื่นใดด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กรมสรรพากร ประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้ปิดอากรแสตมป์บริบูรณ์ ตามประมวสรัษฎากรแล้ว มาตรา 23 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องประกาศ ข้อความให้ประชาชนทราบเป็นการทั่วไปในหนังสือพิมพ์ หรือกำหนดผลทางกฎหมายในกรณีที่ไม่ได้ดำเนินการ หากได้มีการประกาศข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในเว็บไซต์ของสื่อ ออนไลน์และเว็บไซต์ของผู้ที่มีหน้าที่ดำเนินการประกาศ หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศ กำหนด ให้ถือว่าได้มีการประกาศข้อความให้ประชาชน ทราบเป็นการทั่วไปในหนังสือพิมพ์แล้ว เว็บไซต์ตามวรรคหนึ่งต้องเป็นเว็บไซต์ที่ประชาชน สามารถเข้าถึงได้เป็นการทั่วไป โดยสะดวกและไม่เลือก ปฏิบัติ และสามารถยืนยันความเป็นเจ้าของเว็บได้ มาตรา 24 เมื่อมีกรณีที่ต้องพิสูจน์ตัวตน หากได้พิสูจน์ ตัวตนโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือ ได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้พิสูจน์ตัวตนโดยชอบแล้ว พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 25 เมื่อมีกรณีที่ที่ต้องยืนยันตัวตน หากได้ยืนยัน ตัวตนโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือ ได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้ยืนยันตัวตนโดยชอบแล้ว มาตรา 26 ห้สำนักงานมีหน้าที่ส่งเสริม สนับสนุน และ อำนวยความสะดวกในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และให้มีหน้าที่และอำนาจดังต่อไปนี้ด้วย (1) ประกาศกำหนดวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ตาม พระราชบัญญัตินี้ซึ่งต้องสอดคล้องกับมาตรฐานสากล หรือแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้องที่ดี (2) ประกาศยืนยันว่ามาตรฐานหรือเทคโนโลยีที่มีการใช้ อยู่แล้วในเรื่องใด เป็นมาตรฐานหรือเทคโนโลยีที่เชื่อถือได้ (3) ประกาศรับรองผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ว่าเป็นผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ (4) เผยแพร่ความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการพัฒนา การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ การประกาศตาม (2) สำนักงานอาจดำเนินการได้ แม้ไม่มีผู้ใดร้องขอ การยื่นคำขอให้รับรอง และการประกาศรับรองตาม (3) ให้ทำได้ตามหลักเกณฑ์และะวิธีการที่สำนักงานประกาศ กำหนด ในกรณีที่มีผู้ยื่นคำขอให้รับรอง ให้สำนักงาน พิจารณาแล้วเสร็จภายในเก้าสิบวันวันเต่วันที่เด้รับคำขอ โดยมิให้นับระยะเวลาที่ขอต้องใช้เพื่อดำเนินการแก้ไข ปรับปรุงตามคำแนะนำของสำนักงาน และให้แจ้งผล การพิจารณาพร้อมด้วยเหตุผลแก่บุคคลดังกล่าวทราบด้วย การออกประกาศของสำนักงานตาม (1) และการออก หลักเกณฑ์และวิธีการเพื่อดำเนินการตามวรรคสาม ให้สำนักงานจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วน ได้เสียอย่างกว้างขวาง และเมื่อได้ประกาศในราชกิจจาน พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... เบกษา และในช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ของสำนักงานแล้ว ให้ ใช้บังคับได้ หมวด 2 ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หมวด 2 การแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 26 ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่มีลักษณะ ดังต่อไปนี้ให้ถือว่าเป็นลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือ ได้ (1) ข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์นั้น ได้เชื่อมโยงไปยังเจ้าของลายมือชื่อโดยไม่เชื่อมโยงไปยัง บุคคลอื่นภายใต้สภาพที่นำมาใช้ (2) ในขณะสร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์นั้น ข้อมูล สำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อยู่ภายใต้ การควบคุมของเจ้าของลายมือชื่อโดยไม่มีการควบคุม ของบุคคลอื่น (3) การเปลี่ยนแปลงใดๆ ที่เกิดแก่ลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ นับแต่เวลาที่ได้สร้างขึ้นสามารถจะตรวจ พบได้ และ (4) ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้การลงลายมือชื่อ เป็นไปเพื่อรับรองความครบถ้วนและไม่มี การเปลี่ยนแปลงของข้อความ การเปลี่ยนแปลงใด แก่ข้อความนั้นสามารถตรวจพบได้นับแต่เวลาที่ ลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ บทบัญญัติในวรรคหนึ่ง ไม่เป็นการจำกัดว่าไม่มีวิธีการ อื่นใดที่แสดงได้ว่าเป็นลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือ ได้ หรือการแสดงพยานหลักฐานใดเกี่ยวกับความ ไม่น่าเชื่อถือของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 27 ในกรณีมีการใช้ข้อมูลสำหรับใช้ สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์เพื่อสร้างลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ที่จะมีผลตามกฎหมาย เจ้าของลายมือชื่อ ต้องดำเนินการดังต่อไปนี้ (1) ใช้ความระมัดระวังตามสมควรเพื่อมิให้มีการใช้ ข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์โดยไม่ได้ รับอนุญาต (2) แจ้งให้บุคคลที่คาดหมายได้โดยมีเหตุอันควรเชื่อว่า จะกระทำการใดโดยขึ้นอยู่กับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือให้บริการเกี่ยวกับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ทราบ โดยมิชักช้า เมื่อ (ก) เจ้าของลายมือชื่อรู้หรือควรได้รู้ว่าข้อมูล สำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์นั้น สูญหาย ถูก ทำลาย ถูกแก้ไข ถูกเปิดเผยโดยมิชอบ หรือถูกล่วงรู้โดย ไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ (ข) เจ้าของลายมือชื่อรู้จากสภาพการณ์ที่ปรากฏ ว่ากรณีมีความเสี่ยงมากพอที่ข้อมูลสำหรับใช้สร้าง ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ สูญหาย ถูกทำลาย ถูกแก้ไข ถูกเปิดเผยโดยมิชอบ หรือถูกล่วงรู้โดยไม่สอดคล้อง กับวัตถุประสงค์ (3) ในกรณีมีการออกใบรับรองสนับสนุนการใช้ลายมือ ชื่ออิเล็กทรอนิกส์ จะต้องใช้ความระมัดระวังตามสมควร ให้แน่ใจในความถูกต้องและสมบูรณ์ของการแสดง สาระสำคัญทั้งหมด ซึ่งกระทำโดยเจ้าของลายมือชื่อ เกี่ยวกับใบรับรองนั้นตลอดอายุใบรับรอง หรือตาม ที่มีการกำหนดในใบรับรอง พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 28 ในกรณีมีการให้บริการออกใบรับรองเพื่อ สนับสนุนลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ให้มีผลทางกฎหมาย เสมือนหนึ่งลงลายมือชื่อ ผู้ให้บริการออกใบรับรอง ต้องดำเนินการ ดังต่อไปนี้ (1) ปฏิบัติตามแนวนโยบายและแนวปฏิบัติที่ตนได้ แสดงไว้ (2) ใช้ความระมัดระวังตามสมควรให้แน่ใจในความถูก ต้องและความสมบูรณ์ของการแสดงสาระสำคัญทั้งหมด ที่ตนได้กระทำเกี่ยวกับใบรับรองนั้นตลอดอายุใบรับรอง หรือตามที่มีการกำหนดในใบรับรอง (3) จัดให้มีวิธีการในการเข้าถึงโดยสมควร ให้คู่กรณีที่ เกี่ยวข้องสามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงในการแสดง สาระสำคัญทั้งหมดจากใบรับรองได้ ในเรื่องดังต่อไปนี้ (ก) การระบุผู้ให้บริการออกใบรับรอง (ข) เจ้าของลายมือชื่อซึ่งระบุในใบรับรองได้ ควบคุมข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ในขณะมีการออกใบรับรอง (ค) ข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ มีผลใช้ได้ในขณะหรือก่อนที่มีการออกใบรับรอง (4) จัดให้มีวิธีการเข้าถึงโดยสมควร ให้คู่กรณี ที่เกี่ยวข้องสามารถตรวจสอบกรณีดังต่อไปนี้จาก ใบรับรองหรือจากวิธีอื่น (ก) วิธีการที่ใช้ในการระบุตัวเจ้าของลายมือชื่อ (ข) ข้อจำกัดเกี่ยวกับวัตถุประสงค์และคุณค่าที่มี การนำข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือใบรับรอง (ค) ข้อมูลสำหรับใช้สร้างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์มี ผลสมบูรณ์ใช้ได้และไม่สูญหาย ถูกทำลาย ถูกแก้ไข ถูก ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... เปิดเผยโดยมิชอบ หรือถูกล่วงรู้โดยไม่สอดคล้องกับ วัตถุประสงค์ (ง) ข้อจำกัดเกี่ยวกับขอบเขตความรับผิดที่ผู้ให้ บริการออกใบรับรองได้ระบุไว้ (จ) การมีวิธีการให้เจ้าของลายมือชื่อส่งคำบอก กล่าวเมื่อมีเหตุตามมาตรา 27 (2) (ฉ) การมีบริการเกี่ยวกับการเพิกถอนใบรับรอง ที่ทันการ (5) ในกรณีที่มีบริการตาม (4) (จ) บริการนั้นต้องมี วิธีการที่ให้เจ้าของลายมือชื่อสามารถแจ้งได้ตาม หลักเกณฑ์ที่กำหนดตามมาตรา 27 (2) และในกรณีที่ มีบริการตาม (4) (ฉ) บริการนั้นต้องสามารถเพิกถอน ใบรับรองได้ทันการ (6) ใช้ระบบ วิธีการ และบุคลาการที่เชื่อถือได้ ในการให้บริการ มาตรา 29 ในการพิจารณาความเชื่อถือได้ของระบบ วิธีการ และบุคลากรตามมาตรา 28 (6) ให้คำนึงถึงกรณี ดังต่อไปนี้ (1) สถานภาพทางการเงิน บุคลากร และสินทรัพย์ที่มี อยู่ (2) คุณภาพของระบบฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ (3) วิธีการออกใบรับรอง การขอใบรับรอง และการ เก็บรักษาข้อมูลการให้บริการนั้น (4) การจัดให้มีข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับเจ้าของลายมือ ชื่อ ที่ระบุในใบรับรองและผู้ที่อาจคาดหมายได้ว่าจะเป็น คู่กรณีที่เกี่ยวข้อง (5) ความสม่ำเสมอและขอบเขตในการตรวจสอบโดย ผู้ตรวจสอบอิสระ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (6) องค์กรที่ให้การรับรองหรือให้บริการออกใบรับรอง เกี่ยวกับการปฏิบัติหรือการมีอยู่ของสิ่งที่กล่าวมาใน (1) ถึง (5) (7) กรณีใด ๆ ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด มาตรา 30 คู่กรณีที่เกี่ยวข้องต้องดำเนินการ ดังต่อไปนี้ (1) ดำเนิ นการตามสมควรในการตรวจสอบควา ม น่าเชื่อถือของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (2) ในกรณีลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์มีใบรับรอง ต้อง มีการดำเนินการตามสมควร ดังนี้ (ก) ตรวจสอบความสมบูรณ์ของใบรับรอง การ พักใช้ หรือการเพิกถอนใบรับรอง และ (ข) ปฏิบัติตามข้อจำกัดใด ๆ ที่เกี่ยวกับใบรับรอง มาตรา 31 ใบรับรองหรือลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ให้ถือว่ามีผลทางกฎหมายโดยไม่ต้องคำนึงถึง (1) สถานที่ออกใบรับรองหรือสถานที่สร้างหรือใช้ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือ (2) สถานที่ทำการงานของผู้ออกใบรับรองหรือ เจ้าของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ใบรับรองที่ออกในต่างประเทศให้มีผลตามกฎหมาย ในประเทศเช่นเดียวกับใบรับรองที่ออกในประเทศ หาก การออกใบรับรองดังกล่าวได้ใช้ระบบที่เชื่อถือได้ไม่น้อย กว่าระบบที่เชื่อถือได้ตามพระราชบัญญัตินี้ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่สร้างหรือใช้ในต่างประเทศ ให้ถือว่ามีผลตามกฎหมายในประเทศ เช่นเดียวกับ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่สร้างหรือใช้ในประเทศ หาก การสร้างหรือใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวได้ใช้ ระบบที่เชื่อถือได้ไม่น้อยกว่าระบบที่เชื่อถือได้ตาม พระราชบัญญัตินี้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ในการพิจารณาว่าใบรับรองหรือลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์ใดมีความเชื่อถือได้ตามวรรคสองหรือ วรรคสาม ให้คำนึงถึงมาตรฐานระหว่างประเทศและ ปัจจัยอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย มาตรา 27 การแสดงเจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ได้ บุคคลใดจะปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับทางกฎหมาย ของการแสดงเจตนาโดยอ้างเพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้มิได้ มาตรา 28 ในกรณีที่ผู้ที่ส่งข้อมูลได้รับแจ้งจากผู้รับข้อมูล ว่าได้รับข้อมูลแล้วให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับข้อมูลได้รับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับมา มาตรา 29 ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ใดที่ผู้ส่งข้อมูลเป็น ผู้ส่งเอง ให้ถือว่าข้อมูลนั้นเป็นของผู้ส่งข้อมูล และใน ระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลด้วยกันเอง ให้ถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์เป็นของผู้ส่งข้อมูลหากมีการส่งโดย (1) บุคคลซึ่งมีอำนาจทำการแทนผู้ส่งข้อมูล ในเรื่องที่ เกี่ยวกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น หรือ (2) ระบบอัตโนมัติที่ได้รับการกำหนดให้ส่งได้โดย อัตโนมัติโดยผู้ส่งข้อมูลหรือโดยบุคคลอื่นที่ทำในนาม ของผู้ส่งข้อมูล มาตรา 30 ในระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลด้วย กันเอง ผู้รับข้อมูลมีสิทธิที่จะถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น เป็นของผู้ส่งข้อมูลและปฏิบัติไปตามนั้น ในกรณีดังต่อไปนี้ (1) ผู้รับข้อมูลตรวจสอบแล้วว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ดังกล่าวเป็นของผู้ส่งข้อมูล โดยใช้วิธีการในการตรวจสอบ ความเป็นเจ้าของของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นตามที่ได้ ตกลงกันไว้ล่วงหน้ากับผู้ส่งข้อมูล หรือ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (2) ผู้รับข้อมูลแสดงได้ว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ตนได้รับ เป็นผลมาจากการกระทำของบุคคลซึ่งมีความสัมพันธ์กับ ผู้ส่งข้อมูลหรือผู้ซึ่งทำการในนามของผู้ส่งข้อมูล โดย ความสัมพันธ์ดังกล่าวต้องทำให้บุคคลนั้นสามารถเข้าถึง วิธีการที่ผู้ส่งข้อมูลใช้เพื่อระบุความเป็นเจ้าของของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ของผู้ส่งข้อมูล ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ผู้รับข้อมูลทราบ หรือได้รับแจ้งจากผู้ส่งข้อมูลโดยมีเวลาพอสมควรที่จะ ตรวจสอบว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นไม่ใช่ของผู้ส่งข้อมูล หรือควรทราบถึงความผิดพลาดอันเกิดขึ้นกับการส่งข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น มาตรา 31 ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลกำหนดเงื่อนไขไว้ว่าการส่ง ข้อมูลจะมีผลก็ต่อเมื่อผู้รับข้อมูลแจ้งว่าได้รับข้อมูลแล้ว ถ้ามิได้มีการแจ้งยืนยันการได้รับข้อมูล ให้ถือว่าไม่เคย มีการส่งข้อมูลดังกล่าว มาตรา 32 การแจ้งยืนยันการได้รับข้อมูล ให้ใช้วิธีการ ตามที่ตกลงกันไว้เป็นการเฉพาะ ในกรณีที่มิได้ตกลงกัน ให้ใช้วิธีการดังต่อไปนี้ (1) การบอกให้ทราบโดยผู้รับข้อมูล ผ่านระบบอัตโนมัติ หรือวิธีการอื่น หรือ (2) การกระทำใด ๆ ของผู้รับข้อมูลซึ่งเพียงพอที่จะแสดง ให้ผู้ส่งข้อมูลทราบได้ว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลนั้นแล้ว มาตรา 33 ในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลมิได้กำหนดเงื่อนไขตาม มาตรา 31 แต่กำหนดให้ผู้รับข้อมูลต้องแจ้งการได้รับข้อมูล ด้วย ถ้าผู้รับข้อมูลมิได้แจ้งการได้รับข้อมูลภายในระยะเวลา ที่ผู้ส่งข้อมูลกำหนด หรือภายในระยะเวลาอันสมควร ในกรณีที่มิได้มีการกำหนดระยะเวลา ผู้ส่งข้อมูลมีสิทธิ ดังต่อไปนี้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (1) แจ้งให้ผู้รับข้อมูลทราบว่าผู้ส่งข้อมูลยังไม่ได้รับแจ้ง ยืนยันการรับข้อมูล และกำหนดระยะเวลาอันสมควรให้แจ้ง ยืนยันการรับข้อมูล (2) หากผู้รับข้อมูลยังไม่แจ้งยืนยันการรับข้อมูลภายใน ระยะเวลาที่กำหนดตาม (๑) ผู้ส่งข้อมูลมีสิทธิถือว่าไม่มีการ ส่งข้อมูลนั้น หรือใช้สิทธิอื่นที่พึงมีได้เมื่อแจ้เงให้ผู้รับทราบ ข้อมูลแล้ว มาตรา 34 ในการแจ้งการได้รับข้อมูล หากมีความใดบอก ให้ทราบว่าข้อมูลที่อ้างถึงได้เป็นไปตามข้อกำหนดทาง เทคนิคตามที่ตกลงกันไว้หรือตามเกณฑ์มาตรฐานที่ เกี่ยวข้องแล้ว ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าได้มีการปฏิบัติตาม ข้อกำหนดทางเทคนิคดังกล่าว มาตรา 35 เว้นแต่ผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลจะตกลงกันไว้ เป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าผู้ส่งข้อมูลได้ส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ออกไปในเวลาดังต่อไปนี้ (1) เวลาเมื่อข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์พ้นจากระบบข้อมูล ที่อยู่ในความควบคุมของผู้ส่งข้อมูลหรือของบุคคลอื่น ซึ่งส่งข้อมูลแทนผู้ส่งข้อมูล (2) ในกรณีที่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มิได้พ้นไปจากระบบ ข้อมูลที่อยู่ในความควบคุมของผู้ส่งข้อมูลหรือของบุคคลอื่น ซึ่งส่งข้อมูลแทนผู้ส่งข้อมูล ให้ถือว่าเวลาส่งได้แก่เวลา ที่มีการรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น มาตรา 36 เว้นแต่ผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลจะตกลงกันไว้ เป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ในเวลาดังต่อไปนี้ (1) ในกรณีที่ผู้รับข้อมูลได้กำหนดที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับใช้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไว้แล้ว และผู้ส่งข้อมูลส่ง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไปยังที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าว ให้ถือว่าเวลาที่ได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้แก่เวลาที่ผู้รับ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ข้อมูลนั้นอาจเรียกดูข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จากที่อยู่ อิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวได้ (2) ในกรณีที่ผู้รับข้อมูลได้กำหนดที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับใช้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไว้แล้ว แต่ผู้ส่งข้อมูลส่ง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไปยังที่อยู่อิเล็กทรอนิกส์อื่นของผู้รับ ข้อมูล ให้ถือว่าเวลาที่ได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้แก่เวลาที่ ผู้รับข้อมูลนั้นรู้ว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ถูกส่งไปยังที่อยู่ทาง อิเล็กทรอนิกส์อื่นดังกล่าวและเป็นเวลาที่อาจเรียกดูข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์จากที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์อื่นนั้นได้ (3)ในกรณีที่ผู้รับข้อมูลมิได้กำหนดที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับใช้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไว้ ให้ถือว่าเวลาที่ได้รับ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้แก่เวลาที่ผู้รับข้อมูลนั้นรู้ว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ถูกส่งไปยังที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ของผู้รับ ข้อมูลและเป็นเวลาที่อาจเรียกดูข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จาก ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับข้อมูลอาจเรียกดูข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์จากที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ เมื่อข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวเข้าสู่ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ ของผู้รับข้อมูล มาตรา 37 เว้นแต่ผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลจะได้ตกลงกัน ไว้เป็นอย่างอื่น การส่งหรือการรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ ว่าจะได้ส่งหรือรับ ณ สถานที่ใด ๆ ให้ถือว่าผู้ส่งข้อมูลได้ส่ง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จากภูมิลำเนาของผู้ส่งข้อมูล และผู้รับ ข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ภูมิลำเนาของผู้รับข้อมูล มาตรา 38 ผู้รับข้อมูลมีสิทธิโดยชอบที่จะถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับแต่ละชุดซึ่งส่งมาแต่ละครั้งเป็นข้อมูล ที่แยกจากกัน และสามารถดำเนินการไปตามข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์แต่ละชุดนั้นได้ เว้นแต่ผู้รับข้อมูลรู้หรือ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... เมื่อได้ใช้ความระมัดระวังตามสมควรแล้วควรจะรู้ได้ว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งซ้ำ มาตรา 39 ให้ถือว่าการบอกกล่าวด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์เพื่อเชิญชวนให้บุคคลทั่วไปเข้าทำสัญญา โดยไม่ระบุผู้รับข้อมูลเป็นการเจาะจง เป็นเพียงคำเชิญชวน ให้ทำคำเสนอเพื่อทำสัญญาเท่านั้น เว้นแต่ผู้บอกกล่าวจะได้ ระบุไว้โดยชัดแจ้งถึงเจตนาของตนที่จะรับผูกพันทันที ในกรณีที่มีผู้ตอบรับ ในกรณีเช่นนี้ ให้ถือว่าการบอกกล่าว นั้นเป็นคำเสนอและการตอบรับเป็นคำสนอง ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับแก่การบอกกล่าวด้วยระบบ อัตโนมัติด้วย มาตรา 40 บุคคลใดจะปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับทาง กฎหมายของสัญญาที่ทำขึ้นโดยการส่งและรับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ระหว่างระบบอัตโนมัติด้วยกัน หรือระหว่าง ระบบอัตโนมัติกับบุคคล เพียงเพราะเหตุว่าสัญญานั้น ไม่มีการตรวจสอบหรือไม่มีการดำเนินการโดยบุคคลมิได้ มาตรา 41 ในกรณีที่ระบบอัตโนมัติดำเนินการอย่างหนึ่ง อย่างใดเกี่ยวกับสัญญาแทนคู่สัญญาฝ่ายหนึ่ง ให้ถือว่า การดำเนินการนั้นไม่มีผลผูกพันหรือผลบังคับทางกฎหมาย ในกรณีที่การดำเนินการดังกล่าว (1) เป็นการกระทำที่คู่สัญญาฝ่ายซึ่งระบบอัตโนมัติ ดำเนินการแทนไม่สามารถคาดหมายได้ และ (2) เป็นกระทำที่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งรู้หรือสามารถ คาดหมายได้ด้วยเหตุอันสมควรว่าคู่สัญญาอีกฝ่าย ไม่สามารถคาดหมายได้ถึงการกระทำนั้นได้ มาตรา 42 ในกรณีที่บุคคลธรรมดาบันทึกข้อมูลผิดพลาด ในระบบอัตโนมัติของบุคคลอื่น และระบบอัตโนมัตินั้น ไม่มีช่องทางให้แก้ไขข้อมูลที่ผิดพลาดผู้บันทึกข้อมูลรวมทั้ง ผู้มอบอำนาจให้บันทึกข้อมูลมีสิทธิเพิกถอนการส่งข้อมูล พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... อิเล็กทรอนิกส์ในส่วนที่ผิดพลาดได้ ภายใต้เงื่อนไข ดังต่อไปนี้ (1) ผู้บันทึกข้อมูลรวมทั้งผู้มอบอำนาจให้บันทึกข้อมูล ได้แจ้งให้อีกฝ่ายหนึ่งหรือผู้ควบคุมระบบอัตโนมัติทราบถึง ข้อผิดพลาดนั้นโดยพลันเมื่อได้รู้ถึงข้อผิดพลาดนั้นแล้ว และ (2) ผู้บันทึกข้อมูลรวมทั้งผู้มอบอำนาจให้บันทึกข้อมูล ยังไม่ได้รับประโยชน์หรือใช้ประโยชน์จากสินค้าหรือบริการ ที่ได้รับจากอีกฝ่ายหนึ่ง มาตรา 43 บทบัญญัติในหมวดนี้ ยกเว้นมาตรา 42 คู่สัญญาอาจตกลงเป็นอย่างอื่นได้ เท่าที่ไม่ขัดกับกฎหมาย อันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี หมวด 3 ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 44 ให้ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์มีผลบังคับ ตามกฎหมายเช่นเดียวกับตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร ผู้ใดจะปฏิเสธผลผูกพันทางกฎหมายของตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้มิได้ มาตรา 45 ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ต้องมี ลักษณะดังต่อไปนี้ (1) มีข้อความตามที่กฎหมายกำหนดให้ตราสารเปลี่ยนมือ ที่เป็นเอกสารต้องมีหรืออาจมีได้และอาจมีข้อความอื่น เพิ่มเติมจากที่กฎหมายกำหนดได้เฉพาะเพื่อประโยชน์ ในการทำหรือใช้งานตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์โดย ไม่มีผลเปลี่ยนแปลงสิทธิหรือหน้าที่ของคู่กรณี (2) ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ในการแสดงว่า เอกสารอิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (3) ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ในการควบคุม สิทธิที่เกี่ยวกับการสร้างตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ขึ้น การโอน การสลักหลัง การแก้ไขหรือเพิ่มเติมข้อมูลจนถึง การทำลายตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์นั้น หรือ ใช้วิธีการตามที่สำนักงานประกาศกำหนด (4) ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ในการรักษา ความถูกต้องของข้อความในตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงการรักษาความถูกต้องของข้อความที่ ได้แก้ไขหรือเพิ่มเติมขึ้นตามปกติของการสื่อสารหรือ ที่แก้ไขหรือเพิ่มเติมขึ้นโดยชอบ หรือใช้วิธีการตามที่ สำนักงานประกาศกำหนด มาตรา 46 การจัดทำตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร หรือการจัดทำ ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารเพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยน มืออิเล็กทรอนิกส์ ต้องใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือ ได้โดยมีข้อความครบถ้วนถูกต้องและต้องดำเนินการ ดังต่อไปนี้ด้วย (1) บันทึกบนตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารหรือ ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เดิมเพื่อแสดงให้เห็น โดยชัดแจ้งว่าตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารหรือตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เดิมสิ้นผลบังคับใช้แล้ว และ (2) บันทึกบนตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์หรือ ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารที่ทำขึ้นใหม่เพื่อแสดง ให้เห็นโดยชัดแจ้งว่าเดิมเคยเป็นตราสารเปลี่ยนมือที่เป็น เอกสารหรือตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ เมื่อได้ดำเนินการตามวรรคหนึ่งแล้ว ให้ตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์หรือตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารที่ทำขึ้น ใหม่ มีผลใช้บังคับแทนตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร หรือตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เดิม และให้ดำเนินการ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ที่จำเป็นเพื่อทำให้ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารหรือตรา สารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เดิมไม่สามารถนำกลับมาใช้ ได้อีก การดำเนินการตามวรรคหนึ่งและวรรคสองไม่มีผลกระทบ ต่อสิทธิหรือหน้าที่ของคู่กรณีและบุคคลที่เกี่ยวข้อง มาตรา 47 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาตให้มี การครอบครองตราสารเปลี่ยนมือได้ บุคคลใดเป็นผู้มี อำนาจควบคุมตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ได้แต่เพียงผู้ เดียวและมีการระบุตัวตนของบุคคลเช่นว่านั้นว่าเป็นผู้มี อำนาจควบคุม โดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศ กำหนด ให้ถือว่าบุคคลนั้นได้ครอบครองตราสารเปลี่ยนมือ นั้นแล้ว มาตรา 48 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาต ให้มีการส่งมอบการครอบครองตราสารเปลี่ยนมือ หากได้มี การโอนการควบคุมสิทธิในตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้หรือได้ใช้วิธีการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่ามี การส่งมอบการครอบครองแล้ว มาตรา 49 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาตให้มี การสลักหลังตราสารเปลี่ยนมือ หากได้กระทำโดยจัดให้มี ข้อความที่จำเป็นสำหรับการสลักหลังในตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์โดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศ กำหนด ให้ถือว่าได้มีการสลักหลังแล้ว มาตรา 50 ในกรณีที่กฎหมายกำหนดหรืออนุญาต ให้แก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงข้อมูลในตราสารเปลี่ยนมือได้ หากได้แก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงข้อมูลในตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ โดยสามารถระบุถึงข้อมูลที่ถูกแก้ไขหรือ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... เปลี่ยนแปลงได้โดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือถือ ได้หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศ กำหนด ให้ถือว่าได้มีการแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงแล้ว หมวด 3 ธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หมวด 4 บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 32 บุคคลย่อมมีสิทธิประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ แต่ในกรณีจำเป็น เพื่อรักษาความมั่นคงทางการเงินและการพาณิชย์ หรือ เพื่อประโยชน์ในการเสริมสร้างความน่าเชื่อถือและ ยอมรับในระบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือเพื่อป้องกัน ความเสียหายต่อสาธารณชน ให้มีการตราพระราช กฤษฎีกากำหนดให้การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ใดเป็นกิจการที่ต้องแจ้งให้ ทราบ ต้องขึ้นทะเบียน หรือต้องได้รับใบอนุญาตก่อน แล้วแต่กรณี ในการกำหนดให้กรณีใดต้องแจ้งให้ทราบ ต้องขึ้น ทะเบียน หรือต้องได้รับใบอนุญาตตามวรรคหนึ่ง ให้ กำหนดโดยพิจารณาจากผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจาก การประกอบธุรกิจนั้นประกอบกับความเหมาะสม ในการควบคุมดูแลและการป้องกันความเสียหายตาม ระดับความรุนแรงของผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจาก การประกอบธุรกิจดังกล่าว ในการนี้ จะกำหนดให้หน่วยงานของรัฐแห่งหนึ่งแห่งใด เป็นผู้รับผิดชอบในการควบคุมดูแลในพระราชกฤษฎีกา ที่ออกตามวรรคหนึ่งก็ได้ หากไม่มีการกำหนดให้ หน่วยงานของรัฐแห่งใดเป็นผู้รับผิดชอบในการ ควบคุมดูแล ให้สำนักงานเป็นผู้รับผิดชอบในการ ควบคุมดูแลการประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ทั้งนี้ ให้หน่วยงานของรัฐซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบ ในการควบคุมดูแลตามพระราชกฤษฎีกาหรือสำนักงาน แล้วแต่กรณี แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการ ให้เป็นไปตามพระราชกฤษฎีกาด้วย ก่อนเสนอให้ตราพระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่ง ต้องจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตาม ความเหมาะสม และนำข้อมูลที่ได้รับมาประกอบการ พิจารณา มาตรา 33 ในกรณีที่พระราชกฤษฎีกากำหนดให้ การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ใดเป็นกิจการที่ต้องแจ้งให้ทราบผู้ที่ ประสงค์จะประกอบธุรกิจดังกล่าวต้องแจ้งต่อพนักงาน เจ้าหน้าที่ก่อนเริ่มประกอบธุรกิจนั้น ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับแจ้ง ให้ออกใบรับแจ้ง เพื่อเป็นหลักฐานการแจ้งในวันที่รับแจ้งนั้นและให้ผู้แจ้ง ประกอบธุรกิจนั้นได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้งดังกล่าว แต่ถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจพบในภายหลังว่าการแจ้ง ไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วน ให้มีอำนาจสั่งผู้แจ้งแก้ไข ให้ถูกต้องหรือครบถ้วนและนำผลการแก้ไขมาแสดง ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในระยะเวลาที่กำหนด ในกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจไม่แก้ไขหรือไม่ปฏิบัติตาม คำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในระยะเวลาที่กำหนด ให้พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งให้ผู้นั้นหยุดการให้บริการ ในส่วนที่เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในการ ประกอบธุรกิจนั้นนับแต่วันที่ครบกำหนดระยะเวลาตาม วรรคสองจนกว่าจะแก้ไขให้ถูกต้องและครบถ้วนตาม คำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ในการประกอบธุรกิจ ผู้แจ้งต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ ที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกาและตามประกาศที่ คณะกรรมการกำหนด หลักเกณฑ์ตามพระราชกฤษฎีกา ดังกล่าวให้กำหนดเรื่องการชดใช้หรือเยียวยาผู้ได้รับ ความเสียหายจากการประกอบธุรกิจไว้ด้วย ถ้าผู้แจ้งไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจ ตามวรรคสี่ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีคำสั่งห้ามมิให้ผู้นั้น ให้บริการในส่วนที่เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ในการประกอบธุรกิจนั้นจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้อง ครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดดังกล่าว ในกรณีที่ผู้แจ้งไม่แก้ไขตามวรรคสามหรือไม่ปฏิบัติตาม วรรคห้าภายในระยะเวลาเก้าสิบวันนับแต่วันที่หยุด หรือถูกห้ามการให้บริการ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ถอน การรับแจ้งของผู้นั้นออกจากสารบบการรับแจ้งและแจ้ง เป็นหนังสือให้ผู้นั้นทราบโดยเร็ว มาตรา 33/1 ในกรณีที่พระราชกฤษฎีกากำหนดให้ การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ใดเป็นกิจการที่ต้องขึ้นทะเบียน ผู้ที่ ประสงค์จะประกอบธุรกิจดังกล่าวต้องขอขึ้นทะเบียนต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนเริ่มประกอบธุรกิจนั้น ตาม หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในพระราช กฤษฎีกา เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับคำขอขึ้นทะเบียนแล้ว ให้ออกใบรับการขอขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นหลักฐานการขอ ขึ้นทะเบียนในวันที่ยื่นคำขอนั้น และหากพนักงาน เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเอกสารและหลักฐานการขึ้น ทะเบียนแล้วเห็นว่าครบถ้วนและถูกต้องตามที่กำหนดใน พระราชกฤษฎีกา ให้รับขึ้นทะเบียนและแจ้งเป็นหนังสือ ให้ผู้ขอขึ้นทะเบียนทราบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... รับคำขอขึ้นทะเบียนดังกล่าว และให้ผู้ขึ้นทะเบียน ประกอบธุรกิจนั้นได้ตั้งแต่วันที่ได้รับขึ้นทะเบียน หากพนักงานเจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจสอบให้แล้ว เสร็จได้ภายในระยะเวลาตามวรรคสอง ให้ผู้ขอขึ้น ทะเบียนประกอบธุรกิจไปพลางก่อนได้ นับแต่วันถัดจาก วันที่ครบกำหนดระยะเวลาดังกล่าว ในกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจสอบก่อนการรับขึ้น ทะเบียนตามวรรคสอง หรือตรวจพบหลังจากที่ผู้นั้นได้ ประกอบธุรกิจดังกล่าวแล้ว ว่าเอกสารและหลักฐานการ ขึ้นทะเบียนของผู้ขอขึ้นทะเบียนไม่ครบถ้วนหรือไม่ ถูกต้อง ให้แจ้งเป็นหนังสือแก่ผู้ขอขึ้นทะเบียนหรือผู้ขึ้น ทะเบียน แล้วแต่กรณี เพื่อแก้ไขให้ถูกต้องและครบถ้วน ภายในระยะเวลาที่กำหนด ในการนี้ ถ้าผู้ขอขึ้นทะเบียน หรือผู้ขึ้นทะเบียนไม่แก้ไขให้ถูกต้องและครบถ้วน หรือไม่ดำเนินการจนพ้นกำหนดระยะเวลาที่พนักงาน เจ้าหน้าที่กำหนดโดยไม่มีเหตุอันสมควร ให้สิทธิในการ ประกอบธุรกิจของผู้ขอขึ้นทะเบียนตามวรรคสามเป็นอัน ระงับและให้ถือว่าคำขอขึ้นทะเบียนนั้นตกไป หรือให้มี คำสั่งเพิกถอนการขึ้นทะเบียนของผู้ประกอบธุรกิจนั้น แล้วแต่กรณี ในการประกอบธุรกิจ ผู้ขึ้นทะเบียนต้องปฏิบัติตาม หลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกาและตาม ประกาศที่คณะกรรมการกำหนด หลักเกณฑ์ตาม พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวให้กำหนดเรื่องการชดใช้ หรือเยียวยาผู้ได้รับความเสียหายจากการประกอบธุรกิจ ไว้ด้วย ถ้าผู้ขึ้นทะเบียนฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ การประกอบธุรกิจตามวรรคห้า ให้คณะกรรมการ พิจารณามีคำสั่งปรับเป็นพินัยผู้นั้นไม่เกินหนึ่งล้านบาท ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... โดยคำนึงถึงความร้ายแรงแห่งพฤติกรรมที่กระทำผิด หลักเกณฑ์ในการพิจารณากำหนดค่าปรับเป็นพินัย ให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนด และในกรณีที่ เห็นสมควรคณะกรรมการอาจมีคำสั่งให้ผู้นั้นดำเนินการ ใด ๆ เพื่อแก้ไขให้ถูกต้องหรือเหมาะสมได้ ถ้าผู้ถูกปรับเป็นพินัยตามวรรคหกไม่ชำระค่าปรับ ให้ คณะกรรมการมีอำนาจฟ้องคดีต่อศาลที่มีเขตอำนาจใน การพิจารณาคดีอาญาเพื่อบังคับชำระค่าปรับ ในการนี้ ถ้าศาลพิพากษาให้ชำระค่าปรับ หากผู้นั้นไม่ชำระ ค่าปรับภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษา ให้ยึดทรัพย์สินของผู้นั้นเพื่อชดใช้แทนค่าปรับ แต่มิให้ นำมาตรการกักขังแทนค่าปรับมาใช้แก่ผู้นั้น ในกรณีที่ผู้กระทำผิดตามวรรคหกไม่ดำเนินการแก้ไข ตามคำสั่งของคณะกรรมการ หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติ ตามหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจตามวรรคห้าซ้ำอีก ภายในระยะเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่คณะกรรมการมีคำสั่ง ปรับครั้งแรก คณะกรรมการอาจมีคำสั่งเพิกถอนการขึ้น ทะเบียนของผู้ขึ้นทะเบียนนั้น ให้พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้ง คำสั่งดังกล่าวให้ผู้นั้นทราบโดยเร็ว มาตรา 34 ในกรณีที่พระราชกฤษฎีกากำหนดให้ การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ใดเป็นกิจการที่ต้องได้รับใบอนุญาต ให้ผู้ที่ประสงค์จะประกอบธุรกิจดังกล่าวยื่นคำขอรับ ใบอนุญาตต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามที่กำหนด ในพระราชกฤษฎีกา คุณสมบัติของผู้ขอรับใบอนุญาต หลักเกณฑ์และ วิธีการขออนุญาต การออกใบอนุญาต การต่ออายุ ใบอนุญาต การคืนใบอนุญาต และการสั่งพักใช้หรือเพิก ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ถอนใบอนุญาต ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และ เงื่อนไขที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ในการประกอบธุรกิจ ผู้ได้รับใบอนุญาตต้องปฏิบัติ ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกาประกาศ ที่คณะกรรมการกำหนด หรือเงื่อนไขในใบอนุญาต หลักเกณฑ์ตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวให้กำหนด เรื่องการชดใช้หรือเยียวยาผู้ได้รับความเสียหายจาก การประกอบธุรกิจไว้ด้วย ในกรณีที่ผู้ได้รับใบอนุญาตฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติ ตามหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจตามวรรคสาม ให้คณะกรรมการพิจารณามีคำสั่งปรับเป็นพินัยผู้นั้น ไม่เกินสองล้านบาทและให้นำความในมาตรา 33/1 วรรคหกและวรรคเจ็ด มาใช้บังคับโดยอนุโลม ในกรณีที่ผู้กระทำผิดตามวรรคสี่ไม่ดำเนินการแก้ไข ตามคำสั่งของคณะกรรมการ หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติ ตามหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจตามวรรคสามซ้ำอีก ภายในระยะเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่คณะกรรมการมีคำสั่ง ปรับครั้งแรก คณะกรรมการอาจมีคำสั่งเพิกถอน ใบอนุญาตของผู้ได้รับใบอนุญาตนั้น ให้พนักงาน เจ้าหน้าที่แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ผู้นั้นทราบโดยเร็ว มาตรา 34/1 เพื่อประโยชน์ในการควบคุมดูแล การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ตามหมวดนี้ ให้คณะกรรมการ สำนักงาน หรือหน่วยงานของรัฐซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการ ควบคุมดูแลตามมาตรา 32 วรรคสาม ประกาศกำหนด รายละเอียดเพิ่มเติมในเรื่องที่กำหนดไว้ในพระราช กฤษฎีกาตามมาตรา 32 ได้ โดยไม่ขัดหรือแย้งกับ พระราชกฤษฎีกาดังกล่าว พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 34/2 เพื่อประโยชน์ในการควบคุมดูแล และกำกับการประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้หรือ ตามพระราชกฤษฎีกาตามมาตรา 32 ให้พนักงาน เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐหรือสำนักงานที่มีหน้าที่ ควบคุมดูแลการประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์นั้นมีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้ (1) มีหนังสือแจ้งให้ผู้ให้บริการหรือเจ้าหน้าที่ของ ผู้ให้บริการ หรือบุคคลใดมาให้ข้อมูลหรือส่งเอกสารหรือ หลักฐานใด ๆ เกี่ยวกับการประกอบธุรกิจการให้บริการ นั้น (2) ตรวจสอบและรวบรวมข้อเท็จจริงเพื่อรายงานต่อ คณะกรรมการ ในกรณีที่ผู้ให้บริการได้กระทำความผิด หรือทำให้เกิดความเสียหายเพราะเหตุฝ่าฝืนหรือไม่ ปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้หรือตามพระราชกฤษฎีกา ประกาศของคณะกรรมการ หรือเงื่อนไขในใบอนุญาต (3) เข้าไปในสถานที่ของผู้ให้บริการในระหว่างเวลา พระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตก หรือในเวลาทำการ ของสถานที่นั้น เพื่อตรวจสอบและรวบรวมข้อเท็จจริง และยึดหรืออายัดเอกสารและหลักฐาน รวมถึงสิ่งอื่นใด ที่เกี่ยวกับการให้บริการที่สงสัยว่ามีไว้เพื่อใช้หรือได้ ใช้ในการกระทำความผิด ในการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา นี้ ให้แสดงบัตรประจำตัวพนักงานเจ้าหน้าที่ที่หน่วยงาน ของรัฐหรือสำนักงานที่มีหน้าที่ควบคุมดูแลออกให้ และ ให้ผู้ที่เกี่ยวข้องอำนวยความสะดวกตามสมควร พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 51 บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ได้แก่บริการ ดังต่อไปนี้ (1) บริการพิสูจน์หรือยืนยันตัวตนของบุคคล (2) บริการการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (3) บริการประทับเวลาและวันที่ในการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ (4) บริการรับ ส่ง หรือจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ (5) บริการจดทะเบียนหรือรับรองเว็บไซต์หรือโดเมนเนม (6) บริการระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ หรือ (7) บริการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง มาตรา 52 ในการให้บริการธุรกรรมทางอีเล็กทรอนิกส์ ตามพระราชบัญญัตินี้ ผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์มีหน้าที่และความรับผิดชอบต้องดำเนินการ ในเรื่องดังต่อไปนี้ โดยใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ (1) การให้บริการเกี่ยวกับการสร้าง ส่ง รับ เก็บรักษา หรือประมวลผลข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งรวมถึงการจัดเก็บข้อมูลอันเป็นหลักฐาน ของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้บริการ (2) การจัดให้มีระบบ กระบวนการทำงาน และบุคลากรที่ เชื่อถือได้ในการให้บริการ (3) การบังคับใช้มาตรการบริหารจัดการความเสี่ยง ของระบบการให้บริการ (4) การประกาศช่องทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับการแจ้ง หรือร้องเรียนการให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของผู้ ให้บริการ (5) การบังคับใช้มาตรการรักษาความปลอดภัยทาง ไซเบอร์ รวมทั้งมาตรการในการแจ้ง การแก้ไข การจำกัด ความเสียหาย และการเยียวยาความเสียหายในกรณีที่ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มีความผิดพลาดเกิดขึ้นกับการให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ สำนักงานจะประกาศกำหนดมาตรฐานวิธีการที่เชื่อถือได้ ในเรื่องใด ๆ ตามวรรคหนึ่งก็ได้ ในการกำหนดดังกล่าวให้ คำนึงถึงระดับความเสี่ยงของบริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์และลักษณะการให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์แต่ละประเภทด้วย และเมื่อสำนักงาน ได้กำหนดแล้ว ผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ประเภทนั้นต้องดำเนินการโดยใช้วิธีการที่ไม่ต่ำกว่า มาตรฐานที่สำนักงานประกาศกำหนด มาตรา 53 นอกจากจะต้องรับผิดจากการผิดสัญญา หรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายใดแล้ว ผู้ให้บริการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องรับผิดในความเสียหายใด ๆ ที่เกิดขึ้นแก่ผู้ใช้บริการและคู่กรณีที่เกี่ยวข้องจากการที่ผู้ให้ บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่ปฏิบัติดามหน้าที่ และความรับผิดชอบตามมาตรา 52 ด้วย มาตรา 54 ผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่ต้อง รับผิดในความเสียหายใด ๆ ที่เกิดขึ้นแก่ผู้ใช้บริการ และคู่กรณีที่เกี่ยวข้องจากการใช้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์นั้น ในกรณีดังต่อไปนี้ (1) ผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ได้กำหนด วัตถุประสงค์และข้อจำกัดของการใช้บริการและแจ้ง ผู้ใช้บริการรายนั้นและคู่กรณีที่เกี่ยวข้องอย่างชัดแจ้งแล้วถึง วัตถุประสงค์และข้อจำกัดของการใช้บริการ และ (2) ผู้ใช้บริการใช้บริการเกินหรือผิดวัตถุประสงค์หรือเกิน ข้อจำกัดของการใช้บริการที่ผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์กำหนดไว้ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 55 ผู้ใดประสงค์จะขอให้สำนักงานรับรองว่า ตนเป็นผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ ให้ยื่นคำขอต่อสำนักงานตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ที่สำนักงานประกาศกำหนด มาตรา 56 ผู้ใดให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้วิธีการที่ได้รับการยอมรับตามมาตรฐานสากล และสำนักงานเห็นว่าผู้นั้นให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ สำนักงานจะรับรองให้ผู้นั้น เป็นผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ โดยผู้ให้บริการมิได้ยื่นคำขอก็ได้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ที่สำนักงานประกาศกำหนด มาตรา 57 ให้สำนักงานเผยแพร่รายชื่อผู้ชื่อผู้ซึ่งได้รับ การรับรองตามมาตรา 55 และมาตรา 56 ให้ประชาชน ทราบเป็นการทั่วไปผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ของสำนักงาน และปรับปรุงรายชื่อให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ การรับรองตามมาตรา 55 และมาตรา 56 และ การปรับปรุงรายชื่อตามวรรคหนึ่ง มิให้ถือว่าเป็นคำสั่ง ทางปกครอง การอุทธรณ์การไม่รับรองตามมาตรา 55 หรือ การปรับปรุงรายชื่อตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามที่กำหนด ในกฎกระทรวง มาตรา 58 เมื่อมีเหตุอย่างใดอันมีผลกระทบต่อความ น่าเชื่อถือของการให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ทั้งนี้ ตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ให้สำนักงานประกาศข้อมูล ข่าวสารให้ประชาชนผู้ใช้บริการทราบโดยพลัน ในกรณีที่ผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้บริการ หลายประเภท การประกาศตามวรรคหนึ่งให้ระบุเฉพาะ ประเภทบริการที่มีปัญหา พร้อมข้อความที่ว่าบริการอื่น ไม่อยู่ในข่ายที่ถูกประกาศ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... หมวด 3/1 ระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล มาตรา 34/3 การพิสูจน์และยืนยันตัวตนของบุคคล อาจกระทำผ่านระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทาง ดิจิทัลได้ ผู้ใดประสงค์จะอาศัยการพิสูจน์และยืนยันตัวตนของ บุคคลอื่นผ่านระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทาง ดิจิทัลอาจแจ้งเงื่อนไขเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของการ พิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่ต้องใช้ให้บุคคลอื่น นั้นทราบเป็นการล่วงหน้า และเมื่อได้มีการพิสูจน์และ ยืนยันตัวตนทางดิจิทัลตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้ว ให้ สันนิษฐานว่าบุคคลที่ได้รับการพิสูจน์และยืนยันตัวตน เป็นบุคคลนั้นจริง เงื่อนไขเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของการพิสูจน์และ ยืนยันตัวตนทางดิจิทัลตามวรรคสองต้องมีมาตรฐาน ไม่ต่ำกว่าที่คณะกรรมการหรือคณะกรรมการตามมาตรา 34/4 วรรคสอง แล้วแต่กรณี ประกาศกำหนด โดยมี หลักประกันการเข้าถึงและการใช้ประโยชน์ของ ประชาชนโดยสะดวกและไม่เลือกปฏิบัติ มาตรา 34/4 ในกรณีที่จำเป็นเพื่อรักษาความมั่นคง ทางการเงินและการพาณิชย์ หรือเพื่อประโยชน์ในการ เสริมสร้างความน่าเชื่อถือและยอมรับในระบบการ พิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล หรือเพื่อป้องกันความ เสียหายต่อสาธารณชน ให้มีการตราพระราชกฤษฎีกา กำหนดให้การประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับระบบการ พิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลใดเป็นการประกอบ ธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้อง ได้รับใบอนุญาตก่อน และให้นำบทบัญญัติในหมวด 3 พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ มาใช้ บังคับโดยอนุโลม พระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งอาจกำหนดให้มีการ จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นมาคณะหนึ่งเพื่อทำหน้าที่ ประกาศกำหนดหลักเกณฑ์ที่ผู้ประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล จะต้องปฏิบัติ และให้มีอำนาจพิจารณามีคำสั่งและ ดำเนินการอื่นใดตามมาตรา 34 ในกรณีที่ผู้ได้รับ ใบอนุญาตฝ่าฝืนหรือปฏิบัติไม่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ การประกอบธุรกิจก็ได้ หมวด 4 ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ มาตรา 35 คำขอ การอนุญาต การจดทะเบียน คำสั่ง ทางปกครอง การชำระเงิน การประกาศ หรือการดำเนิน การใดๆ ตามกฎหมายกับหน่วยงานของรัฐหรือโดย หน่วยงานของรัฐ ถ้าได้กระทำในรูปของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดโดย พระราชกฤษฎีกา ให้นำพระราชบัญญัตินี้มาใช้บังคับ และให้ถือว่ามีผลโดยชอบด้วยกฎหมายเช่นเดียวกับ การดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายใน เรื่องนั้นกำหนด ทั้งนี้ ในพระราชกฤษฎีกาอาจกำหนดให้ บุคคลที่เกี่ยวข้องต้องกระทำหรืองดเว้นกระทำการใด ๆ หรือให้หน่วยงานของรัฐออกระเบียบเพื่อกำหนด รายละเอียดในบางกรณีด้วยก็ได้ ในการออกพระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่ง พระราช กฤษฎีกาดังกล่าวอาจกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องแจ้งให้ทราบ ต้องขึ้นทะเบียน หรือต้องได้รับใบอนุญาต แล้วแต่กรณี ก่อนประกอบกิจการก็ได้ ในกรณีนี้ ให้นำบทบัญญัติ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ในหมวด 3 และบทกำหนดโทษที่เกี่ยวข้องมาใช้บังคับ โดยอนุโลม เมื่อได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งแล้ว ศาลหรือองค์กรตามรัฐธรรมนูญอาจพิจารณานำ หลักเกณฑ์ในเรื่องใดที่กำหนดไว้ตามพระราชกฤษฎีกา ดังกล่าวมาใช้บังคับแก่การดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวกับ กระบวนพิจารณาพิพากษาคดีของศาลหรือในการ วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาท แล้วแต่กรณี เพื่อให้เป็นไปตาม ความเหมาะสมกับหน้าที่และอำนาจของตนตาม กฎหมายได้ รวมถึงการกำหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติมด้วย ทั้งนี้ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา หมวด 5 คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 36 ให้มีคณะกรรมการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์คณะหนึ่ง ประกอบด้วยประธานกรรมการ ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิ ปลัดกระทรวง ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเป็นรองประธานกรรมการ และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอื่นซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ง จำนวนแปดคน ให้ผู้อำนวยการเป็นกรรมการและเลขานุการ และ แต่งตั้งพนักงานของสำนักงานเป็นผู้ช่วยเลขานุการได้ ตามความจำเป็นแต่ไม่เกินสองคน ประธานกรรมการและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิตาม วรรคหนึ่ง ต้องเป็นบุคคลที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และความสามารถเป็นที่ประจักษ์ด้านการเงิน ด้านการ พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ด้านนิติศาสตร์ ด้านวิทยาการ คอมพิวเตอร์ ด้านวิทยาศาสตร์หรือวิศวกรรมศาสตร์ ด้านสังคมศาสตร์ หรือด้านอื่นใดที่เป็นประโยชน์ต่อการ ดำเนินงานของคณะกรรมการ ทั้งนี้ กรรมการ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ผู้ทรงคุณวุฒิต้องประกอบด้วยบุคคลซึ่งมิใช่ข้าราชการ หรือผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐที่มีตำแหน่งหรือ เงินเดือนประจำร่วมเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้วย ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ทั้งหมด หลักเกณฑ์และวิธีการได้มาซึ่งประธานกรรมการ และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ให้เป็นไปตามระเบียบ ที่รัฐมนตรีกำหนด มาตรา 37 ให้คณะกรรมการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์มีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้ (1) พิจารณาให้ความเห็นชอบแผนยุทธศาสตร์ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานเสนอ ตามมาตรา 43 วรรคสอง (2) ส่งเสริมและสนับสนุนหน่วยงานของรัฐ เอกชน และประชาชนให้ดำเนินกิจกรรมตามแผนยุทธศาสตร์ ตาม (1) (3) กำหนดมาตรฐานด้านเทคโนโลยีดิจิทัลในส่วนที่ เกี่ยวข้องกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (4) กำกับและติดตามการดำเนินงานตามแผน ยุทธศาสตร์ตาม (1) เพื่อรวบรวมข้อมูลและปัญหา เกี่ยวกับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งผล กระทบต่อการดำเนินการและพัฒนาทางเทคโนโลยี ดิจิทัลเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ (5) เสนอแนะต่อคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติและคณะรัฐมนตรีในการจัดให้มี หรือปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ และการคุ้มครองทรัพย์สินทาง ปัญญาเกี่ยวกับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... (6) เสนอแนะหรือให้คำปรึกษาต่อรัฐมนตรีในการตรา พระราชกฤษฎีกาตามพระราชบัญญัตินี้ (7) ออกระเบียบหรือประกาศเพื่อให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัตินี้ หรือเพื่อประโยชน์ในการส่งเสริม และสนับสนุนการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (8) กำกับดูแลการประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้ (9) ปฏิบัติการอื่นใดเพื่อให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ นี้ หรือกฎหมายอื่น ในการปฏิบัติเพื่อให้เป็นไปตามหน้าที่และอำนาจตาม วรรคหนึ่ง ให้คณะกรรมการมีหนังสือเรียกหน่วยงานของ รัฐหรือบุคคลใดมาชี้แจง ให้ข้อเท็จจริง หรือมาให้ถ้อยคำ หรือส่งเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการ ดำเนินงานได้ ในการปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ให้ คณะกรรมการเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมาย อาญา มาตรา 38 ประธานกรรมการและกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิมีวาระการดำรงตำแหน่งสี่ปี เมื่อครบกำหนดวาระตามวรรคหนึ่ง หากยังมิได้มีการ แต่งตั้งประธานกรรมการและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิขึ้น ใหม่ ให้ประธานกรรมการและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่ง พ้นจากตำแหน่งตามวาระนั้นอยู่ในตำแหน่งเพื่อปฏิบัติ หน้าที่ต่อไปจนกว่าประธานกรรมการและกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งได้รับแต่งตั้งใหม่เข้ารับหน้าที่ แต่ต้อง ไม่เกินเก้าสิบวันนับแต่วันที่ประธานกรรมการและ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิพ้นจากตำแหน่งตามวาระนั้น พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 39 นอกจากการพ้นจากตำแหน่งตามวาระ ตามมาตรา 38 ประธานกรรมการและกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิพ้นจากตำแหน่ง เมื่อ (1) ตาย (2) ลาออก (3) คณะรัฐมนตรีให้ออกเพราะมีความประพฤติ เสื่อมเสีย บกพร่องหรือไม่สุจริตต่อหน้าที่หรือหย่อน ความสามารถ (4) เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ ความสามารถ (5) ได้รับโทษโดยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ มาตรา 40 ในกรณีที่ประธานกรรมการหรือกรรมการ ผู้ทรงคุณวุฒิพ้นจากตำแหน่งก่อนวาระให้คณะกรรมการ ประกอบด้วยกรรมการเท่าที่เหลืออยู่ และให้ดำเนินการ แต่งตั้งประธานกรรมการหรือกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ แทนตำแหน่งที่ว่างภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ตำแหน่ง ว่างลง เว้นแต่วาระของกรรมการเหลือไม่ถึงเก้าสิบวัน และให้ผู้ที่ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งแทนอยู่ใน ตำแหน่งเท่ากับวาระที่เหลืออยู่ของผู้ซึ่งตนแทน มาตรา 41 การประชุมคณะกรรมการต้องมีกรรมการ มาประชุมไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนกรรมการ ทั้งหมดจึงเป็นองค์ประชุม ถ้าประธานกรรมการไม่มาประชุมหรือไม่อาจปฏิบัติ หน้าที่ได้ ให้คณะกรรมการเลือกกรรมการคนหนึ่งทำ หน้าที่ประธานในที่ประชุม การวินิจฉัยชี้ขาดของที่ประชุมให้ถือเสียงข้างมาก กรรมการคนหนึ่งให้มีเสียงหนึ่งในการลงคะแนน ถ้า ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... คะแนนเสียงเท่ากันให้ประธานออกเสียงเพิ่มขึ้นอีกเสียง หนึ่งเป็นเสียงชี้ขาด การประชุมของคณะกรรมการอาจกระทำโดยวิธีการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่คณะกรรมการกำหนดก็ได้ มาตรา 42 คณะกรรมการมีอำนาจแต่งตั้ง คณะอนุกรรมการเพื่อพิจารณาหรือปฏิบัติการอย่างหนึ่ง อย่างใดแทนคณะกรรมการก็ได้ ให้นำความในมาตรา 41 มาใช้บังคับแก่การประชุม ของคณะอนุกรรมการโดยอนุโลม มาตรา 42/1 ให้คณะกรรมการได้รับเบี้ยประชุม และประโยชน์ตอบแทนอื่นตามหลักเกณฑ์ที่ คณะรัฐมนตรีกำหนด คณะอนุกรรมการที่คณะกรรมการแต่งตั้งตาม มาตรา 42 ให้ได้รับเบี้ยประชุมและประโยชน์ตอบแทน อื่นตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำหนด มาตรา 43 ให้สำนักงานทำหน้าที่เป็นหน่วยงาน ธุรการของคณะกรรมการ ให้สำนักงานจัดทำแผนยุทธศาสตร์เกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อเสนอคณะกรรมการให้ความ เห็นชอบตามมาตรา 37 (1) และจัดส่งให้หน่วยงานที่ เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการต่อไป มาตรา 43/1 แผนยุทธศาสตร์ที่สำนักงานต้องจัดทำ ตามมาตรา 43 วรรคสอง ต้องสอดคล้องกับนโยบาย และแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อ เศรษฐกิจและสังคมตามกฎหมายว่าด้วยการพัฒนา ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม โดยอย่างน้อยต้อง กำหนดเรื่องดังต่อไปนี้ (1) กลไกและมาตรการด้านการพัฒนาโครงสร้าง พื้นฐานทางเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อรองรับการทำธุรกรรม ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ทางอิเล็กทรอนิกส์ พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และธุรกิจ บริการเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ (2) มาตรการการส่งเสริมและสนับสนุนการให้มีระบบ การบริการในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ และการให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อสนับสนุน การพัฒนาประเทศในด้านต่าง ๆ (3) กระบวนการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนามาตรฐาน และกฎเกณฑ์การใช้งานทางเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อให้ การทำงานของระบบมีการเชื่อมโยงกันอย่างมีความ มั่นคงปลอดภัย พร้อมใช้งาน และมีความน่าเชื่อถือใน การให้บริการ (4) แนวทางและมาตรการเกี่ยวกับการส่งเสริม การผลิตและพัฒนาบุคลากรด้านธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และธุรกิจบริการ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ รวมทั้งการประยุกต์การใช้งาน เทคโนโลยีดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (5) แนวทางการส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษา ค้นคว้า และวิจัยเทคโนโลยีดิจิทัล ด้านธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และการ ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งส่งเสริมให้มี การเผยแพร่ความรู้ให้แก่ประชาชนเพื่อใช้ประโยชน์จาก เทคโนโลยีดังกล่าว หมวด 6 บทกำหนดโทษ มาตรา 44 ผู้ใดประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์โดยไม่แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกาตามมาตรา 33 วรรคหนึ่ง โดยฝ่าฝืนคำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ให้หยุด การให้บริการหรือคำสั่งห้ามมิให้ให้บริการในส่วนที่ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในการประกอบธุรกิจ ตามมาตรา 33 วรรคสาม หรือตามมาตรา 33 วรรคห้า แล้วแต่กรณี หรือประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ภายหลังจากพนักงานเจ้าหน้าที่ถอน การรับแจ้งตามมาตรา 33 วรรคหก ต้องระวางโทษ จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 44/1 ผู้ใดประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยไม่ขึ้นทะเบียนต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ตามมาตรา 33/1 วรรคหนึ่ง หรือประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ภายหลังจากมีคำสั่ง เพิกถอนการขึ้นทะเบียนตามมาตรา 33/1 วรรคสี่ หรือ วรรคแปด แล้วแต่กรณี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน สองปี หรือปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 45 ผู้ใดประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยไม่ได้รับใบอนุญาตตามมาตรา 34 หรือประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ในระหว่างที่มีคำสั่งพักใช้ใบอนุญาต หรือภายหลังจากมีคำสั่งเพิกถอนใบอนุญาตของ คณะกรรมการ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือ ปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 45/1 ผู้ใดประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับระบบ การพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลโดยไม่ได้รับ ใบอนุญาตตามมาตรา 34/4 หรือประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ในระหว่างที่มีคำสั่งพักใช้ใบอนุญาตหรือภายหลังจาก มีคำสั่งเพิกถอนใบอนุญาตของคณะกรรมการหรือ คณะกรรมการตามมาตรา 34/4 วรรคสอง ต้องระวาง โทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินสามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 46 ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดเป็นนิติบุคคล ถ้าการกระทำความผิดของนิติบุคคลนั้นเกิดจากการสั่ง การหรือการกระทำของกรรมการ หรือผู้จัดการ หรือ บุคคลใดซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคล นั้น หรือในกรณีที่บุคคลดังกล่าวมีหน้าที่ต้องสั่งการ หรือกระทำการและละเว้นไม่สั่งการหรือไม่กระทำการ จนเป็นเหตุให้นิติบุคคลนั้นกระทำความผิด ผู้นั้นต้องรับ โทษตามที่บัญญัติไว้สำหรับความผิดนั้น ๆ ด้วย บทเฉพาะกาล มาตรา 59 ให้สำนักงานจัดทำร่างกฎกระทรวงตาม มาตรา 57 วรรคสาม เสนอคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ ในหลักการภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ พระราชบัญญัตินี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา แต่ กฎกระทรวงดังกล่าวให้มีผลใช้บังคับเมื่อพระราชบัญญัตินี้ มีผลใช้บังคับแล้ว มาตรา 60 ให้สำนักงานจัดทำร่างประกาศตามมาตรา 55 ให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ พระราชบัญญัตินี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา แต่ประกาศ ดังกล่าว ต้องไม่ใช้บังคับก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ มาตรา 61 นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ บรรดากฎหมายใดที่พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ให้ถือว่า พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... กฎหมายนั้นอ้างถึงพระราชบัญญัตินี้ เฉพาะเท่าที่ มีบทบัญญัติเกี่ยวข้องรองรับ มาตรา 62 ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่มีใบอนุญาตตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วย การควบคุมดูแลธุรกิจบริการเกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และ ยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่ต้องได้รับใบอนุญาต พ.ศ. 2565 ซึ่งออกตามความในมาตรา 34/4 แห่งพระราชบัญญัติด้วย ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562 อยู่ในวันก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ ใช้บังคับ และเป็นบริการที่อาจขอรับการรับรองจาก สำนักงานตามมาตรา 55 ได้ ให้ถือว่าได้รับการรับรอง ตามมาตรา 55 แล้ว และให้สำนักงานดำเนินการเผยแพร่ รายชื่อของผู้ประกอบธุรกิจรายเหล่านั้นตามมาตรา 57 ด้วย มาตรา 63 ให้พระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการ แพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ซึ่งออก ตามความในมาตรา 32 วรรคหนึ่ง และมาตรา 33 วรรคหนึ่ง และวรรคสี่ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 และมาตรา 34/2 (1) แห่ง พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติว่าด้วย ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 ยังคงใช้ บังคับอยู่ต่อไปจนกว่าจะมีการตรากฎหมายเกี่ยวกับธุรกิจ บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลขึ้นใช้บังคับ บรรดาหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการธุรกรรม ทางอีเล็กทรอนิกส์ตามพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจ แพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ให้เป็น ## พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ## ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการร่วมระหว่างหน่วยงาน ของรัฐตามมาตรา 34 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบ ธุรกิจแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ## 3. ผู้ที่เกี่ยวข้องที่ได้รับหรืออาจได้รับผลกระทบจากร่างกฎหมาย ## ผู้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง ## 1. ผู้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง 1.1 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม 1.2 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กนิกส์ ## 2. ผู้ที่เกี่ยวข้องโดยอ้อม 2.1 กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรม ราชการ ส่วนภูมิภาค และราชการส่วนท้องถิ่น อาทิ 2.1.1 กระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง กรมที่ดิน 2.1.2 กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร 2.1.3 กระทรวงพาณิชย์ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า 2.1.4 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม สำนักงานคณะกรรมการการรักษา ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ 2.1.5 สำนักงานตำรวจแห่งชาติ 2.1.6 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เป็นต้น 2.2 รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา อาทิ 2.2.1 ธนาคารออมสิน 2.2.2 ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) 2.2.3 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) 2.2.4 ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (EXIM Bank) 2.2.5 การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) 2.2.6 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) 2.2.7 การประปานครหลวง (กปน.) 2.2.8 การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) 2.2.9 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) 2.2.10 การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) 2.2.11 การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) 2.2.12 บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด เป็นต้น 2.3 องค์การมหาชนที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา อาทิ 2.3.1 สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) 2.3.2 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) เป็นต้น 2.4 หน่วยงานของรัฐสภา 2.4.1 สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร 2.4.2 สำนักงานเลขาธิการสำนักงานวุฒิสภา 2.5 หน่วยงานของศาล ได้แก่ 2.5.1 สำนักงานศาลยุติธรรม 2.5.2 สำนักงานศาลปกครอง 2.5.3 สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ 2.5.4 กรมพระธรรมนูญ 2.6 สำนักงานอัยการสูงสุด 2.7 สภาทนายความ 2.8 หน่วยงานขององค์กรอิสระ 2.8.1 สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง 2.8.2 สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน 2.8.3 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ 2.8.4 สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน 2.8.5 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 2.9 สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย 2.10 ธนาคารและสถาบันการเงิน 2.10.1 ธนาคารแห่งประเทศไทย 2.10.2 ธนาคารพาณิชย์ที่อยู่ภายใต้กำกับธนาคารแห่งประเทศไทย อาทิ (1) ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) (2) ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) (3) ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) (4) ธนาคารทหารไทยธนชาต จำกัด (มหาชน) (5) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (6) ธนาคาร ซิตี้แบงก์ เอ็น. เอ. (7) ธนาคารสแตนดาร์ดชาร์เตอร์ด (ไทย) จำกัด (มหาชน) (8) ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย จำกัด (มหาชน) (9) ธนาคารยูโอบี จำกัด (มหาชน) (10) ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน) เป็นต้น 2.11 สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ 2.12 สมาคมธนาคารไทย 2.13 สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และ หอการค้าไทย 2.14 สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย 2.15 สภาองค์กรของผู้บริโภค 2.16 มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค 2.17 ผู้ประกอบธุรกิจบริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการ แพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้ประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล องค์กร เอกชนที่เป็นสื่อกลางในการส่ง รับ หรือเก็บรักษาข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้อง อาทิ 2.17.1 สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย 2.17.2 สมาคมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ไทย 2.17.3 สมาคมเทคโนโลยีสารสนเทศไทย 2.17.4 สมาคมการค้าพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เพื่อธุรกิจท่องเที่ยว 2.17.5 สมาคมการค้าสตาร์ทอัพไทย 2.17.6 สมาคมผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตไทย 2.17.7 สมาคมอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศไทย 2.17.8 บริษัท เนชั่นแนลดิจิทัลไอดี จำกัด 2.17.9 สมาคมเทคโนโลยีดิจิทัลไทย 2.17.10 สมาคมโทรคมนาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ 2.17.11 สมาคมฟินเทคประเทศไทย 2.17.12 บริษัท ศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลไทย จำกัด เป็นต้น 3. ผู้ที่เกี่ยวข้องทั่วไป - ประชาชน 4. ประเด็นเพื่อรับฟังความคิดเห็น 1. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนด 1.1) วัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัตินี้ 1.2) ข้อยกเว้นของการใช้บังคับร่างพระราชบัญญัตินี้ 1.3) ให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมายทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ ตลอดจนการกำหนด ข้อยกเว้น (ร่างมาตรา 4 มาตรา 5 และมาตรา 6) 2. ท่ านเห็ นด้ วยหรือไม่ อย่ างไร กั บการกำหนดผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปตามร่างพระราชบัญญัตินี้ แต่หากไม่ได้กำหนดไว้ในร่างพระราชบัญญัตินี้ เป็นกรณีเฉพาะ ให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น (ร่างมาตรา 7) 3. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทนิยามตามร่างพระราชบัญญัตินี้ ได้แก่ “ธุรกรรม” “อิเล็กทรอนิกส์” “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์" “ข้อความ” “ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” “ลายมือ ชื่ออิเล็กทรอนิกส์” “ข้อมูลชีวภาพ” “เจ้าของลายมือชื่อ” “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” “ระบบข้อมูล” “ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์” “ระบบอัตโนมัติ” “ผู้ส่งข้อมูล” “ผู้รับข้อมูล” “บุคคลซึ่งเป็นสื่อกลาง” “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” “อัตลักษณ์” “การพิสูจน์ตัวตน” “สิ่งที่ใช้ยืนยันตัวตน” “การยืนยัน ตัวตน” “ตราสารเปลี่ยนมือ” “ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” “บริการระบบตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์” “สำนักงาน” “ผู้อำนวยการ” และ “รัฐมนตรี” (ร่างมาตรา 8) 4. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบททั่วไปตาม ร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ 4.1) ผลผูกพันและมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมายแก่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำขึ้นโดยถูกต้องตามร่างพระราชบัญญัตินี้ และให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีสถานะเช่นเดียวกับเอกสารหรือพยานหลักฐานตามประมวล กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น 4.2) ให้ในการพิจารณาของศาล หากมีผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่ายในในการพิสูจน์ และศาลอาจจัดทำบัญชีพยาน ผู้เชี่ยวขาญที่สามารถแสดงความเห็นเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ เป็นต้น (หมวด 1 บททั่วไป ร่างมาตรา 10 ถึงร่างมาตรา 26) 5. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยการแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ 5.1) ให้การแสดงเจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ และบุคคลใดจะ ปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับทางกฎหมายของการแสดงเจตนา โดยอ้างเพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้ไม่ได้ 5.2) ข้อสันนิษฐานทางกฎหมายในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลได้รับแจ้งจากผู้รับข้อมูลว่าได้รับ ข้อมูลแล้ว ให้ถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับมา เป็นต้น (หมวด 2 การแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 27 ถึงมาตรา 43) 6. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ 6.1) ให้ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์มีผลบังคับตามกฎหมายเช่นเดียวกับตราสาร เปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร ผู้ใดจะปฏิเสธผลผูกพันทางกฎหมายของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพียง เพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้มิได้ 6.2) ลักษณะของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ 6.3) ให้การจัดทำตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมือ ที่เป็นเอกสาร หรือการจัดทำตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารเพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ต้อง ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้โดยมีข้อความครบถ้วนถูกต้องและต้องดำเนินการด้วยวิธีที่กำหนดไว้ เป็นต้น (หมวด 3 ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 44 ถึงร่างมาตรา 50) 7. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ อาทิ 7.1) ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ บริการพิสูจน์หรือยืนยันตัวตน ของบุคคล บริการการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ บริการประทับเวลาและวันที่ในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ บริการรับ ส่ง หรือจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ บริการจดทะเบียนหรือรับรองเว็บไซต์ หรือโดเมนเนม บริการระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ หรือบริการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง 7.2) หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้อง ดำเนินการ เป็นต้น (หมวด 4 บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 51 ถึงร่างมาตรา 58) 8. ท่านเห็นว่าในปัจจุบันพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มีปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการหรือมีผลกระทบต่อประชาชน หรือ มีความไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมหรือไม่ อย่างไร และการเสนอร่างพระราชบัญญัตินี้ จะแก้ไขปัญหานั้นได้หรือไม่ เพียงใด 9. ข้อคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะอื่น ๆ (ถ้ามี) ## 5. ระยะเวลาและวิธีการการรับฟังความคิดเห็น ## 5.1 กรอบระยะเวลาดำเนินการสำหรับการจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ ## ผลกระทบ จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็น จำนวน 30 วันทำการ นับตั้งแต่วันที่ 27 สิงหาคม 2569 ถึงวันที่ 25 กันยายน 2569 และจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากร่างกฎหมายให้แล้วเสร็จภายใน 45 วันทำการ นับตั้งแต่วันที่ 26 กันยายน 2569 ถึงวันที่ 18 ตุลาคม 2569 5.2 วิธีการรับฟังความคิดเห็น ## (1) ผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของรัฐสภาและส่งประเด็นไปรับฟังความคิดเห็น ## จากผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง ## (1.1) ระยะเวลาในการรับฟังความคิดเห็น ตั้งแต่วันที่ 27 สิงหาคม 2569 ถึงวันที่ 25 กันยายน 2569 ## (1.2) ผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของรัฐสภา www.parliament.go.th ## 6. สรุปผลการรับฟังความคิดเห็น ## 6.1 ข้อมูลทั่วไปผู้ร่วมแสดงความคิดเห็น ## (1) จากระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของรัฐสภา www.parliament.go.th - จำนวนผู้เข้ามามีส่วนร่วมในระดับการรับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับการเสนอ ร่างพระราชบัญญัติ จำนวน 1671 คน - จำนวนผู้เข้ามามีส่วนร่วมในระดับการแสดงความคิดเห็น จำนวน 16 คน โดยแบ่งข้อมูลของผู้แสดงความคิดเห็นได้เป็นดังนี้ ## - เพศ ชาย จำนวน 9 คน หญิง จำนวน 7 คน ## - อายุ (ปี) Baby Boomer (เกิดก่อน พ.ศ. 2508) จำนวน 1 คน Generation X (เกิดระหว่าง พ.ศ. 2508 – 2522) จำนวน 2 คน Generation Y (เกิดระหว่าง พ.ศ. 2523 – 2540) จำนวน 12 คน Generation Z (เกิดระหว่าง พ.ศ. 2541 – 2565) จำนวน 1 คน ## - ระดับการศึกษา มัธยมศึกษา/ปวช./ปวส. จำนวน 2 คน ปริญญาตรี จำนวน 8 คน สูงกว่าปริญญาตรี จำนวน 6 คน ## - อาชีพ รับราชการ/รัฐวิสาหกิจ จำนวน 12 คน ข้าราชการบำนาญ จำนวน 1 คน อื่น ๆ โปรดระบุ จำนวน 3 คน ได้แก่ ข้าราชการทหาร นักออกแบบระบบปัญญาประดิษฐ์ พนักงานของรัฐ สกมช. พนักงานบริษัท ## - ความเกี่ยวข้องกับร่างพระราชบัญญัติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม จำนวน 2 คน กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรมราชการส่วนภูมิภาค และราชการส่วนท้องถิ่น จำนวน 6 คน รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา จำนวน 2 คน หน่วยงานขององค์กรอิสระ จำนวน 1 คน ธนาคารและสถาบันการเงิน จำนวน 1 คน ผู้ประกอบ ธุรกิจบริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ประกอบธุรกิจให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้ประกอบธุรกิจบริการ เกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล องค์กรเอกชนที่เป็นสื่อกลางในการส่ง รับหรือเก็บรักษา ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้อง จำนวน 1 คน ประชาชน จำนวน 3 คน (2) จากการส่งประเด็นไปรับฟังผู้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง การแสดงความคิดเห็น จำนวน 16 หน่วยงาน ได้แก่ (1) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ (2) สำนักงานศาลยุติธรรม (3) สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา (4) สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (5) สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์ (6) บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด (7) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (8) สำนักงานเลขาธิการ สภาผู้แทนราษฎร (9) สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (10) สำนักงานสภาองค์กร ของผู้บริโภค (สภาผู้บริโภค) (11) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (12) สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคมแห่งประเทศไทย (13) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (14) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (15) การประปานครหลวง (16) การประปาส่วนภูมิภาค 6.2 ผลการรับฟัง ผลการรับฟังผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของรัฐสภา www.parliament.go.th สรุปได้ดังนี้ ## 1. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนด ## 1.1) วัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัตินี้ ## 1.2) ข้อยกเว้นของการใช้บังคับร่างพระราชบัญญัตินี้ ## 1.3) ให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมาย ## ทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ ตลอดจน ## การกำหนดข้อยกเว้น (ร่างมาตรา 4 มาตรา 5 และมาตรา 6) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 1.1 เห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผล แต่อย่างใด - ข้อ 1.2 เห็นด้วย และเสนอให้เพิ่มข้อยกเว้น กรณีที่ผู้ทำธุรกรรมไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้ เช่น ไม่ควรบังคับให้ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือผู้ไม่มี อุปกรณ์หรืออินเทอร์เน็ตต้องทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ - 1.3 เห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่อย่างใด ## (เว็บไซต์) - ปรับให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบัน และ ## ตัดทอนข้อความที่ทำให้สับสนออกไป (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) - ไม่ขัดข้องในหลักการ ร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มีเจตนารมณ์ วางหลักเป็นกฎหมายกลางสำหรับทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ให้ปราศจากข้อจำกัดด้าน กฎหมายที่จะเป็นอุปสรรคต่อการส่งเสริมการทำ ธุรกรรมด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ทั้งเป็น การสร้างกลไกของระบบเศรษฐกิจและสังคม ปัจจุบันที่เอื้อต่อลักษณะแนวโน้มการใช้เทคโนโลยี ดิจิทัลในการทำธุรกรรมเป็นหลัก (สำนักงาน ศาลยุติธรรม) - ไม่เห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 1.1 เป็นการสนับสนุนให้ใช้ธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์แทนเอกสารเดิมโดยไม่ห้าม การทำเอกสารรูปแบบเดิม ช่วยให้สำนักงานฯ สามารถปรับการทำงานสู่ระบบดิจิทัลได้อย่าง เหมาะสม - ข้อ 1.2 การยกเว้นสำหรับเรื่องที่ต้องแสดงตน ต่อเจ้าหน้าที่หรือความเหมาะสมกับบาง กระบวนการยังจำเป็นต้องดำเนินการด้วยตนเอง - ข้อ 1.3 การให้บังคับใช้แก่ธุรกรรมทุกประเภท รวมมถึงระหว่างเอกชนกับรัฐ เป็นฐานทาง กฎหมายให้สำนักงานฯ ใช้ระบบอิเล็กทรอนิกส์ ทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆ อย่างชัดเจน (สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ฯ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความ สามัคคีปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) - ข้อ 1.1 การกำหนดวัตถุประสงค์ของร่าง พระราชบัญญัติธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ.... ถือเป็นก้าวสำคัญที่น่าเห็นด้วยอย่างยิ่ง เนื่องจาก เป็นการปรับเปลี่ยนหลักการทางกฎหมายให้ก้าว ทันความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีแบบก้าว กระโดด ซึ่งหากวิเคราะห์ในเชิงลึก มีเหตุผล สนับสนุนความเห็นด้วยในแต่ละมิติ การสร้าง “ความแน่นอนทางกฎหมาย” ที่ชัดเจนขึ้น โดย เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ร่างกฎหมายนี้มีการกำหนดวัตถุประสงค์ เพื่ อรั บรองสถานะทางกฎหมายของเทคโนโลยี ยุคใหม่ให้มีผลผูกพันชัดเจน การระบุวัตถุประสงค์ เช่นนี้ช่วยลดความคลุมเครือในการตีความของ ศาลและนักกฎหมาย ทำให้การบังคับใช้กฎหมาย มีความเป็นสากลและน่าเชื่อถือในระดับสากล มากยิ่งขึ้น - ข้อ 1.2 การกำหนดข้อยกเว้นของการใช้บังคับ ในร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ..... ถือเป็นกลไกทางกฎหมายที่มีความจำเป็น และน่าเห็นด้วยอย่างยิ่งในเชิงหลักการเนื่องจาก พระราชบัญญัติฉบับนี้มีโครงสร้างแบบ “กฎหมาย กลาง”ที่คุ้มครองธุรกรรมทั่วไป แต่การทำธุรกรรม บางประเภทมีระดับความเสี่ยงหรือความต้องการ เชิงปฏิบัติทางกฎหมายที่ต่างกันออกไป สำหรับ ร่างพระราชบัญญัติใหม่นี้ มีการกำหนดข้อยกเว้น หลักไว้ในร่างมาตรา 5 โดยการยกเว้นธุรกรรม ตามที่จะกำหนดในพระราชกฤษฎีกา และกรณีที่ กฎหมายเฉพาะกำหนดให้ต้องไปแสดงตนต่อหน้า พนักงานเจ้าหน้าที่ ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ... ซึ่งมุมมองสนับสนุน และข้อสังเกตต่อประเด็นนี้มีรายละเอียดที่ต้อง พิจารณา เช่น ความเหมาะสมเฉพาะของบาง ธุรกรรมธุรกรรมบางประเภทมีความอ่อนไหวสูง และเกี่ยวพันกับสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น ธุรกรรม เกี่ยวกับครอบครัว หรือมรดก เช่น การทำ พินัยกรรม หรือการหย่าหรือการโอนกรรมสิทธิ์ใน อสังหาริมทรัพย์ ซึ่งผู้ให้ความเห็นมีความเห็นว่า ยังคงจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันการบังคับ ขู่เข็ญการปลอมแปลงหรือต้องการการตรวจสอบ เจตนาที่แท้จริงอย่างใกล้ชิด การยกเว้นธุรกรรม เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย เหล่านี้เพื่อให้ยังคงต้องใช้วิธีทางเอกสารหรือ การแสดงตนจึงมีความสมเหตุสมผลอันควร มีมาตรการเพื่อความปลอดภัยขั้นสูง - ข้อ 1.3 หากพิจารณาภาพรวมแล้ว เห็นด้วย กับการใช้บังคับอย่างครอบคลุมกับธุรกรรม ทุกประเภทและทุกฉบับทั้งภาคเอกชนกับเอกชน หรือเอกชนกับภาครัฐการสร้างมาตรฐานกลาง ที่เป็นเอกภาพโดยการกำหนดให้มีผลครอบคลุม กฎหมายทุกฉบับ ช่วยลดปัญหา ช่องโหว่ หรือสุญญากาศทางกฎหมาย และความซ้ำซ้อน หน่วยงานรัฐและภาคเอกชนไม่จำต้องเสียเวลา ออกกฎหมายเฉพาะของตนเองเพื่อรับรองเอกสาร ดิจิทัล แต่สามารถใช้พระราชบัญญัตินี้เป็นฐาน อ้างอิงร่วมกันได้ทันที (สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ มีวัตถุประสงค์ เพื่อปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากในการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์พัฒนาไปอย่างรวดเร็วบทบัญญัติ ของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ไม่สอดคล้องกับสภาพการที่เปลี่ยนแปลงไป กรณีจึงควรปรับปรุงกฎหมายเพื่อให้รองรับ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทที่หลากหลาย มากยิ่งขึ้น เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลและสร้าง ความมั่นใจ พร้อมยกระดับคุณภาพชีวิตของ ประชาชน (บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด) - 1.1 เนื่องจากร่างพระราชบัญญัตินี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดให้ใช้วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทำธุรกรรมซึ่งเป็น การกระทำใดๆ ที่เกี่ยวกับนิติกรรมในทางแพ่ง และพาณิชย์ วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย สัญญาทางปกครอง และการทำการอื่นใดของ หน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ด้วย จะช่วยทำให้ ลดต้นทุนในการบริหารจัดการเอกสาร เช่น ค่ากระดาษ พื้นที่จัดเก็บ และค่าใช้จ่ายในการ ขนส่งเอกสาร รวมทั้งจะเป็นการอำนวยความ สะดวกและยกระดับความรวดเร็วในการทำ นิติกรรมสัญญา การติดต่อราชการหรือการกระทำ การทางปกครองของหน่วยงานของรัฐ ซึ่งเป็น ปัจจัยสำคัญในการรองรับการขับเคลื่อนประเทศ ไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล (Digital Economy) และ การที่กฎหมายบัญญัติรับรองผลทางกฎหมายใน ทุกขั้นตอนอย่างชัดเจน จะช่วยสร้างความมั่นคง ปลอดภัยและสร้างความมั่นใจให้แก่ทั้งภาคเอกชน และภาครัฐในการนำเทคโนโลยีมาใช้ นอกจากนี้ การที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนว่า “มิได้ห้ามทำ ธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม” จะช่วย ป้องกันปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี รักษาสิทธิของประชาชนที่อาจยังไม่พร้อม ไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยี หรือไม่มีความ เชี่ยวชาญในการใช้เครื่องมือดิจิทัล เช่น ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล เป็นต้น มิให้ถูกตัดสิทธิ ในการทำธุรกรรมทางกฎหมาย ตลอดจนจะทำให้ มีความยืดหยุ่นในการบังคับใช้กฎหมายในกรณีที่ ระบบสารสนเทศของภาครัฐและภาคเอกชนเกิด ความขัดข้อง หรือในกรณีที่เป็นธุรกรรมที่มีความ อ่อนไหวสูงซึ่งคู่สัญญายังคงประสงค์จะใช้เอกสาร รูปแบบเดิม ซึ่งจะทำให้ระบบเศรษฐกิจและ การบริหารราชการสามารถดำเนินต่อไปได้โดยไม่ สะดุด ทั้งนี้ วัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัตินี้ ยังมีความสอดคล้องกับแผนพัฒนารัฐสภาดิจิทัล (Digital Parliament) พ.ศ. 2566-2570 ที่มี เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย วัตถุประสงค์เพื่อมุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีมาใช้ ปรับปรุงกระบวนงานให้มีความทันสมัย ลดการใช้ ทรัพยากรและเสริมกระบวนการทำงานให้มี ประสิทธิภาพ รวมทั้งการพัฒนาสมรรถนะดิจิทัล ของบุคลากรในทุกส่วนงาน เพื่อมุ่งไปยังเป้าหมาย “รัฐสภาดิจิทัลเพื่อประชาชน รวดเร็ว สร้างสรรค์ โปร่งใส และปลอดภัย” - 1.2 เนื่องจากธุรกรรมบางประเภท มีความสำคัญและส่งผลกระทบอย่างร้ายแรง ต่อสถานะของบุคคล ครอบครัว หรือทรัพย์สิน เช่น การสมรส การหย่า การรับรองบุตร หรือ การทำพินัยกรรม เป็นต้น โดยนิติกรรมดังกล่าว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดให้ ต้องทำตามแบบที่กฎหมายกำหนดอย่างเคร่งครัด เช่น การแสดงเจตนาทำนิติกรรมต่อหน้า เจ้าพนักงานหรือมีพยานบุคคล ซึ่งการกำหนดให้ ร่างพระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่ธุรกรรมตามที่ กำหนดในพระราชกฤษฎีกาในเรื่องที่กฎหมาย กำหนดให้ผู้กระทำมีหน้าที่ต้องไปแสดงตนต่อหน้า พนักงานเจ้าหน้าที่ เรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ ผู้กระทำต้องแสดงเจตนาให้ความยินยอมต่อหน้า พนักงานเจ้าหน้าที่ และเรื่องที่โดยสภาพยังไม่ สมควรทำเป็นธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ จะเป็น การป้องกันการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งที่ เป็นสาระสำคัญของนิติกรรม การทำนิติกรรม อำพราง การทำนิติกรรมเพราะถูกกลฉ้อฉลรวมทั้ง ยังเป็นการคุ้มครองเจตนาที่แท้จริงของผู้แสดง เจตนาทำนิติกรรม และก่อให้เกิดความเป็นธรรม แก่คู่สัญญาในการทำธุรกรรมบางประเภท ที่คู่สัญญามีอำนาจต่อรองในการทำข้อตกลงและ เงื่อนไขในนิติกรรมสัญญาที่อาจไม่เท่าเทียมกัน เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย นอกจากนี้ การกำหนดให้มีการตราพระราช กฤษฎีกาเพื่อกำหนดธุรกรรมที่จะไม่นำร่าง พระราชบัญญัตินี้มาใช้บังคับนั้น เป็น การกำหนดให้ฝ่ายบริหารสามารถออกกฎหมาย ลำดับรองเพื่อกำหนดรายละเอียดโดยผู้มีความ ชำนาญเป็นผู้กำหนด ทำให้เนื้อหาของร่าง พระราชบัญญัติไม่ยืดยาวเกินความจำเป็น ตลอดจนก่อให้เกิดความยืดหยุ่น ความรวดเร็ว ในการจัดทำกฎหมายโดยไม่ต้องผ่านการพิจารณา ของฝ่ายนิติบัญญัติ รวมทั้งมีการปรับใช้กฎหมาย ที่เข้ากับสถานการณ์และเหมาะสมกับยุคสมัย ทันต่อสถานการณ์ในปัจจุบัน - 1.3 เนื่องจากการบัญญัติความในลักษณะ ดังกล่าวมีผลทำให้ร่างพระราชบัญญัตินี้มีสถานะ เป็น “กฎหมายกลาง” หรือ “กฎหมายทั่วไป” ว่า ด้วยการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อใช้ บังคับแก่การทำธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมาย ทุกฉบับ โดยไม่ต้องมีการแก้ไขเพิ่มเติมหรือยกเลิก บทบัญญัติของกฎหมายในแต่ละฉบับที่เกี่ยวข้อง กับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีอยู่เดิม แต่อย่างใด รวมทั้งก่อให้เกิดความเสมอภาค ในการบังคับใช้กฎหมายไม่ว่าจะเป็นการทำ ธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือระหว่าง เอกชนกับรัฐ นอกจากนี้ การกำหนดข้อยกเว้นไว้ ว่า “เว้นแต่มีกฎหมายกำหนดวิธีทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์เรื่องใดไว้โดยเฉพาะ ก็ให้ ดำเนินการตามกฎหมายนั้น” เป็นการบัญญัติ เพื่อรองรับหลักการใช้บังคับกฎหมายที่บัญญัติขึ้น เป็นลายลักษณ์ในกรณีที่บทบัญญัติแห่งกฎหมาย สองฉบับ โดยฉบับหนึ่งเป็นกฎหมายทั่วไป (lex generalis) และอีกฉบับหนึ่งเป็นกฎหมาย เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย พิเศษหรือกฎหมายเฉพาะ (lex specialis) ซึ่งมีค่า บังคับหรือลำดับศักดิ์เท่ากัน ตราขึ้นใช้บังคับกับ เรื่องเดียวกัน แต่ในเวลาก่อนหลังกัน มีข้อความ อย่างเดียวกันหรือขัดแย้งกัน เพื่อประกอบ การพิจารณาปรับใช้บทกฎหมายในแต่ละกรณี (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้องกับ หลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมฯ และข้อ 1.1 เห็นด้วย โดยมิได้แสดง ## เหตุผลแต่อย่างใด(การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน ## แห่งประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ใน ปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอน และลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของ เศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศ ไทย) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เป็นการกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน เพื่อสนับสนุนการใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ แทนกระดาษที่สร้างความเชอมนผลทางกฎหมาย นอกจากนืการกำหนดข้อยกเว้นสำหรับเรื่องที่ กฎหมายกำหนดให้ต้องแสดงตน หรือให้ความ ยินยอมต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้า ที่หรือเรื่องที่ โดยสภาพไม่สมควรทำเป็นอิเล็กทรอนิกส์ ถือเป็น เรื่องที่จำเป็นเพื่อป้องกันผลกระทบในทางปฏิบัติ สำหรับธุรกรรมที่มีความอ่อนไหวสูง (สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการการกำหนดวัตถุประสงค์ (ร่างมาตรา 4) การกำหนดข้อยกเว้นของการใช้ บังคับ (ร่างมาตรา 5) การกำหนดให้ร่าง พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรม ทุกประเภทตามกฎหมายทุกฉบับ ทั้งที่เป็น ธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรม ระหว่างเอกชนกับรัฐ ตลอดจนการกำหนด ข้อยกเว้น (ร่างมาตรา 6) เนื่องจากหลักการ ดังกล่าวช้างต้น มีความสอดคล้องกับพัฒนาการ ทางเทคโนโลยีและการเปลี่ยนผ่านการดำเนินงาน ภาครัฐเช้าสู่ระบบดิจิทัล โดยร่างกฎหมายยัง กำหนดว่าหากมีกฎหมายกำหนดวิธีการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เรื่องใดไว่โดยเฉพาะ ให้ดำเนินการตามกฎหมายนั้น การกำหนดให้ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักจะช่วยลด ความซ้ำซ้อนระหว่างเอกสารกระดาษกับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ ลดต้นทุนและระยะเวลา ในการปฏิบัติงาน และทำให้ประชาชนสามารถ ติดต่อกับหน่วยงานของรัฐได้สะดวกยิ่งขึ้น (การทางพิเศษแห่งประเทศไทย) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วยในหลักการที่มีการกำหนด วัตถุประสงค์ ข้อยกเว้น และขอบเขตการใช้บังคับ ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ในร่างมาตรา 4 มาตรา 5 และมาตรา 6 เนื่องจากเป็น การวางรากฐานสำคัญในการยกระดับประเทศไทย สู่เศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล โดยกำหนดให้ กฎหมายฉบับนี้เป็นกฎหมายกลางที่รองรับ ธุรกรรมทุกประเภทอย่างเท่าเทียมกันทั้งระหว่าง เอกชนด้วยกันและระหว่างเอกชนกับรัฐ และหาก กล่าวกรณีเฉพาะการประปานครหลวงเนื่องจาก การประปานครหลวง เป็นรัฐวิสาหกิจที่เข้านิยาม “หน่วยงานของรัฐ” การที่ร่างใช้บังคับกับธุรกรรม ระหว่างเอกชนกับรัฐได้โดยตรง จะทำให้คำขอ การชำระเงิน การแจ้งผล และบริการอื่นที่ให้ผ่าน ระบบ MWA onMobile และ e-Service มีฐาน รับรองผลทางกฎหมายชัดเจนขึ้น โดยไม่ต้องรอ การตราพระราชกฤษฎีกา ตามมาตรา 35 ของ กฎหมายปัจจุบัน การคงสิทธิทำธุรกรรมแบบ เอกสารเดิมไว้ (มาตรา 4) มีความสอดคล้องกับ กลุ่มผู้ใช้น้ำที่ยังยังไม่สะดวกในการใช้ช่องทาง ดิจิทัล (การประปานครหลวง) - ข้อ 1.1 เห็นด้วยกับวัตถุประสงค์ของร่าง พระราชบัญญัตินี้ เนื่องจากสอดคล้องกับความ จำเป็นในการรองรับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่หน่วยงานภาครัฐและรัฐวิสาหกิจ ดำเนินการอยู่ ในปัจจุบันและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในอนาคต - ข้อ 1.2 เห็นด้วยในหลักการ แต่เห็นควร กำหนดข้อยกเว้นเพิ่มเติมสำหรับกรณีที่ผู้ทำ ธุรกรรมไม่อยู่ในสถานะที่จะเข้าถึงหรีอใช้ เทคโนโลยีได้ อาทิ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรีอผู้ไม่มี อุปกรณ์หรีอการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต เพื่อมิให้ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย เป็นการบังคับโดยปริยายให้บุคคลดังกล่าวต้องทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์แต่เพียงวิธีเดียว ประกอบกับ กปภ. ในฐานะหน่วยงานให้บริการ สาธารณะด้านน้ำประปาแก่ประชาชนทุกกลุ่ม จำเป็นต้องคงช่องทางที่มิใช่อิเล็กทรอนิกส์ไว้ ควบคู่กันสำหรับผู้ใช้น้ำที่ไม่สามารถเข้าถึง เทคโนโลยีได้ เพื่อมิให้เป็นการปฏิเสธหรีอจำกัด สิทธิในการรับบริการสาธารณะ - 1.3 เห็นด้วยกับการกำหนดให้ร่าง พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภท โดยไม่จำกัดเฉพาะธุรกรรมระหว่างเอกชน กับเอกชน แต่ให้ครอบคลุมถึงธุรกรรมระหว่าง เอกชนกับรัฐด้วย เนื่องจากจะทำให้สัญญาและ นิติกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจเป็นคู่สัญญามีผลผูกพันตาม กฎหมายอย่างชัดเจน (การประปาส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) เว็บไซต์ มาตรา 4 คำว่า “สนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก” อาจถูกตีความว่า หน่วยงานรัฐหรือผู้ประกอบการมีสิทธิบังคับให้ประชาชนใช้ช่องทางออนไลน์เท่านั้น แม้วรรคท้ายจะระบุว่า ไม่ห้ามเอกสารรูปแบบเดิมก็ตาม ควรเพิ่ม การดำเนินการตามวรรคหนึ่งต้องคำนึงถึงความพร้อม ความสามารถในการเข้าถึงและใช้เทคโนโลยีของบุคคล โดยต้องไม่เป็นเหตุให้มีการเลือกปฏิบัติ ปฏิเสธ การให้บริการ หรือจำกัดสิทธิของบุคคลซึ่งไม่สามารถทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ทั้งนี้ ให้หน่วยงานของรัฐ หรือผู้ให้บริการจัดให้มีวิธีการอื่นที่เหมาะสมตามความจำเป็น 2) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) มาตรา 5 ขอเสนอให้เพิ่มเติมคำนิยาม “พนักงานเจ้าหน้าที่” ในมาตรา 8 หรืออธิบายเพิ่มเติมในมาตรา 5(1) และมาตรา 5(2) ให้ชัดเจนว่าพนักงานเจ้าหน้าที่หมายถึงบุคคลใด เพื่อความชัดเจนในการใช้บังคับทางปฏิบัติ สำหรับมาตรา 5(3) เห็นว่า ข้อความ “เรื่องที่โดยสภาพยังไม่สมควรทำเป็น ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” อาจก่อให้เกิดความไม่ชัดเจนในทางปฏิบัติ จึงขอเสนอให้ใช้หลักการ ตามมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน ที่กำหนดให้มีพระราชกฤษฎีกา กำหนดประเภทของธุรกรรมที่มิให้นำพ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดหรือบางส่วนมาใช้บังคับ 3) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย 3.1) ร่างมาตรา 5 (3) ในส่วนของข้อยกเว้น “เรื่องที่โดยสภาพยังไม่สมควรทำเป็น ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” มีความคลุมเครือ ไม่ชัดเจน และอาจก่อให้เกิดปัญหาในการตีความ 3.2) ร่างมาตรา 6 ในการกำหนดให้ พ.ร.บ. ธุรกรรมฯ ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุก ประเภท เว้นแต่มีกฎหมายกำหนดวิธีทำธุรกรรมฯ ไว้โดยเฉพาะ ควรกำหนดด้วยหรือไม่ว่าหมายถึง กฎหมายใด และควรกำหนดแนวทางในการตีความให้ชัดเจนเพื่อป้องกันความซ้ำซ้อนหรือความขัดแย้ง ในการปฏิบัติงาน นอกจากนี้ มีการกำหนดไว้เฉพาะกรณีธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนและระหว่าง เอกชนกับรัฐ จะรวมถึงกรณีธุรกรรมระหว่างหน่วยงานของรัฐด้วยหรือไม่ 4) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย เห็นควรกำหนดหลักเกณฑ์กลางสำหรับการพิจารณาว่าธุรกรรมประเภทใด สมควรได้รับยกเว้นตามมาตรา 4 เพื่อให้หน่วยงานของรัฐปฏิบัติเป็นมาตรฐานเดียวกัน 5) การประปานครหลวง (5.1) ในส่วนขอบเขตและการบังคับใช้ร่วมกับภาครัฐ (ข้อ 1.3) เห็นด้วยที่ร่างกฎหมายนี้ ครอบคลุมไปถึงธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ เพื่อบังคับให้หน่วยงานราชการต้องปรับตัวรองรับระบบ อิเล็กทรอนิกส์อย่างจริงจัง อย่างไรก็ตาม นอกจากหน่วยงานภาครัฐในส่วนกลางแล้ว รัฐบาลจะต้องมี มาตรการสนับสนุนด้านงบประมาณและเทคโนโลยีแก่หน่วยงานราชการในส่วน ภูมิภาคและส่วนท้องถิ่นด้วย เพื่อให้บุคลากรภาครัฐผู้ปฏิบัติงานมีความพร้อมในเชิงระบบและสามารถให้บริการประชาชนได้อย่างทั่วถึง เท่าเทียม ป้องกันไม่ให้เกิดการปฏิเสธหรือความล่าช้าในการทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์กับรัฐอันเนื่องมาจาก ความไม่พร้อมของเจ้าหน้าที่ และที่สำคัญ การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ของภาครัฐจะต้องคำนึงถึง และมีมาตรการรองรับกลุ่ม เปราะบาง (เช่น ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือผู้ที่ไม่มีความพร้อมด้านเครื่องมีอ เทคโนโลยี) เพื่อไม่ให้หลักเกณฑ์ตามกฎหมายนี้ กลายเป็นการตัดสิทธิหรือสร้างความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึง บริการและสวัสดิการของรัฐบางประการที่ต้องอาศัยการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (5.2) ในส่วนข้อยกเว้นของการใช้บังคับ (ข้อ 1.2 และ 1.3) การกำหนดข้อยกเว้น บางประการที่ไม่ให้ใช้กฎหมายนี้บังคับ (เช่น ธุรกรรมบางประเภทที่ยังจำเป็นต้องใช้เอกสารกระดาษ หรือระบบเดิมตามกฎหมายเฉพาะ) หน่วยงานของรัฐที่รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้จะต้องสามารถ กำหนดหลักเกณฑ์และบัญชีประเภทธุรกรรมที่ยกเว้นนั้นให้มีความชัดเจน แน่นอน พร้อมทั้งควรจัดทำ แนวปฏิบัติที่ระบุข้อยกเว้นดังกล่าวด้วยระดับภาษาที่เช้าใจง่าย เพื่อให้ภาคประชาชนและผู้ประกอบการ ขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ตลอดถึงบุคลากรภาครัฐผู้ปฏิบัติงานรับทราบอย่างชัดเจนล่วงหน้า จะได้ไม่เกิดความสับสนหรือข้อผิดพลาดทางกฎหมายในการดำเนินธุรกิจและในการปฏิบัติหน้าที่ ของบุคลากรภาครัฐด้วย (5.3) ขอให้กฎหมายฉบับใหม่ระบุความสัมพันธ์กับพระราชบัญญัติการปฏิบัติ ราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 และพระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐ ผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 ให้ชัดเจนเพื่อไม่ให้หน่วยงานของรัฐต้องตีความกฎหมายซ้ำซ้อนกัน และขอให้ระบุในบทเฉพาะกาลว่าพระราชกฤษฎีกาและระเบียบที่ออกตามความในมาตรา 35 เดิม ยังคงใช้บังคับได้จนกว่าจะมีกฎหมายลำดับรองใหม่ 2. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรม ## ทางอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปตามร่างพระราชบัญญัตินี้ แต่หากไม่ได้กำหนดไว้ในร่างพระราชบัญญัตินี้ ## เป็นกรณีเฉพาะ ให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น ## (ร่างมาตรา 7) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ควรรวมถึงการปิดอากรแสตมป์ตามที่ประมวล รัษฎากรกำหนดด้วย นอกจากนี้ เป็นการอุดช่อง ## โหว่ทางกฎหมาย (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) - ไม่ขัดข้องในหลักการ ทั้งนี้ สอดคล้องกับ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 ที่บัญญัติว่า “เมื่อไม่มีบทกฎหมายที่จะยกมา ปรับคดีได้ ให้วินิจฉัยคดีนั้นตามจารีตประเพณี แห่งท้องถิ่น ถ้าไม่มีจารีตประเพณีเช่นว่านั้น ให้วินิจฉัยคดีอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียง อย่างยิ่งและถ้าบทกฎหมายเช่นนั้นก็ไม่มีด้วย ให้วินิจฉัยตามหลักกฎหมายทั่วไป” (สำนักงาน ศาลยุติธรรม) - ไม่เห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - การกำหนดให้ใช้ประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องมาบังคับ ใช้สำหรับกรณีที่ไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ ช่วยสร้างความชัดเจนและอุดช่องว่างทาง กฎหมายในการปฏิบัติงานของสำนักงานฯ (สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) - ร่างมาตรา 7 ที่ระบุให้ผลทางกฎหมายของ ธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์เป็นไปตามพระราชบัญญัติ นี้เป็นหลัก และหากไม่มีกำหนดไว้เป็นการเฉพาะ ให้ผลบังคับเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง ถือเป็น แนวทางนิติบัญญัติที่ผู้ให้ความเห็นมีความเห็นด้วย ในประเด็นนี้เนื่องด้วยเป็นการจัดวางลำดับชั้น กฎหมายที่สมดุลและอุดช่องโหว่ทางกฎหมายตาม หลักสากลได้อย่างสมบูรณ์ โดยเหตุผลที่เห็นด้วย ในการจัดวางโครงสร้างกฎหมาย คือ การรักษา สมดุลระหว่างความเป็นกฎหมายพิเศษ และหลัก กฎหมายทั่วไป กล่าวคือ พระราชบัญญัติธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์มีลักษณะเป็นกฎหมายพิเศษ ที่ทำหน้าที่ลดข้อจำกัดทางเทคโนโลยี แต่ทว่า เนื้อหาของนิติกรรม สิทธิ หน้าที่ ความสมบูรณ์ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ของสัญญา หรือผลของการผิดสัญญา ยังคงต้อง อาศัยรากฐานจากกฎหมายทั่วไปอย่างประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ผู้ให้ความเห็น มีความเห็นว่า การกำหนดเช่นนี้ย่อมทำให้ระบบ กฎหมายเดินหน้าไปได้โดยไม่เกิดความขัดแย้งกัน การบังคับใช้กฎหมาย ทั้งไม่เกิดความซ้ำซ้อน ทำให้มีความเข้าใจในการใช้กฎหมายมากขึ้น (สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ กำหนดให้อ้างอิง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือ กฎหมายเฉพาะในกรณีที่ (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ไม่ได้ระบุไว้นั้นเป็นการช่วยลดช่องว่างทาง กฎหมายและลดปัญหาการตีความกรณีเกิด ข้อพิพาทที่ไม่สามารถปรับใช้ข้อกฎหมาย ที่เกี่ยวข้องได้ อย่างไรก็ดี ควรกำหนดกรณีที่ บทบัญญัติของกฎหมายฉบับนี้ขัดหรือแย้ง กับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ควร กำหนดให้ใช้กฎหมายฉบับใดหรือไม่ อย่างไร (บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด) - เนื่องจากร่างพระราชบัญญัตินี้มีความมุ่งหมาย เพื่อกำหนดให้การทำธุรกรรมทุกประเภทตาม กฎหมายในรูปแบบเดิมที่ต้องจัดทำเป็นเอกสารให้ เป็นการจัดทำในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยมี กฎหมายรองรับวิธีการและผลทางกฎหมาย แต่มิได้มีการบัญญัติหลักกฎหมายและหลักการ ขึ้นใหม่ว่าด้วยการกระทำใดๆ ที่เกี่ยวกับนิติกรรม สัญญาตามประมวลแพ่งและพาณิชย์ หรือว่าด้วย วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง สัญญาทางปกครอง และการทำการอื่นใดของหน่วยงานของรัฐ หรือเจ้าหน้าที่ด้วยตามพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติ ราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 พระราชบัญญัติ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 และพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 ตามลำดับ แต่ อย่างใด ดังนั้น การกำหนดให้ในกรณีที่ไม่ได้ กำหนดไว้ในร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นกรณีเฉพาะ ให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น จึงเป็น การถูกต้องและสอดคล้องกับหลักกฎหมายและ หลักการของกฎหมายดังที่กล่าวไว้ข้างต้น นอกจากนี้ เพื่อป้องกันปัญหาในการใช้และ การตีความอันเกิดจากการใช้บังคับร่าง พระราชบัญญัตินี้ ตลอดจนเป็นการอุดช่องว่าง ในกฎหมายที่บัญญัติขึ้นเป็นลายลักษณ์อักษร ในกรณีที่ร่างพระราชบัญญัตินี้มิได้บัญญัติไว้ (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้องกับ หลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมฯ และเห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผล ## แต่อย่างใด (การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่ง ## ประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ใน ปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอนและ ลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโต ของเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไป ในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม แห่งประเทศไทย) - เป็นการลดช่องว่างทางกฎหมายโดยผลของ กฎหมาย โดยให้ผลทางกฎหมายเป็นไปตามร่าง พระราชบัญญัตินี้ หากมีกรณีใดที่ไม่บัญญัติไว้เป็น การเฉพาะก็สามารถนำประมวลกฎหมายแพ่งฯ หรือกฎหมายอื่นมาปรับใช้ได้ ซึ่งจะส่งผลให้ การบังคับใช้กฎหมายสมบูรณ์มากขึ้น (สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการที่กำหนดให้ผลทาง กฎหมายของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นไป ตามพระราชบัญญัตินี้ และกรณีที่มิได้บัญญัติไว้ เป็นการเฉพาะให้เป็นไปตามประมวลกฎหมาย แพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น เนื่องจากหลักการดังกล่าวช้างต้น เป็นการอุด ช่องว่างทางกฎหมาย เมื่อไม่มีบทบัญญัติเฉพาะ ในพระราชบัญญัตินี้ การนำประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น มาบังคับใช้ร่วมกันช่วยป้องกันปัญหาความขัดแย้ง และทำให้การตีความทางกฎหมายทำได้ครบถ้วน (การทางพิเศษแห่งประเทศไทย) - เห็นด้วยกับการกำหนดบทบัญญัติในร่าง มาตรา 7 นี้ เนื่องจากเป็นการวางหลักกฎหมาย ที่มีความชัดเจนและสอดคล้องกับหลักนิติวิธี (Legal Methodology) โดยกำหนดให้ร่าง ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย พระราชบัญญัตินี้เป็นกฎหมายเฉพาะที่รองรับ ผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ ในขณะเดียวกันก็ยังคงรักษา ความเชื่อมโยงกับประมวลกฎหมายแพ่งและ พาณิชย์หรือกฎหมายหลักอื่นๆ ในกรณีที่ไม่มี บทบัญญัติเฉพาะกำหนดไว้ ซึ่งจะช่วยป้องกัน ไม่ให้เกิดช่องว่างทางกฎหมายในการบังคับใช้ และหากกล่าวกรณี เฉพาะการประปานครหลวง บทบัญญัติในร่างมาตรา 7 จะมีส่วนช่วยให้ การตีความผลทางกฎหมายของธุรกรรมผ่าน แอปพลิเคชันและเว็บไซต์ของการประปานคร หลวงมีหลักอ้างอิงเป็นลำดับชัดเจน (การประปา นครหลวง) - เห็นด้วยกับการให้ผลทางกฎหมายของการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นไปตามร่าง พระราชบัญญัตินี้เป็นการเฉพาะ และให้นำ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมาย อื่นมาใช้บังคับในกรณีที่มิได้บัญญัติไว้เป็น การเฉพาะ ทั้งนี้ เห็นควรกำหนดบทบัญญัติให้ ชัดเจนในการใช้บังคับระหว่างร่างพระราชบัญญัติ นี้กับกฎหมายเฉพาะที่ใช้บังคับกับหน่วยงาน ของรัฐอยู่แล้ว อาทิ กฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อ จัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ เพื่อป้องกัน ปัญหาการดีความเมื่อกฎหมายมีผลใช้บังคับว่า กฎหมายขัดกันหรือไม่ (การประปาส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## การประปานครหลวง (1) ในส่วนการบังคับใช้และทางปฏิบัติร่างกฎหมายควรเปิดช่องให้รัฐมีการออก แนวทางปฏิบัติหรือแผนผังขั้นตอนทางกฎหมายที่แสดงให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างร่างพระราชบัญญัตินี้ กับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อย่างชัดเจนหรือเป็นกรณีที่ต้องใช้กฎหมายอื่น โดยใช้ระดับภาษา ที่ เข้าใจง่าย เพื่ อให้ภาคประชาชน ผู้ ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ( SMEs) รวมถึงบุคลากร ภาครัฐผู้ปฏิบัติงานสามารถเข้าใจและแยกแยะได้ว่ากรณีใดต้องปรับใช้ตามเกณฑ์เฉพาะของกฎหมายนี้ และกรณีใดต้องกลับไปใช้หลักทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือเป็นกรณีที่ต้องใช้ กฎหมายอื่น เพื่อลดความสับสนและป้องกันข้อพิพาทอันเกิดจากการดีความกฎหมายแตกต่างกัน (2) ในส่วนการประสานงานระหว่างหน่วยงาน ร่างกฎหมายใหม่ควรส่งเสริม ให้หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ มีช่องทางที่สามารถประสานความร่วมมือ กับหน่วยงานยุติธรรมหลัก (เช่น ศาลและสำนักงานอัยการสูงสุด) ในการเผยแพร่ความรู้เชิงบูรณาการ ระหว่างกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และกฎหมายแพ่งทั่วไป หรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างมาตรฐานการตีความและการรับฟ้งพยานหลักฐานที่เป็นเอกภาพในแนวทางเดียวกันทั้งระบบ 3. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทนิยามตามร่างพระราชบัญญัตินี้ ## ได้แก่ “ธุรกรรม” “อิเล็กทรอนิกส์” “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์" “ข้อความ” “ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” ## “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” “ข้อมูลชีวภาพ” “เจ้าของลายมือชื่อ” “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” ## “ระบบข้อมูล” “ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์” “ระบบอัตโนมัติ” “ผู้ส่งข้อมูล” “ผู้รับข้อมูล” “บุคคล ## ซึ่งเป็นสื่อกลาง” “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” “อัตลักษณ์” “การพิสูจน์ตัวตน” “สิ่งที่ใช้ ## ยืนยันตัวตน” “การยืนยันตัวตน” “ตราสารเปลี่ยนมือ” “ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” “บริการ ## ระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” “สำนักงาน” “ผู้อำนวยการ” และ “รัฐมนตรี” (ร่างมาตรา 8) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ควรปรับแก้คำบางคำ ให้ครอบคลุมกว่านี้ เช่น ข้อความ หมายความว่า...... หรือรูปแบบอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ หลายสิ่งประกอบกันเกิด ความเข้าใจในตัวของสารระหว่างผู้ส่งและผู้รับสาร (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ(กรม พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) ## - ไม่ขัดข้องในหลักการ (สำนักงาน ## ศาลยุติธรรม) - ไม่เห็นด้วยโดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - การปรับปรุงบทนิยามใหม่ให้ทันสมัยและ ครอบคลุม เช่น “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” หรือ “ระบบอัตโนมัติ” จะช่วยให้สำนักงานฯ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประทับตรารับรอง เอกสารราชการและจัดการระบบสารบรรณ ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย (สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) - การกำหนดบทนิยามในร่างมาตรา 8 เป็น การปรับปรุงคำศัพท์เดิมให้ครอบคลุมการใช้งาน จริงทางดิจิทัลหรือเทคโนโลยีในปัจจุบัน ที่ปรับเปลี่ยนอย่างรวดเร็วที่ในอดีตไม่มีกฎหมาย รองรับชัดเจนเป็นการคงไว้และปรับปรุงฐานนิยาม เดิมให้มั่นคง แต่ขยายให้ชัดเจนขึ้นเพื่อรองรับ นิติกรรมที่เกิดขึ้นจากระบบคอมพิวเตอร์ที่ตั้ง โปรแกรมไว้ล่วงหน้าและมีผลผูกพันทางกฎหมาย โดยสมบูรณ์โดยไม่จำเป็นต้องกลับมาแก้นิยาม ในพระราชบัญญัตินี้ จึงเห็นว่าเป็นส่วนที่น่าเห็น ด้วยอย่างยิ่งและมีความจำเป็นสูงสุดต่อ การปรับปรุงและการใช้กฎหมายที่มีความ จำเป็นต้องพัฒนาให้เท่าทันต่อโลกยุคปัจจุบัน เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## และในอนาคต (สภาทนายความ ในพระบรม ## ราชูปถัมภ์) - การกำหนดบทนิยามของ (ร่าง)พระราชบัญญัติ ฯ ให้มีความหมายที่ครอบคลุมจะช่วยลดปัญหา ในการตีความ ทำให้สามารถเข้าใจความหมายได้ ## ถูกต้องตรงกัน (บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด) - เนื่องจากเมื่อพิจารณาจากบทนิยามตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พบว่า บทนิยาม ข้างต้นตามร่างพระราชบัญญัตินี้ ยังคงกำหนด บทนิยามที่สำคัญดังเช่นที่ได้กำหนดไว้ในตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม เพียงแต่ได้มี การแก้ไขเพิ่มเติมและเพิ่มบทนิยามขึ้นใหม่เพื่อให้ สอดคล้องและครอบคลุมความก้าวหน้าทาง เทคโนโลยีดิจิทัลในสภาพการณ์ในปัจจุบัน ซึ่งภาครัฐและภาคเอกชนใช้ในการดำเนินงาน โดยเฉพาะวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ตลอดจน กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง อย่างไรก็ดี มีข้อสังเกตเกี่ยวกับบทนิยามคำว่า “ธุรกรรม” โดยให้หมายความรวมถึงวิธีปฏิบัติราชการทาง ปกครอง สัญญาทางปกครอง และการทำการ อื่นใดของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ด้วยนั้น กล่าวอีกนัยคือเป็น “ธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ภาครัฐ” ตามหมวด 4 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วย ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และ ที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งพระราชบัญญัติการปฏิบัติ ราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 มาตรา 3 กำหนดให้ “เมื่อพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับแล้ว การปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ให้ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ดำเนินการตามพระราชบัญญัตินี้ โดยไม่ต้อง ปฏิบัติตามหมวด 4 ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ภาครัฐ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 เว้นแต่คณะรัฐมนตรี จะมีมติกำหนดเป็นอย่างอื่น” ดังนั้น ร่าง พระราชบัญญัตินี้ควรคำนึงถึงความทับซ้อน กับพระราชบัญญัติการปฏิบัติราชการทาง อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 ด้วย (สำนักงาน เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้อง กับหลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล อย่างไรก็ดี ในการกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับการพิสูจน์และ ยืนยันตัวตน รวมถึงการกำหนดหน้าที่และความ รับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อาจพิจารณากำหนดให้ผู้ให้บริการมีหน้าที่จัดให้มี มาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เหมาะสม และสอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครอง ข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งจะช่วยให้การบังคับใช้ กฎหมายทั้งสองฉบับมีความชัดเจนและสอดคล้อง กันยิ่งขึ้น และสนับสนุนการพัฒนาระบบธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีทั้งความน่าเชื่อถือ ความมั่นคงปลอดภัย และการคุ้มครองสิทธิ ในข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเหมาะสม (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ## ธุรกรรมฯ (การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่ง ## ประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมายว่า ด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัย สอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตามกฎเกณฑ์และ มาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอนและลดต้นทุน ให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำ ธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทางที่ถูกต้อง และจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของเศรษฐกิจ ดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภา ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย) - บทนิยามที่กำหนดขึ้นมีความทันสมัย ครอบคลุมพัฒนาการทางเทคโนโลยีในปัจจุบัน เช่น การเพิ่มบทนิยามคำว่า ข้อมูลชีวภาพ ระบบ อัตโนมัติ ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ซึ่งช่วย ลดปัญญาการดีความในอนาคต (สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการกับการปรับปรุงและ เพิ่มเติมบทนิยาม เพื่อรองรับเทคโนโลยีและ รูปแบบธุรกรรมในปัจจุบัน เช่น ข้อมูลชีวภาพ ตรา ประทับอิเล็กทรอนิกส์ ที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ ระบบอัตโนมัติ การพิสูจน์ตัวตน การยีนยันตัวตน และตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจาก การกำหนดนิยามที่ชัดเจนในกฎหมายช่วยลด ปัญหาการตีความทำให้ผู้ใช้กฎหมายเข้าใจง่าย ปฏิบัติถูกด้อง ลดข้อผิดพลาดได้ (การทางพิเศษ แห่งประเทศไทย) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วยในหลักการที่กำหนดบทนิยามตามร่าง พระราชบัญญัตินี้ในร่างมาตรา 8 เนื่องจากมีการ ปรับปรุงและเพิ่มเติมคำนิยามใหม่ ๆ ที่จำเป็น อย่างครบ ถ้วน ครอบคลุมบริบทของเทคโนโลยี และพฤติกรรมการทำธุรกรรมในยุคเศรษฐกิจ ดิจิทัลปัจจุบันได้อย่างเป็นสากล และหากกล่าว กรณีเฉพาะการประปานครหลวงนิยามด้านรัต ลักษณ์และการปันยันตัวตนเกี่ยวข้องโดยตรงกับ การสมัครใช ้งานและเข้าสู่ระบบของ MWA onMobile และ e-Service รวมถึงการใช้ข้อมูล ชีวภาพ (ลายนิ้วมือ/ใบหน้า) ในการปลดล็อก แอปพลิเคชัน และการเชื่อมต่อบริการยืนยันตัวตน ภายนอก เช่น ThalD หรือ NDID (การประปา นครหลวง) - เห็นด้วย เพื่อให้มีความชัดเจนและครอบคลุม เพียงพอต่อการนำไปปรับใช้กับธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ในทางปฏิบัติ ทั้งในส่วนของ ธุรกรรมทั่วไป ลายมีอชื่ออิเล็กทรอนิกส์ และ ตราสารเปลี่ยนมีออิเล็กทรอนิกส์ (การประปา ส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างมาตรา 8 และมาตรา 21 ควรพิจารณากำหนด มาตรการรองรับการจัดทำตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ การเพิกถอนตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ ผลทางกฎหมาย ของธุรกรรมที่ได้กระทำโดยใช้ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงวิธีการเผยแพร่ข้อมูลการเปลี่ยนแปลง ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ให้คู่สัญญาและบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้องทราบเป็นการทั่วไป เพื่อป้องกัน การนำตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ที่ถูกยกเลิกหรือเพิกถอนไปแสวงแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ 2) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) มาตรา 8 คำนิยาม “ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์” คำว่า “ที่สร้างขึ้นในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์” ไม่ชัดเจนว่า การสร้างตราประทับในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ มีวิธีการหรือลักษณะอย่างไร (เช่น รูปแบบ PIN เป็นต้น) จึงขอเสนอให้เพิ่มเติมหลักการของการสร้างตราประทับในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือยกตัวอย่างประกอบเพิ่มเติม เพื่อความชัดเจนในทางปฏิบัติ มาตรา 8 คำนิยาม “ผู้ส่งข้อมูล” ขอเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมข้อความเป็นดังนี้ “ผู้ส่งข้อมูล” หมายความว่า บุคคลซึ่งก่อให้เกิดการสร้างและการส่งเป็นผู้สร้าง หรือส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น ไม่ว่าจะสร้างด้วยตนเองหรือให้บุคคลอื่นสร้างในนามของตน และจะส่ง ด้วยตนเองหรือให้บุคคลอื่นส่งแทนก็ตาม รวมถึงบุคคลที่มอบหมายให้บุคคลอื่นสร้างหรือส่งข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวด้วย แต่ทั้งนี้ ไม่รวมถึงบุคคลที่เป็นสื่อกลางเกี่ยวกับการรับส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น เนื่องจากการใช้คำว่า “ก่อให้เกิดการสร้าง” อาจตีความได้กว้าง และทำให้ หมายความถึง บุคคลที่ไม่ได้เป็นผู้สร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ แต่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดการสร้างข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้น จึงขอเสนอให้ใช้ข้อความตามที่เสนอ เพื่อความชัดเจน นอกจากนี้ ตาม Model Law (UN Convention on the Use of Electronic Communications in International Contracts) ก็กำหนดคำนิยามไว้ดังนี้ “Originator” of an electronic communication means a party by whom, or on whose behalf, the electronic communication has been sent or generated prior to storage, if any, but it does not include a party acting as an intermediary with respect to that electronic communication. ซึ่งมีความชัดเจนว่า หมายถึง ผู้ส่งหรือสร้างข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น จึงขอเสนอให้กำหนดคำนิยามให้สอดคล้องกับ Model Law ขอให้เพิ่มนิยาม “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” เพื่อความชัดเจน ในทางปฏิบัติหรือกำหนดหลักการของ “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ไว้ในร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้เพิ่มเติม 3) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย การนิยามคำว่า “ผู้ส่งข้อมูล” ควรพิจารณาระบุให้หมายความรวมถึงการส่ง โดยระบบอัตโนมัติตามมาตรา 29 (2) ด้วยหรือไม่ ## 4) การประปานครหลวง (4.1) ในส่วนความชัดเจนและการตีความกฎหมาย การอธิบายความหมาย ของคำศัพท์ที่ซับซ้อนและมีลักษณะทางเทคนิคขั้นสูง เช่น “ข้อมูลชีวภาพ” “การพิสูจน์ตัวตน” หรือ “บริการระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์” ควรเปิดช่องให้มีการออกแนวปฏิบัติเชิงอธิบายเสริม ที่อธิบายขอบเขตและการทำงานของเทคโนโลยีเหล่านั้นด้วยระดับภาษาที่บุคคลทั่วไป บุคลากรภาครัฐ ผู้ปฏิบัติงาน และผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) สามารถทำความเข้าใจได้ง่ายเพื่อป้องกัน ความสับสนและไม่ให้เกิดช่องว่างในการดีความที่แตกต่างกันในภาคปฏิบัติ (4.2) ในส่วนความสามารถในการปรับเปลี่ยนให้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงในอนาคต รัฐมนตรีหรือหน่วยงานผู้รักษาการตามกฎหมายควรมีกลไกที่ยืดหยุ่นในการทบทวนหรือปรับปรุงถ้อยคำ เชิงเทคนิคในระดับกฎหมายลำดับรอง (เช่น กฎกระทรวงหรือประกาศ) เพื่อรองรับวิวัฒนาการของ เทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องรอการแก้ไขเพิ่มเติม ระดับพระราชบัญญัติ ซึ่งจะช่วยลดข้อจำกัดในการซับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ 4.3) ขอให้นิยามและออกกฎหมายลำดับรองให้มีความสอดคล้องตามมาตรฐาน ## ความน่าเชื่อถือ (IAL/AAL) ของสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) ซึ่งการประปานครหลวง ถือปฏิบัติอยู่แล้วและให้มีความสอดคล้องกับการคุ้มครองข้อมูลชีวภาพในฐานะข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว ตามความในมาตรา 26 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ด้วย 4. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบททั่วไปตาม ## ร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ ## 4.1) ผลผูกพันและมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมายแก่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ## และธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำขึ้นโดยถูกต้องตามร่างพระราชบัญญัตินี้ และให้ถือว่าข้อมูล ## อิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีสถานะเช่นเดียวกับเอกสารหรือพยานหลักฐาน ## ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น ## 4.2) ให้ในการพิจารณาของศาล หากมีผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูล ## อิเล็กทรอนิกส์ให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่ายในในการพิสูจน์ และศาลอาจจัดทำ ## บัญชีพยาน ผู้เชี่ยวขาญที่สามารถแสดงความเห็นเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ ## เป็นต้น (หมวด 1 บททั่วไป ร่างมาตรา 10 ถึงร่างมาตรา 26) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 4.1 เห็นด้วยโดยมิได้แสดงเหตุผล ## แต่อย่างใด (เว็บไซต์) - ข้อ 4.2 เห็นด้วย แต่ไม่ควรกำหนดให้ผู้โต้แย้ง เป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์เสมอ แต่ควร ให้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายเมื่อการโต้แย้งไม่มีมูลหรือ เป็นการประวิงคดี เพราะอาจทำให้คนที่มีข้อสงสัย โดยสุจริตไม่กล้าโต้แย้งพยานหลักฐาน จึงควร ให้ผู้กล่าวอ้างพิสูจน์ความ (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด - ไม่เห็นด้วยโดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) - ไม่เห็นด้วยกับการกำหนดให้ผู้โต้แย้งความ น่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็น ผู้รับภาระค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์แต่เพียงฝ่ายเดียว โดยเด็ดขาด เนื่องจากอาจก่อให้เกิดผลกระทบ ต่อสิทธิ ในการต่อสู้คดีของคู่ความที่มีเหดุอันควร สงลัยโดยสุจริต เห็นควรกำหนดให้ผู้กส่าวอ้าง มีภาระเบื้องต้นในการแสดงความน่าเชื่อถือของ ข้อมูล และให้ผู้โต้แย้งเพียงแสดงเหตุอันควรสงลัย ตามสมควร โดยให้ศาลเป็นผู้กำหนดภาระ ค่าใช้จ่ายตามพฤติการณ์แห่งคดีเป็นรายกรณี ทั้งนี้ เห็นควรกำหนดให้ผู้โต้แย้งรับผิดชอบค่าใช้จ่าย เฉพาะกรณีที่การโต้แย้งไม่มีมูลหรือมีลักษณะ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม ## พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) - ไม่ขัดข้องในหลักการ ทั้งนี้ ปัจจุบันสำนักงาน ศาลยุติธรรมมีการออกข้อบังคับประธานศาลฎีกา ว่าด้วยผู้เชี่ยวชาญของศาลยุติธรรม พ.ศ. 2560 ซึ่งวางหลักเกณฑ์ให้เลขาธิการสำนักงาน ศาลยุติธรรมจัดให้มีการทำทะเบียนผู้เชี่ยวชาญ ของศาลในสาขาต่าง ๆ โดยคำนึงถึงความจำเป็น แห่งราชการ ตามข้อบังคับประธานศาลฎีกาฯ ข้อที่ 15 ไว้เป็นหลักการแล้ว (สำนักงาน ศาลยุติธรรม) - ข้อ 4.1 การให้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีผลผูกพัน และมีสถานะเช่นเดียวกับพยานหลักฐานจะช่วยให้ สำนักงานฯ สามารถจัดเก็บรายงานการประชุม หรือเอกสาร่างกฎหมายในรูปแบบดิจิทัลได้อย่าง มีความน่าเชื่อถือทางกฎหมาย - ข้อ 4.2 การกำหนดให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือ ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็นผู้รับภาระพิสูจน์ เป็นการคุ้มครองความมั่นคงปลอดภัยของระบบ และเอกสารของสำนักงานฯ จากการถูกโต้แย้งโดย ไม่มีเหตุผลอันควร(สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว(สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) เป็นการประวิงคดี จึงจะเป็นธรรมต่อผู้โต้แย้ง ## (การประปาส่วนภูมิภาค) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 4.1 การกำหนดบทบัญญัติว่าด้วย บททั่วไปในลักษณะนี้ ถือเป็นหัวใจสำคัญที่สุดของ กฎหมายธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นการทลาย กำแพงดั้งเดิมของระบบกฎหมายวิธีพิจารณาความ ที่เคยยึดติดกับเอกสารกระดาษและลายมือชื่อ ที่เขียนด้วยหมึกมาเป็นเวลานานเหตุผลที่สำคัญ อีกประการ คือ การรับรองให้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ มีผลผูกพันและบังคับใช้ได้ตามกฎหมาย ช่วยขจัด ข้อต่อสู้ในชั้นศาลที่มักอ้างว่า ข้อตกลงออนไลน์ ไม่มีผลเพราะไม่ได้ทำเป็นหนังสือทำให้การค้า และการทำธุรกรรมดิจิทัลมีความมั่นคงแน่นอน ทั้งการใช้ในกระบวนการพิจารณาของศาลเอง ก็ทำให้ลดภาระในการนำสืบการรับรองสถานะ ของสิ่งพิมพ์ออกมีความสำคัญมากในทางปฏิบัติ เพราะในหลายคดี คู่ความไม่สามารถนำเครื่อง คอมพิวเตอร์หรือระบบเซิร์ฟเวอร์มาแสดงในศาล ได้ การที่กฎหมายรองรับให้พิมพ์เอกสารออก มาแล้วมีสถานะเป็นพยานเอกสารให้ถือว่าข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ มีสถานะเช่นเดียวกับเอกสารหรือ พยานหลักฐานได้ทันทีหากพิสูจน์ได้ว่าพิมพ์ ออกมาอย่างถูกต้องจะช่วยลดต้นทุนและ ระยะเวลาในกระบวนการพิจารณาคดีอย่างมาก ดังนั้น การกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบททั่วไปใน ลักษณะดังกรณีดังกล่าวเป็นแนวทางที่น่าเห็นด้วย อย่างยิ่ง - ข้อ 4.2 การกำหนดให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือ ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นผู้มีภาระการพิสูจน์ และออกค่าใช้จ่ายควบคู่กับการให้ศาลจัดทำบัญชี พยานผู้เชี่ยวชาญตามบทบัญญัติทั่วไปของ ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย พ.ศ. ... เห็นว่าถือเป็นกลไกทางกฎหมายที่มีทั้ง ข้อดีและข้อควรระวังในเชิงปฏิบัติโดยสามารถ วิเคราะห์ได้ คือ การโอนภาระการพิสูจน์และ การจัดทำบัญชีผู้เชี่ยวชาญในอดีตปัญหาใหญ่ของ การใช้พยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ คือ ผู้ที่นำ หลักฐานมาอ้างอิงต่อศาลมักจะถูกผลักภาระ ให้ต้องพิสูจน์ความแท้จริงซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงและ ยุ่งยากการปรับเปลี่ยนให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้พิสูจน์ จะช่วยคุ้มครองผู้ที่ทำธุรกรรมผ่านมาตรฐานปกติ ได้อย่างเป็นธรรมส่วนกรณีระบบบัญชีพยาน ผู้เชี่ยวชาญนั้น เห็นว่าการให้ศาลจัดทำบัญชีพยาน ผู้เชี่ยวชาญทางดิจิทัลถือเป็นเรื่องที่ดีมาก เพราะ ผู้พิพากษาหรือคู่ความทั่วไปอาจไม่มีความ เชี่ยวชาญเชิงลึกการมีบัญชีรายชื่อที่ศาลรับรอง จะช่วยให้การแสวงหาข้อเท็จจริงในคดีเทคโนโลยี ทำได้รวดเร็ว แม่นยำ และน่าเชื่อถือมากยิ่งขึ้น (สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - กรณีตามข้อ 4.1 การกำหนดดังกล่าว ทำให้สามารถอ้างอิงข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และ สิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้ ในการพิจารณาคดีของศาลได้อย่างชัดเจนและ สอดคล้องกับพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 มาตรา 7 บัญญัติว่า “ห้ามมิให้ปฏิเสธความมีผลผูกพันและการบังคับ ใช้ทางกฎหมายของข้อความใดเพียงเพราะเหตุ ที่ข้อความนั้นอยู่ในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์” ที่ยังคงใช้บังคับใน (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ฉบับใหม่ - กรณีตามข้อ 4.2 การกำหนดให้ผู้โต้แย้ง เป็นผู้มีภาระในการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่าย ในการพิสูจน์เป็นการสร้างภาระแก่ผู้โต้แย้งมาก ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย เกินสมควร กรณีนี้ควรกำหนดให้เป็นภาระของ ผู้แสดงเอกสารในการพิสูจน์มากกว่า เนื่องจาก สามารถแสดงถึงที่มาขั้นตอนของการสร้างเอกสาร ที่เป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งการเก็บ การใช้ และ การเปิดเผยได้ ซึ่งล้วนแต่อยู่ในความครอบครอง ของผู้แสดงเอกสารทั้งสิ้น การนำสืบโดยทาง ผู้แสดงเอกสารจึงมีความเป็นไปได้ มีความ น่าเชื่อถือและสามารถแสดงถึงความเป็นมาของ เอกสารที่เป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้อย่างประจักษ์โดยในส่วน ของค่าใช้จ่ายควรกำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไข ของการพิสูจน์เป็นกรณีโดยบางกรณีอาจ กำหนดให้ทั้งสองฝ่ายร่วมกันออกค่าใช้จ่าย หรือ ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นผู้จ่ายแล้วแต่กรณี (บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด) - 4.1 เนื่องจากเป็นการบัญญัติรับรองผลทาง กฎหมายไว้อย่างชัดแจ้งให้แก่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เทียบเท่ากับการใช้ เอกสารกระดาษได้ ตลอดจนบัญญัติรับรองให้มี การรับฟังพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ได้โดยชอบด้วยกฎหมาย และ มีสถานะทางกฎหมายและมีน้ำหนักรับฟังได้ เทียบเท่าพยานเอกสารหรือพยานหลักฐานตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น นอกจากนี้ เป็นการขจัดอุปสรรคทางกฎหมาย เกี่ยวกับการรับฟังพยานหลักฐานเกี่ยวกับการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ทำให้มีการรับฟัง พยานหลักฐานในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้โดย เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ชอบด้วยกฎหมายในระดับเดียวกับเอกสาร กระดาษ และเป็นการคุ้มครองสิทธิในการเข้าถึง ความยุติธรรมของประชาชนในยุคดิจิทัล ซึ่งจะ เป็นหลักประกันว่าข้อมูลหรือการแสดงเจตนา ของบุคคลจะไม่ถูกศาลหรือหน่วยงานของรัฐ ปฏิเสธความสมบูรณ์หรือผลผูกพันทางกฎหมาย เพียงเพราะเหตุว่าได้จัดทำขึ้นในรูปแบบของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับกฎ กติกา กฎหมายและข้อตกลงด้านกระบวนการค้า ระหว่างประเทศของประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง การค้าดิจิทัล เช่น กฎหมายแม่แบบอันซิทร็อล กฎหมายแม่แบบว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ขององค์การสหประชาชาติ (UNCITRAL Model Law) UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อ สนับสนุนให้การทำธุรกรรมทางการค้าผ่านระบบ อิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปได้อย่างถูกต้องตาม กฎหมายภายใต้หลักการทางกฎหมายพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ ได้แก่ (1) หลักการ ไม่เลือกปฏิบัติ (Non-discrimination) ซึ่งรับรอง ว่าเอกสารจะไม่ถูกปฏิเสธผลทางกฎหมายเพียง เพราะอยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ (2) หลักความ เป็นกลางทางเทคโนโลยี (Technological Neutrality) ที่ไม่กำหนดให้กฎหมายผูกพันกับ เทคโนโลยีเฉพาะใดเทคโนโลยีหนึ่ง เพื่อเปิดทาง ให้ปรับใช้กับนวัตกรรมใหม่ในอนาคตได้ โดย ไม่ต้องแก้กฎหมาย และ (3) หลักความเทียบเท่า ทางหน้าที่(Functional Equivalence) ซึ่งกำหนด เกณฑ์ให้สามารถพิจารณาว่าการใช้การสื่อสาร ทางอิเล็กทรอนิกส์มีผลเช่นเดียวกับการใช้เอกสาร กระดาษได้ เช่น ในกรณีที่ต้องการให้ข้อมูลนั้น เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ถือเป็น “ลายลักษณ์อักษร” “ต้นฉบับ” “ลง ลายมือชื่อ” หรือ “บันทึก” ซึ่งจะช่วยยกระดับ ระบบกฎหมายไทยให้มีความทัดเทียมสากล และสร้างความเชื่อมั่นต่อนักลงทุนต่างชาติ ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ว่าสามารถ ดำเนินธุรกรรมเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย - 4.2 เนื่องจากการกำหนดบทบัญญัติไว้ ในลักษณะดังกล่าวเป็นการกำหนดข้อสันนิษฐาน เบื้องต้นเพื่อรับรองความน่าเชื่อถือของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้ดำเนินการตามมาตรฐาน โดยผลักภาระการพิสูจน์ (Burden of Proof) ไปยังฝ่ายผู้โต้แย้ง ซึ่งสอดคล้องกับหลัก นิติเศรษฐศาสตร์ว่าด้วยการบริหารกระบวนการ ยุติธรรม อันเป็นการลดภาระของคู่ความฝ่ายผู้อ้าง พยานหลักฐาน และทำให้กระบวนพิจารณา ของศาลดำเนินไปโดยรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้การบัญญัติให้ผู้โต้แย้งต้องรับผิดชอบ ค่าใช้จ่ายในการตรวจพิสูจน์ ถือเป็นมาตรการเชิง บังคับ เพื่อกลั่นกรองและป้องปรามมิให้คู่ความยก ข้อต่อสู้เกี่ยวกับความบกพร่องของการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ ขึ้นกล่าวอ้างอย่างเลื่อนลอย อันมีลักษณะเป็น การใช้สิทธิโดยไม่สุจริตเพื่อประวิงคดี และป้องกัน มิให้อีกฝ่ายต้องรับภาระค่าฤชาธรรมเนียมโดย ไม่จำเป็น ทั้งนี้ การบัญญัติให้ศาลอาจจัดทำบัญชี พยานผู้เชี่ยวชาญที่สามารถแสดงความเห็น เกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ได้นั้น จะทำให้การใช้ดุลพินิจในการรับฟังและ ชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานทางอิเล็กทรอนิกส์ (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้องกับ หลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ## ธุรกรรมฯ (การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่ง ## ประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ใน ปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอน และลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของ เศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศ ไทย) - การรับรองข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีสถานะทาง กฎหมายเช่นเดียวกับเอกสารหรือพยานหลักฐาน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและ อาญา เป็นหัวใจสำคัญของกฎหมายนี้ นอกจากนี้ การกำหนดให้ผู้ที่โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูล ทางอิเล็กทรอนิกส์ ในกรณีที่ใช้วิธีการที่น่าเชื่อถือ ได้หรือที่สำนักงานรับรองต้องเป็นผู้รับภาระ การพิสูจน์และออกค่าใช้จ่าย ซึ่งจะช่วยสร้างความ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย มั่นใจให้แก่ผู้ใช้งานและป้องกันการกล่าวอ้างเพื่อ ## ประวิงคดีโดยไม่มีมูล (สำนักงานคณะกรรมการ ## การเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการการรับรองให้ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์และสิ่ง พิมพ์ออกมีสถานะทาง กฎหมายและสามารถใช้เป็นพยานหลักฐานได้ รวมทั้งการกำหนดปัจจัยพิจารณาความน่าเชื่อถือ เช่น วิธีการสร้าง เก็บรักษา สื่อสาร ความครบถ้วน ของข้อมูล และการพิสูจน์ตัวบุคคล รวมถึง การสร้างข้อสันนิษฐานให้ข้อมูลที่ใช้วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ซึ่งได้รับการประกาศกำหนด ยืนยัน หรือรับรอง มีระคับความน่าเชื่อถือที่สูงขึ้น เนื่องจากการกำหนดหลักดังกล่าวช่วยสร้าง ความมั่นใจให้หน่วยงานของรัฐและประชาชนว่า เอกสารอิเล็กทรอนิกส์สามารถใช้เป็นหลักฐาน ได้จริงและลดความจำเป็นในการพิมพ์เอกสาร ออกมาเพียงเพื่อใช้เป็นหลักฐาน (การทางพิเศษ แห่งประเทศไทย) - เห็นด้วยในหลักการกับการกำหนดบทบัญญัติ ดังกล่าวในข้อ 4.1 และ 4.2 เนื่องจากเป็น การยกระดับความเชื่อมั่นและสร้างความชัดเจน ในกระบวนการยุติธรรมของประเทศ เพื่อรองรับ การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมดิจิทัลอย่างสมบูรณ์ และ หากกล่าวกรณีเฉพาะการประปานครหลวง การรับรองสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ว่า เป็นพยานหลักฐาน จะช่วยรองรับใบแจ้งหนี้ และใบเสร็จรับเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้บริการผ่าน แอปพลิเคชัน การให้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่เชื่อถือได้แทนไปรษณีย์ลงทะเบียน (ร่างมาตรา 19) เป็นการเปิดช่องทางให้ส่งหนังสือแจ้งถึง ผู้ใช้น้ำผ่านช่องทางดิจิทัล โดยสามารถลดต้นทุน เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ค่าใช้จ่ายและเวลา นอกจากนี้ การกำหนดให้ ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลเป็นผู้มีภาระ การพิสูจน์จะช่วยลดภาระของหน่วยงาน ## ผู้ให้บริการ (การประปานครหลวง) - ข้อ 4.1 เห็นด้วยกับการกำหนดให้ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่จัดทำขึ้นโดยถูกด้องตามร่าง พระราชบัญญัตินี้มีสถา นะเป็นพยานหลักฐาน เช่นเดียวกับเอกสารตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่งและประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา (การประปาส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ การส่งเอกสารตามร่างมาตรา 19 และการประกาศข้อความให้ประชาชนทราบ ตามร่างมาตรา 23 หากมีกฎหมายกำหนดวิธีการไว้เป็นการเฉพาะแล้ว เห็นควรดำเนินการตามที่กฎหมายเฉพาะ กำหนด เช่น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1175 กำหนดให้ การส่งหนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้น ต้องส่งทางไปรษณีย์ตอบรับไปยังผู้ถือหุ้นก่อนวันนัดประชุมไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน และมาตรา 1204 การบอกกล่าว จ่ายเงินปันผลกรณีบริษัทมีหุ้นผู้ถือ ให้โฆษณาในหนังสือพิมพ์แห่งท้องที่อย่างน้อยหนึ่งครั้ง หรือพระราชบัญญัติ บริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 มาตรา 7 และมาตรา 7/1 กำหนดให้การส่งเอกสารต้องส่งมอบให้แก่ผู้รับ โดยตรงหรือส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนถึงผู้รับ เว้นแต่ผู้รับที่เป็นกรรมการ ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้ของบริษัท ได้แจ้งความประสงค์หรือให้ความยินยอมไว้ล่วงหน้าให้ส่งหนังสือหรือเอกสารโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ 2) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (2.1) มาตรา 10 วรรคสอง ขอเสนอให้ใช้คำว่า “เป็น” แทนคำว่า “มีสถานะ เช่นเดียวกับ” “...ให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ตามมาตรา 17 เป็นเอกสารหรือพยานหลักฐานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่น” เนื่องจากตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา ไม่มีการกำหนดหรือแบ่งสถานะของเอกสารหรือพยานที่สามารถใช้รับฟังในชั้นศาล การปรับปรุงข้อความดังกล่าวจะทำให้ข้อความมีความชัดเจนมากขึ้น และสอดคล้องกับหลักการตามประมวล กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (2.2) มาตรา 12 ขอเสนอให้ตัดมาตรา 12 ออกทั้งหมด เนื่องจากการที่ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ กำหนดให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือมีภาระการพิสูจน์ รวมทั้งออกค่าใช้ในการพิสูจน์ จะทำให้เป็น การยากในทางปฏิบัติสำหรับผู้โต้แย้งที่จะหาข้อมูล/เอกสารเพื่อสนับสนุนข้อโต้แย้งความน่าเชื่อถือดังกล่าว ซึ่งทำให้ผู้โต้แย้งมีภาระเกินสมควร ดังนั้น จึงขอเสนอให้ตัดมาตรา 12 ออก อย่างไรก็ตาม หากประสงค์ ให้มีข้อกำหนดเกี่ยวกับภาระการพิสูจน์เกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของข้อมูล ก็ควรกำหนดให้สอดคล้องกับ หลักการเกี่ยวกับหน้าที่ในการพิสูจน์จะต้องเป็นไปตามหลักการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยกำหนดเงื่อนไขที่จะได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐาน ดังกล่าว ซึ่งหากคู่ความฝ่ายใดได้ประโยชน์จากข้อสันนิษฐานตามกฎหมายก็จะมีหน้าที่ในการพิสูจน์ เพียงว่าตนได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ตนจะได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานดังกล่าวเท่านั้น ซึ่งเป็นหลักการ ตาม พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน (2.3) มาตรา 19 และมาตรา 23 หลักการของมาตรา 19 และมาตรา 23 อาจขัดแย้ง กับหลักเกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ที่ใช้บังคับกับการประกอบธุรกิจ บางประเภท เช่น ธุรกิจบัตรเครดิต ธุรกิจการให้กู้ยืมเงิน เป็นต้น ซึ่ง สคบ. จะมีการกำหนดหลักเกณฑ์ไว้ อย่างชัดเจนสำหรับการติดต่อกับผู้บริโภค จึงขอเสนอให้กำหนดให้ชัดเจนว่า หลักเกณฑ์ตามมาตรา 19 มาตรา 23 และมาตราอื่นๆ ที่อาจเกี่ยวข้อง มีผลใช้บังคับเหนือกว่าหลักเกณฑ์ของ สคบ. หรือไม่ อย่างไร ตัวอย่างเช่น ข้อ 4.2 (3) ของประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้กู้ยืมเงินเพื่อผู้บริโภคเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 ซึ่งกำหนดขั้นตอนและวิธีการ แจ้งผู้บริโภคไว้โดยชัดเจน รายละเอียดตามด้านล่างนี้ “(3) เงื่อนไขที่ให้สิทธิผู้ให้กู้สามารถปรับเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยได้ แต่การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยใด ๆ ผู้ให้กู้ต้องแจ้งให้ผู้กู้ทุกรายทราบเป็นหนังสือ ดังนี้ (3.1) แจ้งโดยไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับให้ผู้กู้ทราบก่อนล่วงหน้า เป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่าสามสิบวัน และให้ถือว่าผู้กู้ได้รับแจ้งตั้งแต่วันที่ได้รับหนังสือดังกล่าว (3.2) ในกรณีเร่งด่วนให้แจ้งทางจดหมายหรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือประกาศทางหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยที่แพร่หลายในประเทศล่วงหน้าเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า เจ็ดวัน และการแจ้งโดยประกาศทางหนังสือพิมพ์นั้นให้แจ้งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นหนังสือซ้ำอีกครั้งหนึ่ง ถึงผู้กู้ทุกรายทราบ” มาตรา 19 ขอให้แก้ไขเพิ่มเติมตามข้อความ ดังนี้ “ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้เอกสารหรือข้อความใดต้องส่งทางไปรษณีย์ ลงทะเบียน ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ หรือบริการอื่นใดในทำนองเดียวกัน หรือกำหนดผลทางกฎหมาย กรณีที่ไม่ได้ส่งโดยบริการดังกล่าวไว้ หากได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่เชื่อถือได้ซึ่งสามารถตรวจสอบ วันที่และเวลาของการส่ง การรับ ผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูล และความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้ หรือได้ใช้ วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนด ให้ถือว่าได้มีการส่ง ตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว” (2.4) มาตรา 20 ขอให้เพิ่มนิยาม “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ในมาตรา 8 หรือกำหนดหลักการของ “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ไว้ในร่างพ.ร.บ. ฉบับนี้ โดยสามารถใช้ข้อความในลักษณะเดียวกับมาตรา 9 วรรคหนึ่ง ของพ.ร.บ. ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อความชัดเจนในทางปฏิบัติว่า หลักเกณฑ์เบื้องต้นของการลงลายมือชื่อ ด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์จะต้องมีลักษณะอย่างไร (2.5) มาตรา 21 ขอให้เพิ่มนิยาม “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ในมาตรา 8 หรือกำหนดหลักการของ “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ไว้ในร่างพ.ร.บ. ฉบับนี้ โดยสามารถใช้ข้อความในลักษณะเดียวกับมาตรา 9 วรรค 2 ของพ.ร.บ. ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เนื่องจาก ในร่างพ.ร.บ. ไม่มีข้อกำหนดที่สามารถอธิบายได้ถึงวิธีการที่เชื่อถือได้ว่า มีลักษณะหรือหมายความว่าอย่างไร มีผลให้ไม่สามารถให้ความเห็นได้ว่าการกำหนดแนวทางปฏิบัติ ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ด้วยวิธีการที่เชื่อถือได้สามารถดำเนินการได้หรือไม่ หรือจะมี ผลกระทบต่อการดำเนินการในภาคธุรกิจหรือไม่ อย่างไร นอกจากนี้ การกำหนดคำอธิบายหรือหลักการ จะทำให้มีความชัดเจนในทางปฏิบัติมากขึ้น รวมถึงเป็นหลักการที่สอดคล้องกับ UNCITRAL Model Law ซึ่งมีการกำหนดลักษณะของวิธีการที่เชื่อถือได้ไว้ (2.6) มาตรา 24 และมาตรา 25 ขอให้เพิ่มนิยาม “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ในมาตรา 8 หรือกำหนดหลักการของ “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” ไว้ในร่างพ.ร.บ. ฉบับนี้ โดยสามารถ ใช้ข้อความในลักษณะเดียวกับมาตรา 9 วรรค 1 ของพ.ร.บ. ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับ อยู่ในปัจจุบัน เพื่อความชัดเจนในทางปฏิบัติ 3) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (3.1) ควรพิจารณาระบุเงื่อนไขเพิ่มเติมในร่างมาตรา 13 ด้วยหรือไม่ว่า จะต้อง ไม่กระทบต่อเรื่องที่กำหนดแบบ ขั้นตอน หรือเงื่อนไขในการจัดทำเอกสารที่มีกฎหมายกำหนดเป็นการเฉพาะ ไว้แล้ว (3.2) ร่างมาตรา 23 ในการใช้วิธีทางอิเล็กทรอนิกส์ในการประกาศข้อความ ให้ประชาชนทราบนั้น ควรคำนึงถึงประชาชนบางกลุ่มที่ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลดังกล่าวผ่านช่องทาง อิเล็กทรอนิกส์ได้ด้วย 4) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ร่างมาตรา 12 ซึ่งกำหนดว่า หากมีผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือชองข้อมูลที่ใช้วิธีการ ซึ่งสำนักงานประกาศรับรองผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระพิสูจน์และออกค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์ อาจเกิดปัญหา ข้อจำกัดด้านความสามารถในการเข้าถึงข้อมูล (Information Asymmetry) ซึ่งในทางกฎหมายเรียกว่า ฝ่ายประชาชนไม่มีพยานหลักฐานที่อยู่ในความครอบครองของคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้ โดยหลักทั่วไป ผู้ใดกล่าวอ้างผู้นั้นต้องนำสืบ แต่ในกรณีที่ข้อมูล เช่น log file, audit trail, server record หรือข้อมูล เกี่ยวกับระบบทั้งหมดอยู่ในคลังข้อมูลของรัฐหรือผู้ให้บริการ เห็นควรพิจารณาแนวทางการเปลี่ยนภาระ การพิสูจน์ กล่าวคือ เมื่อประชาชนสามารถพิสูจน์ได้ในระดับหนึ่งว่าระบบมีสิ่งผิดปกติให้ภาระการพิสูจน์ ตกเป็นของหน่วยงานรัฐหรือผู้ให้บริการทันทีที่จะต้องนำข้อมูลออกมาแสดงเพื่อพิสูจน์ว่าระบบของตน มีความถูกต้องและโปร่งใสจริง หรือนำหลักความใกล้ชิดต่อพยานหลักฐานมาปรับใช้โดยศาล หรือคณะกรรมการวินิจฉัยสามารถใช้ดุลพินิจให้ฝ่ายที่เข้าถึงพยานหลักฐานได้ง่ายกว่า ซึ่งก็คือรัฐ หรือผู้ให้บริการเป็นฝ่ายมีหน้าที่ส่งมอบและพิสูจน์ความถูกต้อง 5) การประปานครหลวง (5.1) ในส่วนผลผูกพันและการรับรองสถานะพยานหลักฐาน (ข้อ 4.1) เห็นด้วย ที่ให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกมีสถานะเช่นเดียวกับเอกสารตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่งและอาญา เพราะช่วยลดความซ้ำซ้อนและลดความจำเป็นในการจัดเก็บเอกสาร กระดาษในระบบกฎหมายอย่างแท้จริง (5.2) ในส่วนภาระการพิสูจน์และการจัดทำบัญชีพยานผู้เชี่ยวชาญ (ข้อ 4.2) เห็นด้วย ในหลักการที่ให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่าย เพื่อป้องกันการโต้แย้ง อย่างเลื่อนลอยในชั้นศาล อย่างไรก็ตาม ขอเสนอแนะเพิ่ มเติมว่า ร่างกฎหมายควรอำนวยความสะดวก ให้ศาลสามารถจัดทำบัญชีพยานผู้เชี่ยวชาญที่มีความพร้อม รวมถึงมีการกำหนดเกณฑ์ค่าธรรมเนียม ในการพิสูจน์ที่ชัดเจนและสมเหตุสมผล เพื่อไม่ให้กลายเป็นภาระทางการเงินหรืออุปสรรคทางงบประมาณ ที่สูงเกินไปแก่ภาคประชาชน ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ( SMEs) ที่ปกป้องสิทธิของตนเอง รวมตลอดถึงแก่หน่วยงานของรัฐและบุคลากรภาครัฐที่ปฏิบัติงานด้านธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในกรณีที่ จำเป็นต้องโต้แย้งเพื่อทำหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของรัฐ 5.3) ขอกำหนดหลักเกณฑ์ที่ให้มีการระบุระยะเวลาและรูปแบบการเก็บรักษา ข้อมูลตามร่างมาตรา 12 ให้ชัดเจน เพื่อใช้กำหนดนโยบายการจัดเก็บ log ของระบบ ## 5. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยการแสดงเจตนา ## การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ ## 5.1) ให้การแสดงเจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ และ ## บุคคลใดจะปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับทางกฎหมายของการแสดงเจตนา โดยอ้างเพียงเพราะเหตุที่ ## ได้ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามพระราชบัญญัตินี้ไม่ได้ ## 5.2) ข้อสันนิษฐานทางกฎหมายในกรณีที่ผู้ส่งข้อมูลได้รับแจ้งจากผู้รับข้อมูล ## ว่าได้รับข้อมูลแล้ว ให้ถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับมา เป็นต้น (หมวด 2 ## การแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 27 ถึงมาตรา 43) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 5.1 เห็นด้วย แต่ควรเพิ่มให้คู่กรณีมีสิทธิ โต้แย้งข้อเท็จจริง ความถูกต้อง ความครบถ้วน ## หรือการเกิดขึ้นของธุรกรรมนั้นได้ (เว็บไซต์) - ข้อ 5.2 การได้รับแล้วควรเป็นเพียง ข้อสันนิษฐานเรื่องการได้รับข้อมูล แต่ไม่ควร ตีความว่าผู้อ่านได้อ่านหรือยอมรับเนื้อหาแล้ว ## (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) ## - ไม่ขัดข้องในหลักการ (สำนักงาน ## ศาลยุติธรรม) - ข้อ 5.1 การรับรองให้บุคคลสามารถแสดง เจตนาเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ ซึ่งจะช่วย รองรับการทำงานและการสื่อสารภายในสำนักงาน ## ฯ รวมถึงสมาชิกวุฒิสภา (สำนักงานเลขาธิการ ## วุฒิสภา) - ข้อ 5.2 การมีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับการรับ ข้อมูลเมื่อได้รับแจ้ง ช่วยสร้างความชัดเจนในเรื่อง - ไม่เห็นด้วยโดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย เงื่อนเวลา การนับระยะเวลาตามกฎหมาย ## ในกระบวนการนิติบัญญัติ (สำนักงานเลขาธิการ ## วุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) - ข้อ 5.1 การกำหนดบทบัญญัติว่าด้วย การแสดงเจตนาและการทำสัญญาในลักษณะนี้ ถือเป็นหัวใจสำคัญของการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์หลักการที่ห้ามบุคคลปฏิเสธความ มีผลผูกพันเพียงเพราะเหตุผลว่าเป็นข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นการตัดโอกาสไม่ให้คู่สัญญา ที่เจตนาไม่สุจริตนำมาใช้เป็นข้ออ้างเพื่อ การกระทำการผิดสัญญาหรือบอกปัดความ รับผิดชอบหลังจากที่ได้ผลประโยชน์จากการกด ตกลงต่อกันไปแล้ว แม้หลักการนี้จะมีความจำเป็น แต่ในบริบทของเทคโนโลยีปัจจุบันและอนาคต มีประเด็นที่จำเป็นต้องตีความให้ชัดเจนเพื่อรองรับ การทำสัญญายุคใหม่ให้มีสถานะเป็นคำเสนอ- คำสนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยสมบูรณ์ ทำให้ภาคธุรกิจและประชาชน สามารถดำเนินการต่อได้และทำสัญญาได้อย่าง รวดเร็ว (สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 5.2 การกำหนดข้อสันนิษฐานทางกฎหมาย ในลักษณะนี้ ถือเป็นแนวทางที่น่าเห็นด้วยอย่างยิ่ง ในเชิงหลักการ อย่างไรก็ดี ในแง่กฎหมายเชิงลึก และแนวปฏิบัติ มีประเด็นที่น่าเห็นด้วย และข้อสังเกตที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ มีประโยชน์ต่อความแน่นอนในการทำสัญญา ในการทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ดังเช่นมีบ่อยครั้ง ที่ฝั่งผู้รับข้อมูลได้กดปุ่มยืนยันหรือระบบส่ง ข้อความอัตโนมัติแจ้งผู้ส่งข้อมูลไปแล้วว่าได้รับ ข้อความหรือคำสั่งซื้อแล้ว ข้อสันนิษฐานนี้จะช่วย อุดช่องโหว่ไม่ให้ผู้รับกลับคำในภายหลังว่าระบบ ปลายทางของตนไม่ได้บันทึกข้อมูล หรืออ้างว่า ยังไม่ได้เปิดอ่านข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้น ดังนั้น กำหนดจังหวะเวลาทางกฎหมายชัดเจนช่วยให้ ศาลสามารถตีความคำเสนอ-คำสนองได้ง่ายขึ้นว่า สัญญานั้นเกิดขึ้นหรือสิ้นสุดลง ณ เวลาใด โดยยึด เอาจากการตอบแจ้งการรับเป็นเกณฑ์ตั้งต้น ทำให้เกิดความชัดเจนในการการรับและส่งข้อมูล และการทำสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ยิ่งขึ้น (สภา ทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - 5.1 เนื่องจากเป็นการบัญญัติรับรองผลทาง กฎหมายและความสมบูรณ์ของการแสดงเจตนา ในการทำนิติกรรมสัญญาตามกฎหมายแพ่งและ พาณิ ชย์ การกระทำทางปกครองตามกฎหมาย ปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครองซึ่งเป็นการทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์โดยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ให้สามารถกระทำได้เช่นเดียวกับ การแสดงเจตนาโดยวาจา หรือลายลักษณ์อักษณ์ หรือการแสดงเจตนาโดยปริยาย ประกอบกับ เป็นไปตามหลักความศักดิ์สิทธิ์แห่งการแสดง เจตนา (Autonomy of Will) และหลักเสรีภาพ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ในการทำสัญญา (Freedom of Contract) นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับหลักการไม่เลือก ปฏิบัติ (Non-discrimination) ซึ่งรับรองว่า เอกสารจะไม่ถูกปฏิเสธผลทางกฎหมายเพียง เพราะอยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ภายใต้ หลักการทางกฎหมายพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ สมัยใหม่ ตามกฎ กติกา กฎหมายและข้อตกลง ด้านกระบวนการค้าระหว่างประเทศของประเทศ ไทยที่เกี่ยวข้องการค้าดิจิทัล เช่น กฎหมาย แม่แบบอันซิทร็อล กฎหมายต้นแบบว่าด้วย พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ขององค์การสหประชาชาติ ( UNCITRAL Model Law) UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) - 5.2 เนื่องจากเป็นการบัญญัติรับรองผลทาง กฎหมายของการแสดงเจตนาไปถึงผู้รับการแสดง เจตนาโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ว่า การแสดง เจตนานั้นได้ไปอยู่ในอำนาจของผู้รับการแสดง เจตนาโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่จะทราบ การแสดงเจตนาโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์นั้น ซึ่งเป็นคำเสนอและคำสนองอันจะก่อให้เกิดสัญญา ขึ้น ตามบทบัญญัติว่าด้วยการแสดงเจตนา และสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่ งเป็ นการกำหนดวางกลไกทางกฎหมายเพื่อ ยืนยันข้อเท็จจริงแห่งการ “ไปถึง” ของสื่อ อิเล็กทรอนิกส์อย่างเป็นรูปธรรม เมื่อมีการแจ้ง ตอบรับ ย่อมก่อให้เกิดความมั่นคงแห่งนิติสัมพันธ์ (ความมั่นคงของนิติฐานะ) ในการเกิดผลของ คำเสนอหรือคำสนอง อันเป็นสาระสำคัญของ การเกิดสัญญา นอกจากนี้เพื่อป้องกันมิให้คู่สัญญา ฝ่ายที่ได้รับข้อมูลแล้วหยิบยกความซับซ้อน ทางเทคโนโลยีหรือข้อบกพร่องทางอิเล็กทรอนิกส์ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย มาใช้เป็นข้ออ้างในการปฏิเสธการรับรู้หรือบ่าย เบี่ยงความรับผิด ซึ่งจะเป็นการขัดต่อหลักสุจริต (Good Faith) รวมทั้งจะเป็นการคุ้มครองความ เชื่อถือโดยสุจริต ของผู้ส่งข้อมูล ทั้งนี้ ยังเป็น การสอดคล้องหลักความเทียบเท่าทางหน้าที่ (Functional Equivalence) ซึ่งกำหนดเกณฑ์ให้ สามารถพิจารณาว่าการใช้การสื่อสารทาง อิเล็กทรอนิกส์มีผลเช่นเดียวกับการใช้เอกสาร กระดาษได้ ภายใต้หลักการทางกฎหมายพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ ตามกฎ กติกา กฎหมาย และข้อตกลงด้านกระบวนการค้าระหว่างประเทศ ของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องการค้าดิจิทัล อาทิเช่น กฎหมายแม่แบบอันซิทร็อล กฎหมายแม่แบบว่า ด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ขององค์การ สหประชาชาติ (UNCITRAL Model Law) UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) ## (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้องกับ หลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ## ธุรกรรมฯ (การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่ง ## ประเทศไทย) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ใน ปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอน และลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของ เศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศ ไทย) - ร่างพระราชบัญญัติให้ให้การรองรับการทำ สัญญาผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ว่าไม่สามารถ ปฏิเสธผลทางกฎหมายได้เพียงเพราะไม่มีบุคคล ตรวจสอบ ซึ่งสอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจ ในยุคใหม่ที่มีการใช้วิธีการใช้ Smart contract นอกจากนี้การกำหนดข้อสันนิฐานเวลารับ-ส่ง ข้อมูลช่วยลดข้อพิพาทเรื่องเวลาที่สัญญาเกิดผล ผูกพันได้ (สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการการรับรองว่าการแสดง เจตนาสามารถกระทำเป็น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ และไม่อาจปฏิเสธผลทางกฎหมายเพียงเพราะ การแสดงเจตนาดังกส่าวอยู่ในรูปอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งเห็นด้วยกับการกำหนดหลักเกี่ยวกับการส่ง แสะรับข้อมูลและระบบ อัตโนมัติ เนื่องจาก หลักการดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญที่จะทำให้ กระบวนการของหน่วยงานรัฐสามารถดำเนินการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ตลอดกระบวนการ ตั้งแต่ยื่น คำขอ ส่งเอกสาร ขอข้อมูลเพิ่มเติม แจ้งผล เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## ไปจนถึงการทำสัญญา (การทางพิเศษแห่ง ## ประเทศไทย) - เห็นด้วยในหลักการกับการกำหนดบทบัญญัติ ดังก ล่าวในข้อ 5.1 และ 5.2 เนื่องจากช่วยสร้าง ความชัดเจนและรองรับพฤติกรรมการทำสัญญา ของประชาชนในยุคดิจิทัล หากกล่าวกรณีเฉพาะ การประปานครหลวง การรับรองสัญญาที่ทำผ่าน ระบบอัตโนมัติ (ร่างมาตรา 39 ถึงมาตรา 41) จะช่วยรองรับบริการ chatbot การหักบัญชี อัตโนมัติ และชั้นตอนอนุมัติคำขออัตโนมัติ นอกจากนี้ร่างมาตรา 42 ให้สิทธิผู้ใช้สามารถ เพิกถอนข้อมูลที่บันทึกผิดพลาด หากระบบ อัตโนมัติไม่มีช่องทางให้แก้ไข ซึ่งถือว่าเป็น การคุ้มครองผู้ใช้บริการที่เหมาะสม และหน่วยงาน สามารถปฏิบัติได้โดยจัดให้มีชั้นตอนตรวจสอบ และยืนยันข้อมูลก่อนส่ง (การประปานครหลวง) - ข้อ 5.1 เห็นด้วยกับหลักการที่ให้การแสดง เจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ได้และมิให้ปฏิเสธผลผูกพันทางกฎหมายเพียง เพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ทั้งนี้ เห็นควรเพิ่มบทบัญญัติให้คู่กรณีมีสิทธิได้แย้ง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความถูกด้อง ความครบถ้วน หรือการเกิดขึ้นของธุรกรรมนั้นได้ในกรณีที่ มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้น - ข้อ 5.2 เห็นด้วย แต่ควรเพิ่มให้คู่กรณีมีสิทธิ โต้แย้งข้อเท็จจริง ความถูกด้อง ความครบถ้วน หรือการเกิดขึ้นของธุรกรรมนั้นได้ การได้รับแล้ว ควรเป็นเพียงข้อสันนิษฐานเรื่องการได้รับข้อมูล แต่ไม่ควรตีความว่าผู้อ่านได้อ่านหรือยอมรับ เนี้อหาแล้ว (การประปาส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด ตามมาตรา 29 และมาตรา 30 ที่กำหนดเรื่องความเป็นเจ้าของของข้อมูล ควรมีจุดตัดเพื่อกำหนดความรับผิดชอบของความเป็นเจ้าของข้อมูลระหว่างข้อมูลของผู้ส่งข้อมูล และข้อมูลของผู้รับข้อมูลและควรกำหนดให้มีการจัดส่งข้อมูลอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับการมอบอำนาจหรือ การมอบหมายเพื่อให้ผู้รับข้อมูลรับทราบว่าข้อมูลนั้นได้รับมาจากผลจากการกระทำของบุคคล ซึ่งมีความสัมพันธ์กับผู้ส่งข้อมูลหรือผู้ซึ่งทำการในนามของผู้ส่งข้อมูล ส่วนมาตรา 32 การยืนยันการได้รับ ข้อมูลด้วยการให้ผู้รับข้อมูลแจ้งหรือการกระทำใด ๆ เพื่อให้ผู้ส่งข้อมูลทราบว่าผู้รับได้รับข้อมูลนั้น ไม่สามารถนำมาใช้อ้างอิงให้เกิดความน่าเชื่อถือได้ เนื่องจากหากเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่กฎหมาย กำหนดกรอบระยะเวลาตามกฎหมายที่จะต้องดำเนินการ หากผู้รับสุจริตไม่แจ้งกลับให้ผู้ส่งข้อมูลรับทราบว่า ตนได้รับข้อมูลนั้นแล้วการนับระยะเวลาทางกฎหมายก็จะไม่เกิดขึ้น ย่อมเกิดผลเสียกับผู้ส่งข้อมูล ดังนั้นกรณีนี้ควรกำหนดให้มีระบบหรือวิธีการอื่น ๆ ที่มีความน่าเชื่อถือมาใช้ในการยืนยันว่าผู้รับข้อมูล ได้รับข้อมูลแล้ว มิใช่อาศัยการส่งแจ้งยืนยันจากผู้รับข้อมูล 2) ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (2.1) มาตรา 28 เนื่องจากกรณีที่ระบบของผู้รับข้อมูลไม่มีมาตรฐานที่เพียงพอ และทำให้ข้อมูลที่ได้รับจากผู้ส่งข้อมูลผิดพลาดไปจากข้อมูลที่ผู้ส่งข้อมูลได้ส่งให้ โดยไม่ได้เป็นความผิด ของผู้ส่งข้อมูลนั้น การสันนิษฐานว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับมาอาจทำให้ ผู้ส่งข้อมูลได้รับความเสียหายได้ จึงเห็นควรให้เพิ่มเติมข้อความดังต่อไปนี้ เพื่อคุ้มครองผู้ส่งข้อมูล ที่ได้ดำเนินการอย่างถูกต้องแล้ว “ในกรณีที่ระบบหรือวิธีการในการรับข้อมูลของผู้รับข้อมูลมีมาตรการรักษา ความมั่นคงปลอดภัยที่เพียงพอ และผู้ส่งข้อมูลได้รับแจ้งจากผู้รับข้อมูลว่าได้รับข้อมูลแล้ว ให้สันนิษฐานไว้ ก่อนว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับมา” (2.2) มาตรา 29 ขอเสนอให้ตัดมาตรา 29 ออกทั้งหมด เนื่องจากตามหลัก กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อาจมีเจ้าของ ร่วมมากกว่า 1 ราย หรืออาจเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่อยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล ที่มากกว่า 1 รายก็ได้ การที่ระบุว่าข้อมูลดังกล่าวเป็นข้อมูลของผู้ส่งข้อมูล จึงอาจไม่สอดคล้องกับ ข้อเท็จจริงในทางปฏิบัติ และอาจขัดแย้งกับหลักกฎหมายดังกล่าวข้างต้น นอกจากนี้ การกำหนดให้ข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่ส่ง เป็นข้อมูลของผู้ส่งข้อมูล ไม่มีความชัดเจนว่า มีผลให้ผู้ส่งข้อมูลหรือผู้รับข้อมูล ได้รับประโยชน์หรือมีหน้าที่ใดเพิ่มเติม (2.3) มาตรา 30 ขอเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติม ดังนี้ “ในระหว่างผู้ส่งข้อมูลและผู้รับข้อมูลด้วยกันเอง ผู้รับข้อมูลมีสิทธิที่จะถือว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นเป็นข้อมูลในความควบคุมของผู้ส่งข้อมูลและปฏิบัติไปตามนั้น ในกรณีดังต่อไปนี้ (1) ผู้รับข้อมูลตรวจสอบแล้วว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวมาจากผู้ส่งข้อมูล โดยใช้วิธีการในการตรวจสอบตามที่ได้ตกลงกันไว้กับผู้ส่งข้อมูลล่วงหน้าเป็นของผู้ส่งข้อมูลโดยใช้วิธีการ ในการตรวจสอบความเป็นเจ้าของของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นตามที่ได้ตกลงกันไว้กับผู้ส่งข้อมูล ล่วงหน้า...” ตามหลักกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อาจมีเจ้าของร่วมมากกว่า 1 ราย หรืออาจเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่อยู่ภายใต้การควบคุม ของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลที่มากกว่า 1 รายก็ได้ การที่ระบุให้ผู้รับข้อมูลต้องตรวจสอบว่าเป็นข้อมูล ของผู้ส่งข้อมูลหรือไม่ จึงอาจไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงในทางปฏิบัติ และอาจขัดแย้งกับหลักกฎหมาย ดังกล่าวข้างต้น นอกจากนี้ การกำหนดให้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งเป็นข้อมูลของผู้ส่ง หรือกำหนดให้ ผู้รับข้อมูลตรวจสอบความเป็นเจ้าของข้อมูล ไม่มีความชัดเจนว่า มีผลให้ผู้ส่งข้อมูลหรือผู้รับข้อมูล ได้รับประโยชน์หรือมีหน้าที่ใดเพิ่มเติม ตัวอย่างเช่น กรณีผู้ส่งข้อมูลเป็นตัวแทนขายสินค้า ข้อมูลเกี่ยวกับสินค้า ย่อมเป็นของผู้ผลิตสินค้าดังกล่าวไม่ใช่ของผู้ส่งข้อมูล การที่กำหนดให้ผู้รับข้อมูลตรวจสอบความเป็นเจ้าของ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวกับสินค้าที่ส่งให้แก่ตน จึงไม่ได้เป็นการพิสูจน์ว่าข้อมูลดังกล่าวมาจากผู้ส่งข้อมูล และผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จากผู้ส่งข้อมูลแล้ว (2.4) มาตรา 33 (2) การกำหนดให้ในกรณีที่ผู้รับข้อมูลยังไม่แจ้งยืนยันการรับข้อมูล ภายในระยะเวลาที่กำหนดตามมาตรา 33 (1) ผู้ส่งข้อมูลมีสิทธิถือว่าไม่มีการส่งข้อมูลนั้น อาจมีผลให้ผู้ส่ง ข้อมูลกลายเป็นฝ่ายที่ปฏิบัติไม่ถูกต้อง เนื่องจากไม่ได้ส่งข้อมูลตามหน้าที่ในสัญญา จึงเห็นควรให้แก้ไข ข้อความเป็นดังนี้ “หากผู้รับข้อมูลยังไม่แจ้งยืนยันการรับข้อมูลภายในระยะเวลาที่กำหนด ตาม (1) ผู้ส่งข้อมูลมีสิทธิถือว่าผู้รับข้อมูลได้รับข้อมูลนั้นแล้วในเวลาที่กำหนดไว้ในมาตรา 36 ไม่มีการส่ง ข้อมูลนั้น หรือใช้สิทธิอื่นที่พึงมีได้เมื่อได้แจ้งให้ผู้รับข้อมูลทราบแล้ว” (2.5) มาตรา 36 ขอให้แก้ไขคำว่า “อาจเรียกดู” ทุกจุดในมาตรา 36 เป็น “สามารถ เรียกดู” เพื่อให้ชัดเจนว่าหมายถึงเวลาผู้รับข้อมูลสามารถเรียกดูหรือเข้าถึงข้อมูลจากผู้ส่งข้อมูลได้แล้ว แม้จะยังไม่ได้เรียกดูหรือเข้าถึงจริงก็ตาม (2.6) มาตรา 36 (2) ขอเสนอให้ตัดมาตรา 36 (2) ออก เนื่องจากการกำหนดให้ กรณีที่ผู้รับข้อมูลได้มีการแจ้งที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ในการรับข้อมูลล่วงหน้ากับผู้ส่งข้อมูลแล้ว แต่ผู้ส่ง ข้อมูลยังส่งข้อมูลไปที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์อื่นที่ไม่ถูกต้อง ให้ถือเป็นการส่งข้อมูลไปถึงผู้รับข้อมูลแล้วนั้น เป็นกรณีที่บทบัญญัติอาจขัดต่อหลักสัญญาในทางแพ่ง รวมถึงไม่สมเหตุสมผลและไม่เป็นธรรมตามหลักวิญญูชน โดยทั่วไปด้วย ตัวอย่างเช่น บริษัท A ผู้ส่งข้อมูล และ บริษัท B ผู้รับข้อมูล โดยบริษัท B มีที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้รับข้อมูล 3 ที่อยู่ ได้แก่ ที่อยู่ ก. ที่อยู่ ข. และที่อยู่ ค. ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงให้ บริษัท A ส่งข้อมูลมาที่ที่อยู่ ก. การที่บริษัท A ได้ส่งข้อมูลไปยังที่อยู่ ค. แทนที่อยู่ ก. ไม่ควรถือว่าบริษัท A ได้ปฏิบัติโดยถูกต้องแล้ว เนื่องจากเป็นกรณีที่บริษัท A ปฏิบัติผิดสัญญาที่ทำไว้กับบริษัท B (2.7) มาตรา 41 ข้อกำหนดไม่ชัดเจนว่า มีวัตถุประสงค์ให้ใช้บังคับกับกรณีใด จึงขอให้พิจารณาปรับปรุงข้อกำหนดเพื่อความชัดเจนในทางปฏิบัติ (2.8) มาตรา 42 ขอเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมข้อความ โดยใช้คำว่า “...โดยเร็วเท่าที่จะ สามารถดำเนินการได้..” แทนคำว่า “...โดยพลัน...” ดังนี้ “...(1) ผู้บันทึกข้อมูลรวมทั้งผู้มอบอำนาจให้บันทึกข้อมูลได้แจ้งให้อีกฝ่ายหนึ่ง หรือ ผู้ควบคุมระบบอัตโนมัติทราบถึงข้อผิดพลาดนั้นโดยพลันโดยเร็วเท่าที่จะสามารถดำเนินการได้เมื่อได้รู้ถึง ข้อผิดพลาดนั้นแล้ว และ...” เพื่อให้สอดคล้องตาม UNCITRAL Model Law ซึ่งใช้คำว่า “as soon as possible” ## 3) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (3.1) ร่างมาตรา 33 ควรกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาคำว่า“ระยะเวลา อันสมควร” ด้วยหรือไม่ (3.2) ในการกำหนดข้อสันนิษฐานทางกฎหมายเกี่ยวกับการส่งและรับข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ ในหมวดที่ 2 (การแสดงเจตนา การรับและส่งข้อมูล และการท าสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์) ควรกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับภาระการพิสูจน์ให้มีความชัดเจน เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย 4) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ในทางกฎหมายมหาชน “วันที่ได้รับข้อมูล” อาจมิใช่เพียงข้อเท็จจริงทางเทคนิค แต่มีผลต่อสิทธิของประชาชน เช่น วันเริ่มต้นระยะเวลาอุทธรณ์ วันเริ่มต้นระยะเวลาฟ้องคดี เป็นต้น การใช้เพียงระบบตอบรับอัตโนมัติหรือหลักฐานว่าข้อมูลเข้าสู่ระบบของผู้รับ อาจไม่เพียงพอในทุกกรณี หากผู้รับไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้จริง ดังนั้น ควรแยกกรณี การรับข้อมูลทั่วไป ออกจากการแจ้งข้อมูล หรือคำสั่งของรัฐที่มีผลกระทบต่อสิทธิหรือเริ่มต้น ระยะเวลาตามกฎหมาย หากเป็นการแจ้งข้อมูล หรือคำสั่งของรัฐที่มีผลกระทบต่อสิทธิเห็นควรนำระบบยืนยันตัวตนและการเปิดอ่าน (Two-way Acknowledgeinent) มาใช้เพื่อเป็นหลักฐานว่าผู้รับได้ “เข้าสู่ระบบเพื่อเปิดอ่าน” หรือมีการกดรับทราบ (Acknowledge) แล้ว ไม่ใช่แค่ส่งถึงสแปมเมลหรือกล่องจดหมายที่ไม่มีการใช้งาน 5) การประปานครหลวง (5.1) ในส่วนการแสดงเจตนาและผลผูกพัน (ข้อ 5.1) เห็นด้วยที่ห้ามปฏิเสธ ผลทางกฎหมายของการแสดงเจตนาผ่ านข้ อมู ลอิ เล็ กทรอนิ กส์ เพราะช่ วยคุ้ มครองความปลอดภัย และความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมออนไลน์ อย่างไรก็ตาม รัฐควรมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนในการพิสูจน์ “เจตนาที่แท้จริง” เพื่อป้องกันกรณีที่ประชาชนถูกหลอกลวงให้กดทำสัญญาโดยไม่รู้ตัว (เช่น กลโกง แอปพลิเคชันดูดเงิน หรือข้อสัญญาที่ช่อนเร้นหรือเป็นข้อสัญญาที่เอาเปรียบผู้บริโภค) (5.2) ในส่วนข้อสันนิษฐานการรับส่งข้อมูล (ข้อ 5.2) เห็นด้วยในการวางหลักเกณฑ์ เพื่อลดข้อพิพาทว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ส่งถึงผู้รับเมื่อใด แต่ขอเสนอแนะเพิ่มเติมว่า ข้อสันนิษฐาน ตามเงื่อนไขกฎหมายดังกล่าวควรลูกบันทึกและตรวจสอบได้ง่ายผ่านระบบเก็บบันทึกหลักฐาน (Log) ที่ เป็ นมาตรฐานสากลเพื่ อให้ ประชาชนทั่ วไปและผู้ ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่ อม (SMEs) สามารถนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานที่น่าเชื่อถือในชั้นศาลได้โดยไม่มีภาระค่าใช้จ่ายที่สูงเกินสมควร (5.3) ขอให้กฎหมายลำดับรองหรือแนวปฏิบัติระบุลักษณะของ “ช่องทางให้แก้ไข ข้อมูลที่ผิดพลาด” ตามร่างมาตรา 42 ให้ชัดเจน เพื่อให้หน่วยงานออกแบบระบบได้ถูกต้อง ## 6. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยตราสารเปลี่ยน ## มืออิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้ อาทิ ## 6.1) ให้ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์มีผลบังคับตามกฎหมายเช่นเดียวกับ ## ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร ผู้ใดจะปฏิเสธผลผูกพันทางกฎหมายของตราสารเปลี่ยนมือ ## อิเล็กทรอนิกส์เพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามร่างพระราชบัญญัตินี้มิได้ ## 6.2) ลักษณะของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ## 6.3) ให้การจัดทำตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมือ ## ที่เป็นเอกสาร หรือการจัดทำตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารเพื่อใช้แทนตราสารเปลี่ยนมือ ## อิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้โดยมีข้อความครบถ้วนถูกต้องและต้อง ## ดำเนินการด้วยวิธีที่กำหนดไว้ เป็นต้น (หมวด 3 ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 44 ## ถึงร่างมาตรา 50) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วยที่ออกตราสารเปลี่ยนมือเป็นแบบ อิเล็กทรอนิกส์ และอยากให้เพิ่มแนวทาง การป้องกันการโอนซ้ำ กำหนดมาตรฐานความ น่าเชื่อถือและความรับผิดอย่างชัดเจนเพิ่มเติมด้วย (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด - ตราสารเปลี่ยนมือเป็นเรื่องควบคุมได้ยาก ควรใช้กำหนดระยะเวลามาใช้กำหนดด้วย อาทิ มาตรา 42 บันทึกโดยผิดพลาด ควรเพิกถอนได้ หลังจากได้รับการแจ้งหรือหลังจากทราบ เป็น ระยะเวลา 3 เดือน เป็นต้น มิฉะนั้นหากไม่กำหนด ระยะเวลาแล้ว อาจจะต้องกลับมาแก้ไข พรบ. อีก (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม ## พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) ## - ไม่ขัดข้องในหลักการ (สำนักงาน ## ศาลยุติธรรม) - ข้อ 6.1การให้ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ มีผลบังคับเช่นเดียวกับเอกสาร ช่วยรับรองการทำ ธุรกรรมของหน่วยงานฯ - ข้อ 6.2 การกำหนดลักษณะไว้ชัดเจน และมี ## มาตรฐานในการตรวจสอบ (สำนักงานเลขาธิการ ## วุฒิสภา) - ข้อ 6.3 การกำหนดให้ใช้วิธีการที่เชื่อถือได้เพื่อ ความถูกต้องครบถ้วน เป็นการอำนวยความ สะดวกและเพิ่มประสิทธิภาพด้านการบริหารงาน ## ด้านการคลังและพัสดุของสำนักงานฯ (สำนักงาน ## เลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) - ข้อ 6.1 การกำหนดบทบัญญัติรับรองสถานะ ของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ไม่ให้ปฏิเสธ ผลทางกฎหมายเพียงเพราะทำในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์ ถือเป็นแนวทางที่มีความสำคัญ อย่างยิ่งต่อระบบการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ประเทศของไทยแม้ที่ผ่านมา เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย พระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เดิม ไม่ได้รองรับตราสารเปลี่ยนมือ เช่น ตั๋วเงิน ตั๋วแลก เงิน เช็ค หรือใบตราส่งสินค้าเนื่องจากตราสาร เหล่านี้มีคุณสมบัติพิเศษ คือ ความเป็นเจ้าของผูก อยู่กับตัวกระดาษ และการสลักหลังโอนต้องทำบน กระดาษเท่านั้น การรับรองในร่างกฎหมายใหม่นี้ จะช่วยให้ภาคการทำธุรกิจโดยการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์เปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลได้ อย่างเต็มรูปแบบ แม้ว่าจะเห็นด้วยกับหลักการ ห้ามปฏิเสธผลทางกฎหมาย แต่เนื่องจากตราสาร เปลี่ยนมือมีความเสี่ยงเรื่องการทุจริตและการทำ ธุรกรรมทางการเงินบางประเภทอาจซ้ำซ้อน กฎหมายในหมวดนี้ต้องควรมีการบัญญัติควบคุม มาตรฐานอย่างเข้มงวด - ข้อ 6.2 การกำหนดลักษณะของตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ตามร่างมาตรา 45 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหมวด 3 ตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ตราสารเปลี่ยนมือ เช่น ตั๋วเงิน หรือ ใบตราส่งสินค้า มีลักษณะเฉพาะคือต้องมีต้นฉบับ เพียงฉบับเดียวเพื่อป้องกันการนำไปขึ้นเงินซ้ำซ้อน ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... มาตรา 45 กำหนดลักษณะสำคัญ ให้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นต้องมีระบบที่สามารถ ระบุ แยกแยะและจำกัดสิทธิให้เหลือเพียงหนึ่ง เดียว ไม่สามารถ ปลอมแปลง หรือทำซ้ำไฟล์ได้ ซึ่งถือเป็นการวางโครงสร้างที่มีความรัดกุม ครอบคลุมสอดคล้องกับเทคโนโลยีการค้าสมัยใหม่ จึงเห็นด้วยในประเด็นนี้อย่างยิ่ง - ข้อ 6.3 การกำหนดเงื่อนไขให้การเปลี่ยน รูปแบบตราสารเปลี่ยนมือระหว่างเอกสาร กระดาษกับอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ว่าจะเปลี่ยนจาก ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย กระดาษเป็นดิจิทัลหรือดิจิทัลกลับเป็นกระดาษ ต้องใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ รักษาข้อความ ให้ครบถ้วนถูกต้องและเป็นไปตามกระบวนการ ที่กำหนด โดยการใช้ตราสารเปลี่ยนมือ เช่น เช็ค ตั๋วเงิน หรือใบตราส่งสินค้ามีสิทธิในการขึ้นเงิน หรือรับสินค้าผูกอยู่กับตัวตราสารหากไม่มีระบบ ควบคุมที่รัดกุมอย่างที่ร่างกฎหมายกำหนด อาจเกิดกรณีที่ผู้นำตราสารเก็บต้นฉบับกระดาษไว้ เพื่อนำไปลักลอบขึ้นเงิน ขณะเดียวกันก็แปลง เป็นไฟล์ดิจิทัลโอนต่อให้ผู้อื่น อันอาจทำให้เกิด ความเสียหายซ้ำซ้อนได้ เป็นต้น ดังนั้น การจัดทำ ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้แทน ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสาร ต้องใช้วิธีทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้โดยมีข้อความครบถ้วน ถูกต้องดังที่กำหนดไว้ ถือเป็นหลักการทาง กฎหมายที่มีความทันสมัยที่เห็นด้วยอย่างยิ่ง (สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - เป็นกรณีที่กำหนดเพื่อรองรับตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ และกำหนดให้การจัดทำ ตรวจสอบหรือสับเปลี่ยนระหว่างเอกสารกระดาษ กับดิจิทัลต้องใช้วิธีการที่น่าเชื่อถือ ช่วยลดความ เสี่ยงการปลอมแปลง และสามารถการโอนเปลี่ยน มือได้อย่างง่ายโดยควรกำหนดมาตรการด้านความ ปลอดภัยมาใช้กับกรณีนี้ด้วย (บริษัท ไปรษณีย์ ไทย จำกัด) - 6.1 เนื่องจากเป็นการบัญญัติรับรองผลทาง กฎหมายของการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยกระทำในรูปแบบตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ว่าสามารถกระทำได้เช่นเดียวกันกับ ตราสารเปลี่ยนมือในรูปแบบเอกสารตามประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เช่น เช็ค ตั๋วแลกเงิน เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ตั๋วสัญญาใช้เงิน เป็นต้น ย่อมก่อให้เกิดความ เชื่อมั่นแก่สถาบันการเงินและภาคธุรกิจในการนำ ตราสารอิเล็กทรอนิกส์ไปใช้เป็นหลักประกัน หรือ โอนเปลี่ยนมือในตลาดการเงิน โดยปราศจาก ความเสี่ยงทางกฎหมายว่าตราสารนั้นจะตกเป็น โมฆะหรือไม่สมบูรณ์ในขณะเดียวกันยังเป็น การคุ้มครองผู้ทรงสิทธิในตราสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักสุจริต (Good Faith) ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับหลักการไม่เลือกปฏิบัติ (Nondiscrimination) ซึ่งรับรองว่าเอกสารจะไม่ถูก ปฏิเสธผลทางกฎหมายเพียงเพราะอยู่ในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์ ภายใต้หลักการทางกฎหมาย พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ ตามกฎ กติกา กฎหมายและข้อตกลงด้านกระบวนการค้าระหว่าง ประเทศของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องการค้าดิจิทัล อาทิเช่น กฎหมายแม่แบบอันซิทร็อล กฎหมาย แม่แบบว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ขององค์การ สหประชาชาติ (UNCITRAL Model Law) UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) และสอดคล้องกับกฎหมาย ต้นแบบว่าด้วยเอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ( Model Law on Electronic Transferable Records-MLETR) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อรองรับ การใช้เอกสารเปลี่ยนมือในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ให้มีผลทางกฎหมาย ทั้งในการใช้ภายในประเทศ และระหว่างประเทศ โดยใช้กับเอกสาร อิเล็กทรอนิกส์ที่มีความเทียบเท่าทางหน้าที่กับ เอกสารหรือตราสารเปลี่ยนมือในรูปแบบกระดาษ เช่น ใบตราส่งสินค้า ตั๋วแลกเงิน ตั๋วสัญญาใช้เงิน และใบรับสินค้าในคลังสินค้า ทั้งนี้ เพื่อรองรับ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลในกรณีที่มีการใช้ เอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ - 6.2 เนื่องจากบทบัญญัติว่าด้วยลักษณะ ของตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ตามความ ในร่างมาตรา 45 อยู่ภายใต้เงื่อนไขและหลักเกณฑ์ ที่สำคัญครบถ้วนตามที่กฎหมายต้นแบบว่าด้วย เอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ (Model Law on Electronic Transferable Records – MLETR) กำหนด - 6.3 เนื่องจากเป็นการบัญญัติผลทางกฎหมาย ไว้อย่างชัดแจ้งเกี่ยวกับวิธีการที่ใช้ในการจัดทำ ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์หรือการจัดทำ ตราสารเปลี่ยนมือที่เป็นเอกสารเพื่อใช้แทนตรา สารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสามารถควบคุม การใช้งานเอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ อย่างต่อเนื่องตั้งแต่เริ่มจัดทำไปจนถึงการสิ้นสุด การใช้งานของเอกสาร โดยมีระบบที่สามารถ ดำเนินการกำหนดสิทธิการควบคุมเอกสาร ให้เฉพาะบุคคลใดบุคคลหนึ่งและระบุได้อย่าง ชัดเจนว่าใครคือผู้ควบคุมเอกสารดังกล่าวในแต่ละ ช่วงเวลา ตามที่กฎหมายต้นแบบว่าด้วยเอกสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ (Model Law on Electronic Transferable Records – MLETR) ## กำหนด (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้องกับ หลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทาง เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## อิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล (สำนักงาน ## คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมฯ และเห็นด้วยกับข้อ 6.1 และ 6.2 ## โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่อย่างใด (การรถไฟฟ้า ## ขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ ในปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอน และลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของ เศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศ ไทย) - เป็นการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางการค้า และการเงินของประเทศซึ่งจะช่วยลดต้นทุน เพิ่มความรวดเร็วในการทำธุรกิจและสอดคล้องกับ มาตรฐานทางกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ ## (สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง) - เห็นด้วยในหลักการการรับรองตราสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ให้มีผลตามกฎหมาย เช่นเดียวกับตราสารในรูปเอกสาร และการกำหนด หลักในการเปลี่ยนรูปแบบระหว่างตราสาร กระดาษกับตราสารอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจาก หลักการดังกล่าว เป็นการรองรับธุรกรรมสมัยใหม่ ลดข้อจำกัดเรื่องเอกสารต้นฉบับ และเพิ่ม ประสิทธิภาพของระบบการเงิน การค้า และ เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย การทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานรัฐ ## (การทางพิเศษแห่งประเทศไทย) - เห็นด้วยในหลักการที่มีการกำหนดบทบัญญัติ ว่าด้วยตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ในข้อ 6.1 ถึง 6.3 เนื่องจากเป็นการยกระดับโครงสร้าง พื้นฐานทางการค้าและการเงินดิจิทัลของประเทศ ให้เป็นสากล ซึ่งการรับรองผลทางกฎหมายของ ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอ นิกส์จะช่วยเพิ่ม ความรวดเร็วและลดต้นทุนในภาคการค้าและ การเงินอย่างมหาศาล (การประปานครหลวง) - เห็นด้วยที่ออกตราสารเปลี่ยนมือเป็นแบบ อิเล็กทรอนิกส์ และอยากให้เพิ่มแนวทาง การป้องกันการโอนซ้ำ กำหนดมาตรฐานความ น่าเชื่อถือและความรับ ผิดอย่างชัดเจนเพิ่มเติม ด้วย ทั้งนี้ เนื่องจากตราสารเปลี่ยนมือมีลักษณะ เฉพาะที่ต้องมีความเป็นเอกสารต้นฉบับเพียงฉบับ เดียว ซึ่งแตกต่างจากข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป ที่สามารถทำสำเนาได้โดยง่าย จึงจำเป็นต้องมีวิธี ที่รับประกันความเป็นต้นฉบับของตราสารดังกล่าว ประกอบการบังคับใช้กฎหมาย และเพื่อประโยชน์ ในการพิสูจน์กรณีเกิดปัญหา (การประปาส่วน ภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ควรกำหนดหลักเกณฑ์หรือมาตรฐานทางเทคนิคที่ชัดเจนเกี่ยวกับ “วิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” รวมถึงมาตรการรักษาความปลอดภัย การพิสูจน์ตัวตน การตรวจสอบประวัติ การเปลี่ยนแปลงข้อมูลและการเก็บรักษาข้อมูล เพื่อให้การใช้ตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์มีความมั่นคง ปลอดภัย และสามารถใช้เป็นพยานหลักฐานทางกฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ตราสารเปลี่ยนมือมีลักษณะเฉพาะเกี่ยวกับการครอบครอง การโอนสิทธิ และการป้องกันการใช้สิทธิซ้ำ หากเปลี่ยนเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ต้องคำนึงถึงหลักการสำคัญ คือ มีตราสารที่มีผลอยู่เพียงหนึ่งฉบับ (Singularity) ไม่สามารถใช้สิทธิซ้ำได้ สามารถตรวจสอบลำดับการโอน มีความชัดเจนว่าใครเป็นผู้มีสิทธิในแต่ละเวลา ระบบสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ และระบบสำรอง และการกู้คืนข้อมูลเพื่อป้องกันความเสียหายหากระบบชัดข้องหรือผู้ให้บริการหยุดให้บริการ เพื่อสร้าง ความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ใช้งาน 3) การประปานครหลวง ในการกำหนด “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้” สำหรับการจัดทำหรือ เปลี่ยนรูปแบบตราสารตามข้อ 6.3) รัฐจะต้องกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ไม่ซับซ้อน และมีโครงสร้าง พื้นฐานหรือเครื่องมือกลางที่เอื้อให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) สามารถนำมาใช้งาน ได้ง่าย เพื่อป้องกันไม่ให ้ต้นทุนเทคโนโลยีกลายเป็นอุปสรรคในการแข่งชันและการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัล ของภาคธุรกิจ แต่หากกล่าวเฉพาะกรณีการประปานครหลวงเรื่องตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ตามร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ข้างต้นยังไม่มีความเกี่ยวข้องกับภารกิจของการประปานครหลวงโดยตรง 7. ท่านเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร กับการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยบริการทาง ## อิเล็กทรอนิกส์ อาทิ ## 7.1) ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ บริการพิสูจน์หรือยืนยัน ## ตัวตนของบุคคล บริการการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ บริการประทับเวลาและวันที่ในการทำ ## ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ บริการรับ ส่ง หรือจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ บริการจดทะเบียน ## หรือรับรองเว็บไซต์หรือโดเมนเนม บริการระบบตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ หรือบริการอื่นตามที่ ## กำหนดในกฎกระทรวง ## 7.2) หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## ที่ต้องดำเนินการ เป็นต้น (หมวด 4 บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ ร่างมาตรา 51 ถึงร่างมาตรา 58) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วย โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่อย่างใด ## (เว็บไซต์) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ให้มีความทันสมัย สอดคล้องกับกฎเกณฑ์และ มาตรฐานระหว่างประเทศ รองรับการขับเคลื่อน ประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและเพิ่มขีด - ไม่เห็นด้วยโดยมิได้แสดงเหตุผลแต่ประการใด ## (เว็บไซต์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย ## ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (กรม ## พัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) - ไม่ขัดข้องในหลักการ ทั้งนี้ ควรมีการจัดทำ อนุบัญญัติที่กำหนดเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ วิธีการ ที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการธุรกรรมดังกล่าว ให้ชัดเจน โดยมุ่งเน้นคำนึงถึงมาตรฐาน ในการคุ้มครองรักษาความมั่นคงปลอดภัยของ ข้อมูลส่วนบุคคลที่อยู่ในระบบธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ ตามแนวทางของกฎหมายคุ้มครอง ข้อมูลส่วนบุคคลเป็นสำคัญด้วย (สำนักงาน ศาลยุติธรรม) - ข้อ 7.1 การระบุประเภทบริการให้ครอบคลุม เช่น บริการพิสูจน์ตัวตน หรือบริการประทับเวลา ช่วยให้สำนักงานฯ ทราบขอบเขตการใช้บริการ ที่กฎหมายรองรับ - ข้อ 7.2 การกำหนดหน้าที่ให้ผู้ให้บริการ ต้องดำเนินการด้วยวิธีการที่เชื่อถือได้และ มีมาตรการรักษาความปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ให้แก่สำนักงานฯ ในการเลือกใช้บริการเทคโนโลยี จากหน่วยงานภายนอกได้อย่างปลอดภัย (สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา) - เห็นชอบด้วยในหลักการ เนื่องจากร่าง พระราชบัญญัติฯ ที่โดยนายศุภชัย ใจสมุทร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกับคณะ มีหลักการ เนื้อหา และถ้อยคำ เหมือนกับร่างพระราชบัญญัติ ที่เสนอโดยสำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคี ปรองดอง ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาโดยสำนักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว (สำนักงาน คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาด หลักทรัพย์) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ข้อ 7.1 การกำหนดบทบัญญัติว่าด้วย การให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์โดยระบุ ประเภทบริการ บริการประทับเวลาและวันที่ ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ บริการรับ ส่ง หรือจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ไว้อย่าง เฉพาะเจาะจง การบริการระบบตราสารเปลี่ยนมือ ตามบทบัญญัติในร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... นั้น เป็นการกระทำควบคู่ กับการเปิดช่องให้ขยายเพิ่มเติมในกฎหมายลำดับ รอง ถือเป็นแนวทางนิติบัญญัติที่ส่งผลโดยตรง ต่อความมั่นคงปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของ กฎหมายใหม่ประเทศการแยกแยะประเภทบริการ อย่างเป็นระบบช่วยให้ผู้ประกอบการและ นักลงทุนทราบอย่างชัดเจนว่า บริการของตน จัดอยู่ในหมวดหมู่ใดตามกฎหมาย ซึ่งช่วยลดความ คลุมเครือในการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ย่อมทำให้ การบังคับใช้สัญญาหรือการพิสูจน์หลักฐานในชั้น ศาลมีความน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น เห็นว่าแม้หลักการ กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยประเภทบริการทาง อิเล็กทรอนิกส์ จะเป็นเรื่องดี แต่ในขั้นตอนการ ออกกฎหมายลำดับรองและแนวปฏิบัติ รัฐควร คำนึงถึงการกำกับดูแลผู้ให้บริการเหล่านี้ ไม่ควรใช้เกณฑ์เดียวกันทั้งหมดอาจต้องใช้ระบบ ตรวจสอบที่เข้มงวดเพื่อไม่ให้กลายเป็นการสร้าง ภาระและความเสี่ยงในการกำกับดูแล - ข้อ 7.2 การกำหนดบทบัญญัติเกี่ยวกับหน้าที่ และความรับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ ตามร่างมาตรา 51 ถึง ร่างมาตรา 58 หมวด 4 บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ เป็นแนวทางที่เห็นด้วยในมิติการยกระดับความ เชื่อมั่นและความปลอดภัย แต่ทั้งนี้ เห็นว่า เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย จำเป็นต้องมีข้อคำนึงและข้อยกเว้นที่ยืดหยุ่น เพื่อไม่ให้กฎหมายฉบับนี้กลายเป็นการตัดโอกาส หรือจำกัดการให้บริการของผู้ประกอบการบริการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศไทย ทั้งนี้ การบัญญัติกฎหมายควรระบุให้มีเขตปลอดภัย ทางกฎหมายสำหรับผู้ให้บริการที่ได้ปฏิบัติตาม มาตรฐานสูงสุดที่หน่วยงานรัฐรับรองอย่าง ครบถ้วนแล้ว เพื่อไม่ให้ผู้ประกอบการต้องแบกรับ ความรับผิดในผลลัพธ์ที่ไม่อาจคาดหมายได้ (สภา ทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์) - เป็นการกำกับดูแลผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ตาม (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ให้มีมาตรฐานด้านความมั่นคงปลอดภัย สารสนเทศและการดูแลรักษาข้อมูล แต่อย่างไรก็ดี ควรกำหนดนิยามคำว่า “คู่กรณีที่เกี่ยวข้อง” ให้มีความหมายที่ชัดเจน เพื่อลดการตีความ ในอนาคต (บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด) - 7.1 เนื่องจากเป็นการบัญญัติประเภท การให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ไว้อย่างชัดแจ้ง เพื่อกำหนดขอบเขตทางกฎหมายของผู้ให้บริการ ที่เชื่อถือได้ ซึ่งเป็นคนกลางสำคัญในการรับรอง ความถูกต้องและบูรณภาพของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ และเพื่อให้รัฐสามารถเข้าไปกำกับ ดูแลมาตรฐานความมั่นคงปลอดภัยได้อย่าง มีประสิทธิภาพให้กับระบบเศรษฐกิจดิจิทัล นอกจากนี้ ยังเป็นการสอดคล้องกับกฎระเบียบ ของสหภาพยุโรปว่าด้วยการระบุตัวตนทาง อิเล็กทรอนิกส์และบริการที่น่าเชื่อถือ eIDAS (Electronic Identification, Authentication and Trust Services) ซึ่งเป็นกรอบกฎหมาย และมาตรฐานกลางของสหภาพยุโรป (EU เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย Regulation No 910/2014) เพื่อสร้างความมั่นคง ป ล อ ด ภั ย แ ล ะ อ ำ น ว ย ค ว า ม ส ะ ด ว ก ใ น ก า ร ท ำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดนระหว่าง ประเทศสมาชิก ทั้งนี้ การบัญญัติความใน (7) ของร่างมาตรา 51 ว่า “บริการอื่นตามที่กำหนด ในกฎกระทรวง” เป็นการกำหนดให้ฝ่ายบริหาร มีอำนาจออกกฎหมายลำดับรองเพื่อกำหนด รายละเอียด ทำให้เนื้อหาของร่างพระราชบัญญัติ ไม่ยืดยาวเกินความจำเป็น ตลอดจนก่อให้เกิด ความยืดหยุ่น ความรวดเร็วในการจัดทำกฎหมาย โดยไม่ต้องผ่านการพิจารณาของฝ่ายนิติบัญญัติ รวมทั้งมีการปรับใช้กฎหมายที่เข้ากับสถานการณ์ และเหมาะสมกับยุคสมัย ทันต่อสถานการณ์ ในปัจจุบัน - 7.2 เนื่องจากเป็นการบัญญัติหน้าที่และ ความรับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ไว้อย่างชัดแจ้ง ซึ่งผู้ให้บริการ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์นั้นจะทำหน้าที่เป็น คนกลางโดยได้รับความไว้วางใจจากผู้ใช้บริการ และคู่กรณีที่เกี่ยวข้อง ประกอบกับเป็นผู้ถือครอง ข้อมูลที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจดิจิทัล ดังนั้น การบัญญัติหน้าที่และความรับผิดชอบไว้ อย่างชัดแจ้ง จะเป็นการยกระดับมาตรฐานความ ระมัดระวังของผู้ให้บริการให้มีมาตรฐานสูงกว่า วิญญูชนทั่วไป การพิจารณาระดับความเสี่ยง และเพื่อรับประกันความมั่นคงปลอดภัยของระบบ สารสนเทศของประเทศ รวมทั้งเป็นการกำหนด หลักเกณฑ์เพื่อพิจารณาความรับผิดของ ผู้ให้บริการ ทั้งนี้ สอดคล้องกับกฎระเบียบ ของสหภาพยุโรปว่าด้วยการระบุตัวตนทาง อิเล็กทรอนิกส์และบริการที่น่าเชื่อถือ eIDAS เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย (Electronic Identification, Authentication and Trust Services) ซึ่งเป็นกรอบกฎหมายและ มาตรฐานกลางของสหภาพยุโรป (EU Regulation No 910/2014) โดยเฉพาะการกำหนดหน้าที่ของ “ผู้ให้บริการที่เชื่อถือได้” ซึ่งเป็นการบังคับให้ผู้ให้ บริการต้องปฏิบัติตามมาตรฐานทางเทคนิคและ กฎหมายอย่างเคร่งครัด เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ให้แก่ระบบเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทย (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร) - เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ดังกล่าว เนื่องจากเป็นการปรับปรุงกฎหมาย ให้รองรับการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการทำธุรกรรม และเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีแนวทางที่สอดคล้อง กับหลักการสำคัญของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในระดับสากล อย่างไรก็ดี ในการกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับการพิสูจน์และ ยืนยันตัวตน รวมถึงการกำหนดหน้าที่ และความ รับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อาจพิจารณากำหนดให้ผู้ให้บริการมีหน้าที่จัดให้มี มาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เหมาะสม และสอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครอง ข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งจะช่วยให้การบังคับใช้ กฎหมายทั้งสองฉบับมีความชัดเจนและสอดคล้อง กันยิ่งขึ้น และสนับสนุนการพัฒนาระบบธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีทั้งความน่าเชื่อถือ ความมั่นคงปลอดภัย และการคุ้มครองสิทธิ ในข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเหมาะสม (สำนักงาน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมฯ และเห็นด้วยกับข้อ 6.1 และ 6.2 ## โดยมิได้แสดงเหตุผลแต่อย่างใด (การรถไฟฟ้า ## ขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ ธุรกรรมฯ และเห็นด้วยกับข้อ 7.2 โดยมิได้แสดง ## เหตุผลแต่อย่างใด (การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน ## แห่งประเทศไทย) - ไม่ขัดข้องและเห็นว่าการปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความ ทันสมัยสอดรับกับพลวัติของเทคโนโลยี ที่เปลี่ยนแปลงไป โดยมีหลักการสอดคล้องตาม กฎเกณฑ์และมาตรฐานสากลที่บังคับใช้อยู่ใน ปัจจุบัน เพื่ออํานวยความสะดวก ลดขั้นตอน และลดต้นทุนให้แก่ภาคธุรกิจและภาคประชาชน ในการทำธุรกรรมทางดิจิทัลถือเป็นทิศทาง ที่ถูกต้องและจําเป็นเพื่อรองรับการเติบโตของ เศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไปในอนาคต (สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศ ไทย) - การกำหนดประเภทบริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์อย่างชัดเจนและกำหนดให้ ผู้ให้บริการต้องรับผิดในความเสียหายหาก ไม่ปฏิบัติตามหน้าที่เป็นการคุ้มครองผู้บริโภค และสร้างมาตรฐานความปลอดภัยทางไซเบอร์ การมีระบบรับรองผู้ให้บริการที่เชื่อถือได้ จากสำนักงาน ETDA จะช่วยเพิ่มความมั่นใจ ในการธุรกรรมของประชาชน (สำนักงาน คณะกรรมการการเลือกตั้ง) ## เห็นด้วย ## ไม่เห็นด้วย - เห็นด้วยในหลักการการกำหนดประเภท ของบริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และหน้าที่ ความรับผิดของผู้ให้บริการโดยให้สามารถกำหนด มาตรฐานตามระดับ ความเสี่ยงและลักษณะของ บริการและผู้ให้บริการต้องใช้มาตรฐานไม่ต่ำกว่า ที่สำนักงานประกาศกำหนด เนื่องจากหน่วยงาน ของรัฐจำเป็นต้องพึ่งพาบริการภายนอกมากขึ้น เช่น Digital ID, E-Signature, Timestamp, การรับ-ส่ง และจัดเก็บข้อมูล การกำกับผู้ให้ บริการในเรื่องหน้าที่ความรับผิด การกำหนด มาตรฐานต่างๆ จึงมีผลโดยตรงต่อความน่าเชื่อถือ ของการดำเนินงานภาครัฐ (การทางพิเศษแห่ง ประเทศไทย) - เห็นด้วยกับการกำหนดบทบัญญัติดังกล่าวนี้ เพราะช่วยสร้างความชัดเจน มาตรฐาน และความ ปลอดภัยในการทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ที่สำคัญ เช่น การยืนยันตัวตนและการเซ็นเอกสารออนไลน์ (การประปานครหลวง) - เห็นด้วยกับการกำหนดขอบเขตบริการ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และหน้าที่ความ รับผิดชอบของผู้ให้บริการตามที่เสนอแต่ หน่วยงานที่ควบคุมจะต้องกำกับดูแลอย่างใกล้ชิด และมีมาตรการในการรักษาความลับเนื่องจาก บริการที่รับดำเนินการล้วนแต่เป็นเรื่องสำคัญ ทั้งสิ้น (การประปาส่วนภูมิภาค) ## ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ## 1) เว็บไซต์ ควรกำหนดเพิ่มอายุการรับรอง การต่ออายุ การตรวจประเมินการพักหรือถอน การรับรอง ## 2) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ร่างมาตรา 57 วรรคสอง กำหนดให้การรับรองว่าเป็นผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 55 และมาตรา 56 รวมถึงการปรับปรุงรายชื่อผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้ประกาศตามวรรคหนึ่ง ไม่เป็นค าสั่งทางปกครอง จะส่งผลให้ผู้ให้บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับผลกระทบไม่ได้รับหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิอย่างเพียงพอตามพระราชบัญญัติ วิธีปฏิบัติราชการทางปกครองฯ หรือไม่ 3) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย หน่วยงานรัฐควรกำหนดมาตรการในการควบคุมผู้ให้บริการอย่างรัดกุม ป้องกัน ผลกระทบต่อสิทธิประชาชนหากระบบเกิดปัญหา ประชาชนอาจไม่ได้รับบริการสาธารณะ อย่างต่อเนื่อง กระทบสิทธิการเข้าถึงบริการ รวมถึงอาจกระทบสิทธิความเป็นส่วนตัวในกรณีข้อมูลส่วนบุคคลของ ประชาชนตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอาจรั่วไหลเสี่ยงต่อการถูกนำไปใช้ในทางทุจริต หรือแก๊งคอลเซ็นเตอร์ เป็นต้น 4) การประปานครหลวง การออกกฎกระทรวงเพื่อกำหนดประเภทบริการเพิ่ม เติมในอนาคตตามข้อ 7.1 จะต้องเท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีใหม่ๆ และการกำหนดหน้าที่ความ รับผิดชอบตาม ข้อ 7.2 จะต้องมีมาตรการที่สมดุล ไม่สร้างภาระหรือต้นทุนในการปฏิบัติตามกฎหมาย (Compliance Cost) ที่ สูงเกินสมควรแก่ผู้ ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม ( SMEs) เพื่ อให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี และไม่ส่งผ่านต้นทุนนั้นไปยังประชาชนผู้บริโภค แต่หากกล่าวเฉพาะกรณีการประปานครหลวงมีข้อสังเกตว่า การประปานครหลวงใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอกหลายประเภทตามร่างมาตรา 51เช่น บริการยืนยัน ตัวตน ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์การมีหน้าที่ตามร่างมาตรา 52 และรายชื่อผู้ให้บริการที่ได้รับการรับรอง (ร่างมาตรา 55 ถึง มาตรา 57 จะช่วยให้หน่วยงานนำมาใช้อ้างอิงในการจัดหาและกำหนดคุณสมบัติ ผู้รับจ้างได้ อย่างไรก็ดี ร่างกฎหมายยังไม่มีความชัดเจนว่าหน่วยงานของรัฐที่ยืนยันตัวตนหรือจัดเก็บ ข้อมูลเพื่อให้บริการของตนเองแก่ประชาชน จะถือเป็น “ผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” ที่ต้องรับ ผิดตามร่างมาตรา 52 ถึงมาตรา 53 ด้วยหรือไม่ และมีอีกประเด็นหนึ่งกล่าวคือ ขอให้กฎหมายระบุ ให้ชัดเจนว่าการดำเนินการของหน่วยงานของรัฐเพื่อให้บริการตามภารกิจของตนเองไม่อยู่ในบังคับ ของหมวดนี้ หรือกำหนดมาตรฐานเฉพาะที่เหมาะสมกับหน่วยงานของรัฐและขอให้ประกาศมาตรฐาน ตามร่างมาตรา 52 วรรคสอง แยกตามระตับความเสี่ยง เพื่อไม่ให้เป็นภาระเกินจำเป็นต่อบริกาที่มีความเสี่ยงต่ำ 8. ท่านเห็นว่าในปัจจุบันพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ## พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มีปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการหรือมีผลกระทบต่อประชาชน ## หรือมีความไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมหรือไม่ อย่างไร และการเสนอร่างพระราชบัญญัตินี้ ## จะแก้ไขปัญหานั้นได้หรือไม่ เพียงใด ## 1) เว็บไชต์ (1.1) ปัจจุบันสังคมไทยยังเป็นกึ่งเกษตรกรรม ในความเป็นจริงแท้ของสังคมแล้ว ยังมีบุคคลที่ยังไม่สามารถเข้าถึงธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ความเข้าใจ บทลงโทษต่างๆ อาจเกิดช่องโหว่ ทางกฎหมายที่เกิดจากช่องว่างของสังคม นอกจากนี้ บางครั้งการแปลเป็นไทยแล้ว เข้าใจได้ยาก หากใช้ ภาษาอังกฤษรวมด้วยใน พรบ. ก็คงจะเข้าใจมากขึ้น ทั้งนี้ การเปิดช่องตามวัตถุที่ต้องการแก้นี้ จะช่วยคุ้มครองประชาชน และเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานมากขึ้น (1.2) พ.ร.บ.นี้ มีปัญหาอุปสรรคในการดำเนินการต่อผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ที่ไม่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ในการเข้าทำธุรกรรมซึ่งอาจถูกหลอกลวงได้ง่ายกว่าคนทั่วไป แต่โดยภาพรวมเห็นด้วยในการแก้ไข พ.ร.บ. เนื่องจากมีข้อดีมากกว่าข้อเสีย ที่ช่วยให้ประหยัดเวลา ประหยัดค่าใช้จ่ายในการทำธุรกรรมต่างๆผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ (1.3) ต้องแก้ไขให้กฎหมายสามารถเชื่อมโยงกับระบบปัญญาประดิษฐ์ โดยสมบูรณ์ และพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ไม่มีการกำหนดมาตรการ เกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของคู่สัญญา ทั้งนี้ แก้ไขปัญหาโดยนิยามความหมายในแต่ละมาตรา ให้สอดคล้องตามข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน 2) สำนักงานศาลยุติธรรม ร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการวางหลักเกณฑ์ทางกฎหมายเพิ่มเติมเพื่อเป็นการปิด ช่องทางปัญหาจากการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในทางปฎิบัติ และเป็นการยกระดับมาตรฐานทางฏ กฎหมายให้เทียบเท่ามาตรฐานกฎหมายที่องค์การสหประชาชาติกำหนดไว้ ซึ่งจะช่วยส่งเสริมการทำ ธุรกรรมในระดับระหว่างประเทศมากขึ้น 3) สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา กฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เดิมไม่สอดคล้องกับความก้าวหน้า ทางเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ร่างพระราชบัญญัตินี้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับ มาตรฐานสากล จะช่วยแก้ไขปัญหาข้อจำกัดทางกฎหมาย และเป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนาระบบ รัฐสภาดิจิทัล (e-Parliament) ของสำนักงานฯ ได้อย่างเป็นรูปธรรม 4) สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์ หากพิจารณาวิเคราะห์โดยสรุปจากสถานการณ์และข้อเท็จจริงทางกฎหมาย ในปัจจุบันพบว่าพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม) ยังมีคงปัญหา อุปสรรค และความไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล ในยุคปัจจุบันเนื่องจาก เป็นกฎหมายที่วางรากฐานไว้ตั้งแต่เมื่อนานมาแล้วซึ่งเทคโนโลยีหรือการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ยังอยู่ในยุคเริ่มต้น เห็นว่าการเสนอร่างพระราชบัญญัติฉบับปฏิรูปใหม่นี้จะเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหา และข้อจำกัดต่าง ๆ ได้อย่างตรงจุด ความสำเร็จในการแก้ปัญหาไม่ได้จบที่การผ่านร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้ แต่ขึ้นอยู่กับการออกกฎหมายลำดับรองโดยเฉพาะพระราชกฤษฎีกาข้อยกเว้น และข้อกำหนด มาตรฐานเกี่ยวกับว่าด้วยธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องออกแบบมาให้ยืดหยุ่น ทันโลก ไม่ตึงเกินไป จนผู้ประกอบการไม่สามารถอยู่ได้ และต้องไม่หย่อนเกินไปจนประชาชนเกิดความสับสนภายใต้มาตรการ บังคับใช้กฎหมายฉบับนี้ 5) บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ฉบับนี้มีการกำหนดบทนิยามและกลไกรองรับ นวัตกรรมดิจิทัลในปัจจุบันและอนาคต พร้อมวางหลักเกณฑ์การกำกับดูแลผู้ให้บริการที่ชัดเจนมากขึ้น ซึ่งน่าจะช่วยแก้ไขอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ โดยควรมีการประชาสัมพันธ์ และจัดทำคู่มือการใช้งานกฎหมายอย่างง่ายให้บุคคลที่ต้องทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ประชาชน และเจ้าหน้าที่ในกระบวนการยุติธรรม ทำความเข้าใจได้ง่ายมากขึ้นและควรเน้นย้ำการบังคับใช้กฎหมาย ฉบับนี้ให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) เพื่อป้องกันการรั่วไหลของข้อมูล ชีวภาพและข้อมูลการยืนยันตัวตน 6) สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับแก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในปัจจุบันมีปัญหาในการบังคับใช้ เช่น บทนิยามและบทบัญญัติบางประการที่ไม่ครอบคลุมถึงเทคโนโลยีที่ใช้ในการทำธุรกรรมในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล การรับฟังพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ ภาระการพิสูจน์ และความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ความน่าเชื่อถือของการทำธุรกรรมผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ ตลอดจนการควบคุมและกำกับดูแลผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ดังนั้น การเสนอร่าง พระราชบัญญัตินี้จะเป็นการแก้ไขปัญหาข้างต้นได้ เพื่อให้มีกฎหมายว่าด้วยการทำธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์ และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน และสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทย ทั้งนี้ สำหรับประเด็นการรับฟังความคิดเห็นดังกล่าวนั้น ในชั้นนี้ เห็นว่า ควรรับฟังความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบังคับใช้ พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม จะเป็นการเหมาะสมและได้ทราบปัญหาและอุปสรรค ในการดำเนินการที่ชัดเจน 7) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง เนื่องจากเทคโนโลยีพัฒนาไปอย่างรวดเร็วกฎหมายเดิม จึงไม่สอดคล้องกับ บริบททางสังคมและเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไป การนำกฎหมายแม่แบบขององค์การสหประชาชาติ มาพัฒนาเป็นร่างพระราชบัญญัตินี้จะช่วยยกระดับกฎหมายของประเทศไทยให้ทันสมัยขึ้น รองรับ เศรษฐกิจดิจิตอล สร้างความเชื่อมั่น อำนวยความสะดวก และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ 8) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (8.1) พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไข เพิ่มเติม มีปัญหาหรืออุปสรรคหรือไม่ เห็นว่า กฎหมายปัจจุบันมีข้อจำกัดบางประการและไม่สอดคล้องกับ สภาพเทคโนโลยี เศรษฐกิจและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบัน เนื่องจากกฎหมายดังกล่าวใช้บังคับ มาเป็นระยะเวลานาน แม้จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมหลายครั้ง แต่รูปแบบของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และเทคโนโลยีได้พัฒนาและมีความหลากหลายมากขึ้น รวมทั้งมีการพัฒนากฎเกณฑ์และมาตรฐาน ระหว่างประเทศในเรื่องดังกล่าว จึงมีความจำเป็นต้องปรับปรุงกฎหมายให้มีความทันสมัยและสอดคล้อง กับบริบทในปัจจุบัน ซึ่งสอดคล้องกับเหตุผลในการเสนอร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ (8.2) ปัญหาหรืออุปสรรคดังกล่าวมีลักษณะอย่างไร และมีผลกระทบ ต่อประชาชนหรือการดำเนินงานของรัฐอย่างไร เห็นว่า ปัญหาในเรื่องความชัดเจนและความเชื่อมั่นเกี่ยวกับผลทางกฎหมาย ของการดำเนินการด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ในทุกขั้นตอน โดยเฉพาะเมื่อมีการนำเทคโนโลยีรูปแบบ ใหม่มาใช้ เช่น การพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางอิเล็กทรอนิกส์ ระบบอัตโนมัติ ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ ตลอดจนตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ สำหรับการดำเนินงานภาครัฐ กฎหมายเดิมยังมิได้วาง โครงสร้างให้ครอบคลุมการทำธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ ตลอดจน วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง สัญญาทางปกครอง และการดำเนินการอื่นของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ อย่างชัดเจนและเป็นระบบ เช่นเดียวกับร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่ข้อจำกัดดังกล่าวอาจส่งผลให้หน่วยงานของรัฐและประชาชน ยังขาดความมั่นใจในการใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์แทนเอกสารรูปแบบเดิม และอาจทำให้ในทางปฏิบัติ ยังคงต้องดำเนินการทั้งในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์และเอกสารควบคู่กัน ซึ่งไม่สามารถใช้ประโยชน์ จากระบบอิเล็กทรอนิกส์ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ (8.3) ร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่สามารถแก้ไขปัญหาได้หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้สามารถแกไขข้อจำกัดของกฎหมาย ปัจจุบันได้ในหลายประเด็นโดยปรับปรุงหสักเกณฑ์ให้ทันสมัยและครอบคลุมรูปแบบธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ที่หลากหลาย รวมทั้งรองรับการดำเนินงานของภาครัฐทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม เพื่อให้เกิดผลในทางปฏิบัติ ควรมีกฎหมายลำดับรอง มาตรฐานกลาง และแนวทางปฏิบัติ ที่ชัดเจนควบคู่กันไป เพื่อให้หน่วยงานของรัฐสามารถนำไปใช้ได้อย่างเป็นเอกภาพและไม่กระทบต่อสิทธิ ของประชาชน 9) การประปานครหลวง เห็นว่ากฎหมายปัจจุบันมีปัญหาและอุปสรรคเนื่องจากเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลง ไปมาก พระราชบัญญัติเดิมที่ประกาศใช้มานานทำให้เกิดความไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจดิจิทัล ในปัจจุบันโดยเฉพาะในประเด็นเรื่อง “ภาระในการพิสูจน์ความถูกต้องของเอกสารอิเล็กทรอนิกส์” เมื่อเกิดข้อพิพาทหรือต้องใช้เป็นหลักฐานในกระบวนการทางกฎหมาย ประชาชนทั่วไปและผู้ประกอบการ รายย่อยมักมีอุปสรรคด้านค่าใช้จ่ายและความรู้ทางเทคนิคในการพิสูจน์ความน่าเชื่อถือของข้อมูล การเสนอร่างพระราชบัญญัติใหม่สามารถลดขั้นตอนได้ถูกทางซึ่งจะช่วยแก้ไข ปัญหาในการปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎหมายได้ส่วนหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ขอเสนอแนะเพิ่มเติมว่า ควรกำหนดให้ หน่วยงานของรัฐที่รักษาการตามพระราชบัญญัติต้องจัดให้มี “โครงสร้างพื้นฐานกลาง” ที่เอื้อให้ภาค ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถตรวจสอบความถูกต้องของธุรกรรมได้ง่าย อีกทั้งควรมีมาตรการช่วยเหลือ กลุ่ม SMEs ในการเปลี่ยนผ่านจากระบบกระดาษสู่ดิจิทัล เพื่อไม่ให้หลักเกณฑ์ใหม่กลายเป็นภาระ และต้นทุนที่สูงเกินไปของภาคธุรกิจ ซึ่งในที่สุดต้นทุนตังกล่าวจะกระทบกับภาคประชาชนในฐานะผู้บริโภค หากกล่าวเฉพาะกรณีการประปานครหลวง เห็นว่า ร่างพระราชบัญญัตินี้ แก้ปัญหาได้บางส่วนในเรื่องที่แต่เดิมการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์กับหน่วยงานรัฐหรือโดยหน่วยงานรัฐ ต้องปฏิบัติตามรายละเอียดเฉพาะของพระราชกฤษฎีกาที่ออกตามความในมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ค. 2545 ทำให้เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานภาครัฐมีความไม่แน่ใจในผลผูกพัน ทางกฎหมายของบริการออนไลน์บางประเภท อีกทั้งบางกระบวนการยังมีความจำเป็นต้องใช้เอกสาร กระดาษหรือการลงลายมือชื่อจริง ทำให้ไม่สามารถให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลได้ครบวงจร บางกรณี ก็มีความไม่แน่ชัดว่าการแจ้งผู้ใช้บริการผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์จะมีผลผูกพันทางกฎหมายเทียบเท่า การแจ้งเป็นหนังสือหรือไม่ ซึ่งร่างกฎหมายนี้จะช่วยสร้างความชัดเจนและแก้ปัญหาตังกล่าวข้างต้นได้ หากมีออกกฎหมายลำตับรองมาเพื่อรองรับอย่างครบถ้วนและทันเวลา 10) การประปาส่วนภูมิภาค เห็นว่าพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 มีข้อจำกัดในการรองรับเทคโนโลยีในปัจจุบัน และมีความเสี่ยงต่อผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ไม่มีอุปกรณ์ อิเล็กทรอนิกส์ที่อาจถูกหลอกลวงได้ง่ายกว่า'บุคคลทั่วไปในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ตาม โดยภาพรวมเห็นด้วยกับการแก้ไขเพิ่มเติม เนื่องจากมีข้อดีมากกว่าข้อเลีย โดยจะช่วยลดระยะเวลา และค่าใช้จ่ายในการทำธุรกรรมต่างๆ ผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ 9. ข้อคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะอื่น ๆ (ถ้ามี) ## 1) เว็บไซต์ (1.1) ควรเพิ่มมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของคู่สัญญา รวมทั้งเลขจด ทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เลขทะเบียนห้างหุ้นส่วน/บริษัทจำกัด/บริษัทมหาชนจำกัด ให้สัมพันธ์กับกฎหมาย PDPA และควรกำหนดให้สัญญาที่จัดทำขึ้นทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นเอกสารสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายอาญา (1.2) ประเด็นที่ 1 การปรับเปลี่ยนจาก “ระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตน ทางดิจิทัล” เป็น “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้”ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์ฉบับปัจจุบัน มาตรา 34/3 กำหนดให้การพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลต้องดำเนินการ ผ่าน “ระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล” ตามนิยามในมาตรา 4 ซึ่งกำหนด “ระบบการพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล” คือ เครือข่ายทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างบุคคลใดๆ หรือหน่วยงานของรัฐเพื่อประโยชน์ในการพิสูจน์และยืนยันตัวตน และการทำธุรกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับ การพิสูจน์และยืนยันตัวตน” ในร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่ได้ปรับนิยามดังกล่าวเป็น “บริการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์” หมายความถึง บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่บัญญัติไว้ในหมวด 4 และเมื่อพิจารณารายละเอียดตามมาตรา 51 ซึ่งกำหนดว่า “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” ได้แก่ บริการ ดังนี้ (1) บริการพิสูจน์และยืนยันตัวตนของบุคคล... พบว่า ยังไม่ปรากฏหลักการที่ครอบคลุมถึงบริการ แลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (Digital Identity Exchange Service) ซึ่งหมายถึงเครือข่ายหรือระบบเพื่อการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับการพิสูจน์และยืนยันตัวตน ทางดิจิทัลตามที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการควบคุมดูแลธุรกิจบริการเกี่ยวกับการพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่ต้องได้รับใบอนุญาต พ.ศ. 2565 เนื่องจากบริการ Digital Identity Exchange Service เป็นหนึ่งในบริการที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลตามกฎหมาย Digital ID การที่ร่างพระราชบัญญัติ ฉบับใหม่ยังไม่ระบุถึงบริการดังกล่าวไว้อย่างชัดเจน อาจส่งผลกระทบต่อการให้บริการที่ดำเนินการอยู่ใน ปัจจุบันเนื่องจากยังไม่มีความชัดเจนว่าบริการดังกล่าวจะถูกจัดอยู่ภายใต้นิยามใหม่ในลักษณะใด จึงเห็นควร ให้มีการกำหนดนิยามของ “บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” ให้ครอบคลุมทั้ง (1) บริการพิสูจน์ และยืนยันตัวตน และ (2) บริการแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่เป็น เครือข่ายหรือระบบเพื่อการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลดังกล่าวไว้อย่างชัดเจน พร้อมทั้งระบุเกณฑ์ และความแตกต่างระหว่างบริการแต่ละประเภท รวมถึงเผยแพร่แนวทางหรือหลักเกณฑ์ประกอบ ที่จะประกาศกำหนดเพิ่มเติมในอนาคต ทั้งนี้ เพื่อมิให้เกิดผลกระทบต่อผู้ประกอบธุรกิจที่ให้บริการอยู่แล้ว รวมถึงต่อการบังคับใช้กฎหมายภายใต้ฉบับก่อนหน้าโดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานที่ให้บริการพิสูจน์ และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลในปัจจุบัน ประเด็นที่ 2 บทเฉพาะกาลรองรับผู้ประกอบธุรกิจเดิม กรณีใบอนุญาต พิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล และบริการที่ต้องแจ้งขึ้นทะเบียน หรือขอรับใบอนุญาตตามกฎหมายเดิม พระราชบัญญัติฉบับปัจจุบัน มาตรา 34/4 ให้อำนาจสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) ในการตราพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการควบคุมดูแลธุรกิจบริการเกี่ยวกับการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล ที่ต้องได้รับใบอนุญาต พ.ศ. 2565 ซึ่งกำหนดหลักเกณฑ์การขอรับใบอนุญาตสำหรับบริการพิสูจน์ตัวตน บริการออกและบริหารจัดการสิ่งที่ใช้ยืนยันตัวตน บริการยืนยันตัวตนและบริการแลกเปลี่ยนข้อมูล เพื่อการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลนั้น ในร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่ มาตรา 62 ได้กำหนดบท เฉพาะกาลไว้ว่า ผู้ประกอบธุรกิจบริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับใบอนุญาตตามมาตรา 34/4 อยู่ในวันก่อนที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ถือว่าได้รับการรับรองแล้ว ซึ่งเป็นการรักษาความต่อเนื่อง ของผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับใบอนุญาตด้าน Digital ID ไว้อย่างชัดเจน ขณะที่มาตรา 63 ซึ่งเป็นบทเฉพาะ กาลสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องแจ้งให้ทราบ ต้องขึ้นทะเบียน หรือต้องได้รับใบอนุญาตตามมาตรา 32 แห่งพระราชบัญญัติฉบับเดิม กลับกำหนดเพียงให้ใช้หลักเกณฑ์ เดิมต่อไปจนกว่าจะมีการตรากฎหมายว่าด้วยธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล (Digital Platform Service) ขึ้นใช้บังคับ โดยมิได้กำหนดให้ถือว่าผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับใบอนุญาตการขึ้นทะเบียน หรือการแจ้งไว้แล้ว เดิม “ได้รับการรับรองแล้ว” ในลักษณะเดียวกันกับที่กำหนดไว้ในมาตรา 62 จึงมีความเห็นว่า สพธอ. เป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลทั้งธุรกิจบริการเกี่ยวกับการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (Digital ID) และธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล (Digital Platform Service) อยู่แล้วในปัจจุบัน จึงเห็นควรให้หลักเกณฑ์ ในบทเฉพาะกาลทั้งสองมาตรานี้กำหนดไปในทิศทางเดียวกัน กล่าวคือ ควรพิจารณาให้มาตรา 63 กำหนดให้ ผู้ที่ได้รับใบอนุญาต ขึ้นทะเบียน หรือแจ้งไว้แล้วตามมาตรา 32 แห่งกฎหมายเดิม ถือว่าได้รับการรับรอง แล้วเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในมาตรา 62 ทั้งนี้ เพื่อมิให้เกิดผลกระทบต่อผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับ ใบอนุญาต ขึ้นทะเบียน หรือแจ้งไว้แล้วในปัจจุบัน และเพื่อความสอดคล้องกันในการบังคับใช้กฎหมาย ระหว่างสองกลุ่มธุรกิจที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานเดียวกัน ประเด็นที่ 3 หลักเกณฑ์และมาตรฐานของ “บริการธุรกรรมทาง อิเล็กทรอนิกส์” ตามมาตรา 52 วรรคสอง ร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่ ตามมาตรา 52 วรรคสอง กำหนดให้การให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่สำนักงานพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ประกาศกำหนด เห็นว่าการเสนอร่างกฎหมายในลักษณะนี้ สพธอ. หรือผู้เสนอร่าง ควรกำหนดหลักการและรายละเอียดเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจในการออกกฎเกณฑ์หรือมาตรฐานเพิ่มเติมไว้ ให้ชัดเจนตั้งแต่ในชั้นร่างกฎหมาย เนื่องจากหากไม่มีหลักเกณฑ์ประกอบที่ชัดเจนจะทำให้หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องไม่สามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะไม่ทราบขอบเขตความแตกต่างจาก หลักเกณฑ์เดิมอย่างชัดแจ้ง ประเด็นที่ 4 การให้อำนาจสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ในการออกประกาศตามมาตรา 26 เนื่องจากร่างพระราชบัญญัติฉบับใหม่มีผลเป็นการยกเลิกอำนาจ และประกาศเดิมที่เคยออกภายใต้กฎหมายฉบับปัจจุบัน การให้อำนาจสำนักงานพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ในการออกประกาศเพิ่มเติมตามมาตรา 26 จึงควรกำหนดหลักการหรือกรอบแนวทาง ประกอบการใช้อำนาจดังกล่าวไว้ด้วย เพื่อให้การดำเนินงานที่เป็นอยู่ในปัจจุบันสามารถดำเนินต่อไปได้ โดยไม่ติดขัดและเพื่อความชัดเจนในช่วงเปลี่ยนผ่านของกฎหมาย นอกจากนี้ โดยที่สำนักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติสำนักงานพัฒนาธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งได้กำหนดอำนาจหน้าที่ของสำนักงานไว้แล้วส่วนหนึ่ง การให้อำนาจออกประกาศ เพิ่มเติมตามมาตรา 26 ของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ จึงควรพิจารณาความสอดคล้องและความสัมพันธ์ กับอำนาจหน้าที่ที่มีอยู่เดิมตามพระราชบัญญัติจัดตั้งหน่วยงานดังกล่าวด้วย เพื่อมิให้เกิดความซ้ำซ้อน หรือความไม่ชัดเจนในการใช้อำนาจระหว่างกฎหมายทั้งสองฉบับ และเพื่อให้การใช้อำนาจของสำนักงาน เป็นไปในทิศทางเดียวกันอย่างเป็นระบบ (1.3) ปัญญาประดิษฐ์หรือ AI มีบทบาทเพิ่มขึ้นในภาคการเงิน การแพทย์ การศึกษา การจ้างงานการสื่อสารแพลตฟอร์มดิจิทัล การบริหารราชการกระบวนการยุติธรรม ## และการให้บริการประชาชนระบบ AI สามารถวิเคราะห์บุคคลคาดการณ์พฤติกรรมจัดอันดับให้คะแนน สร้างเนื้อหาให้คำแนะนำและมีส่วนต่อการตัดสินใจที่อาจกระทบต่อชีวิตสิทธิเสรีภาพทรัพย์สินหรือโอกาส ## ของบุคคล การใช้ AI จึงก่อให้เกิดประเด็นสำคัญเกี่ยวกับสิทธิความเป็นธรรมความปลอดภัยความโปร่งใส ## และความรับผิด เช่น สิทธิในการทราบว่า AI มีส่วนต่อการตัดสินใจหรือไม่สิทธิในการได้รับข้อมูล หรือคำอธิบายตามสมควรสิทธิในการขอให้มนุษย์ทบทวนและสิทธิในการร้องเรียนหรือขอรับการเยียวยา ## ตามกฎหมายเมื่อเกิดความเสียหาย ผู้เสนอจึงขอเสนอร่างพระราชบัญญัติ THAILAND AI BILL OF RIGHTS เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาในฐานะข้อเสนอเชิงนโยบายและกฎหมายระดับชาติ โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้ ## (1) พิจารณารับรองสิทธิในการทราบว่า AI มีส่วนต่อการตัดสินใจ หรือผลลัพธ์ที่มีผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ (2) พิจารณารับรองสิทธิในการได้รับข้อมูลหรือคำอธิบายที่จำเป็น และได้สัดส่วน (3) พิจารณารับรองสิทธิในการโต้แย้งขอให้มนุษย์ทบทวนและขอให้แก้ไข ข้อมูลหรือผลลัพธ์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด (4) พิจารณามาตรการป้องกันการเลือกปฏิบัติและการกระทบต่อศักดิ์ศรี ความเป็นมนุษย์โดยไม่เป็นธรรม (5) พิจารณากำหนดหลัก Human Oversight สำหรับ AI ที่มีความเสี่ยง หรือผลกระทบสูง (6) พิจารณากำหนดบทบาทหน้าที่และความรับผิดของผู้พัฒนาผู้ให้บริการ ผู้ควบคุมและผู้ใช้งานโดยสอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (7) พิจารณาหลักการเก็บรักษาและเข้าถึงหลักฐานที่จำเป็นต่อการใช้สิทธิ หรือดำเนินคดีภายใต้ข้อจำกัดตามกฎหมาย (8) พิจารณาแนวทางการตรวจสอบการประเมินผลกระทบและการรายงาน เหตุการณ์ตามระดับความเสี่ยง (9) พิจารณาช่องทางร้องเรียนตรวจสอบและเยียวยาตามอำนาจหน้าที่ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ## (10) พิจารณาหลักการมิให้การใช้ AI เป็นเหตุให้ผู้มีหน้าที่ตามกฎหมาย พ้นจากความรับผิดโดยอัตโนมัติ ข้อเสนอนี้เป็นข้อเสนอเชิงนโยบายและกฎหมายมิได้มีผลใช้บังคับก่อน ผ่านกระบวนการตรากฎหมายและมิได้มีเจตนาแทนที่หรือก้าวล่วงอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานใด จึงขอให้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับไว้พิจารณาตรวจสอบความสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญและกฎหมายที่มีอยู่วิเคราะห์ ช่องว่างและความซ้ำซ้อนทางกฎหมายและพิจารณาความเหมาะสมในการพัฒนากรอบสิทธิและความรับผิด จาก AI ของประเทศไทย ที่มาและความจำเป็น ## AI มิได้เป็นเพียงเครื่องมือประมวลผลข้อมูลแต่สามารถวิเคราะห์บุคคล คาดการณ์พฤติกรรมจัดอันดับให้คะแนนและมีส่วนต่อการตัดสินใจที่ส่งผลต่อสิทธิเสรีภาพทรัพย์สิน หรือโอกาสของบุคคล จึงควรพิจารณาประเด็นต่อไปนี้ ## (1) ผู้ใดมีหน้าที่รับผิดชอบเมื่อAIมีส่วนต่อการตัดสินใจ ## (2) ประชาชนควรมีสิทธิทราบหรือไม่ว่าAIมีส่วนต่อการตัดสินใจ (3) ประชาชนควรมีสิทธิขอให้มนุษย์ทบทวนในกรณีใดและภายใต้เงื่อนไขใด (4) ประชาชนจะเข้าถึงหลักฐานที่อยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ให้บริการ ได้อย่างไรโดยไม่กระทบต่อความลับทางการค้า ความมั่นคงปลอดภัยหรือสิทธิของบุคคลอื่นเกินสมควร หากการใช้ AI ก่อให้เกิดความเสียหายผู้ใดอาจต้องรับผิดตามกฎหมาย และประชาชนจะเข้าถึงช่องทางร้องเรียนหรือเยียวยาได้อย่างไร ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพ ความเสมอภาคความเป็นธรรมความรับผิดและหลักนิติธรรมประเทศไทย จึงควรพิจารณากรอบกฎหมาย ที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลางโดยคำนึงถึงหลักความชอบด้วยกฎหมายความจำเป็นความได้สัดส่วน และการคุ้มครองสิทธิตามรัฐธรรมนูญ หลักการและเจตนารมณ์ของข้อเสนอ ## ผู้เสนอขอเสนอให้ประเทศไทยพิจารณาจัดทำ THAILAND AI BILL OF ## RIGHTS หรือร่างพระราชบัญญัติ THAILAND AI BILL OF RIGHTSว่าด้วยสิทธิความเป็นธรรมความปลอดภัย และความรับผิดจากปัญญาประดิษฐ์ พ.ศ.…. โดยมีหลักการสำคัญดังนี้ ## AI อาจประมวลผลแต่ไม่อาจลบหรือจำกัดสิทธิของมนุษย์ เว้นแต่เป็น การจำกัดสิทธิที่มีกฎหมายรองรับมีความจำเป็นได้สัดส่วนและอยู่ภายใต้หลักประกันตามรัฐธรรมนูญ ## การใช้ AI เพื่อช่วยหรือประกอบการตัดสินใจไม่ทำให้บุคคลหรือหน่วยงานที่มีหน้าที่ตามกฎหมายพ้นจาก ความรับผิดโดยอัตโนมัติ ข้อเสนอนี้มีเจตนารมณ์เพื่อเสริมกรอบกฎหมายและกลไกกำกับดูแลที่มีอยู่ โดยการกำหนดสิทธิหน้าที่อำนาจตรวจสอบมาตรการบังคับและความรับผิดในรายละเอียดต้องเป็นไป ตามรัฐธรรมนูญกฎหมายที่เกี่ยวข้องและกระบวนการตรากฎหมาย วัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัติ ## (1) คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพจากการพัฒนาและการใช้ AI โดยคำนึงถึง ระดับความเสี่ยงและผลกระทบ (2) พิจารณากำหนดหลัก Human Oversight สำหรับAIที่มีความเสี่ยง หรือผลกระทบสูง ## (3) พิจารณารับรองสิทธิในการทราบว่าAIมีส่วนสำคัญต่อการตัดสินใจ หรือผลลัพธ์ที่กระทบต่อบุคคล (4) พิจารณารับรองสิทธิในการได้รับข้อมูลและคำอธิบายที่จำเป็น และได้สัดส่วน (5) พิจารณารับรองสิทธิในการโต้แย้งและขอให้ตรวจสอบผลลัพธ์ (6) พิจารณารับรองสิทธิในการขอให้มนุษย์ทบทวนในกรณีที่มีผลกระทบ อย่างมีนัยสำคัญ (7) พิจารณารับรองสิทธิในการขอแก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ## (8) ป้องกันการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมจากการใช้ AI (9) พิจารณากำหนดหลักประกันด้านกระบวนการที่เป็นธรรม (10) พิจารณากำหนดบทบาทหน้าที่และความรับผิดตามระดับอำนาจ ควบคุมและหน้าที่ตามกฎหมาย (11) พิจารณากำหนดหลักการเก็บรักษาและเข้าถึงหลักฐานที่จำเป็น (12) พิจารณากำหนดหลักเกณฑ์การตรวจสอบและประเมินระบบ ตามระดับความเสี่ยง (13) พิจารณากำหนดหลักเกณฑ์การแจ้งเหตุการณ์ที่มีนัยสำคัญ โดยไม่ซ้ำซ้อนกับหน้าที่ตามกฎหมายอื่น (14) พิจารณาความรับผิดของผู้เกี่ยวข้องโดยไม่ตัดหรือจำกัดความรับผิด ตามกฎหมายอื่น (15) พิจารณาช่องทางร้องเรียนตรวจสอบและเยียวยา ## (16) ป้องกันการใช้AIเป็นข้ออ้างเพื่อหลีกเลี่ยงความรับผิด ## (17) คุ้มครองประชาชนจากการใช้AIของหน่วยงานรัฐภายใต้กฎหมาย และอำนาจหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ## (18) ส่งเสริมนวัตกรรมAIที่ปลอดภัยเป็นธรรมและมีความรับผิดชอบ ## สิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน ประชาชนควรได้รับการพิจารณารับรองสิทธิอย่างน้อย15ประการโดย การใช้สิทธิต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์วิธีการเงื่อนไขและข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนด (1) Right to Know สิทธิที่จะทราบว่าAIมีส่วนสำคัญต่อการประมวลผล หรือการตัดสินใจ (2) Right to Explanation สิทธิที่จะได้รับข้อมูลหรือคำอธิบายเกี่ยวกับ ปัจจัยสำคัญและเหตุผลของผลลัพธ์เท่าที่จำเป็นและเหมาะสม (3) Right to Challenge สิทธิที่จะโต้แย้งผลลัพธ์หรือการตัดสินใจ ตามช่องทางที่กฎหมายกำหนด (4) Right to Human Review สิทธิที่จะขอให้มนุษย์ผู้มีอำนาจตาม กฎหมายทบทวนผลลัพธ์ (5) Right to Human Decision สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาโดยมนุษย์ ในกรณีที่กฎหมายกำหนด (6) Right to Correction สิทธิที่จะขอแก้ไขข้อมูลหรือผลลัพธ์ที่ไม่ถูกต้อง ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด (7) Right to Non-Discrimination สิทธิที่จะไม่ถูกเลือกปฏิบัติ อย่างไม่เป็นธรรม (8) Right to Privacy สิทธิในความเป็นส่วนตัวและการคุ้มครองข้อมูล ส่วนบุคคลตามกฎหมาย (9) Right to Safety สิทธิที่จะได้รับการคุ้มครองจากความเสี่ยงต่อชีวิต ร่างกายสุขภาพทรัพย์สินและระบบตามสมควร (10) Right to Human Dignity สิทธิในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (11) Right to AI Evidence สิทธิที่จะขอให้เก็บรักษาตรวจสอบหรือเปิดเผย หลักฐานที่จำเป็นตามกฎหมาย (12) Right to Due Process สิทธิที่จะได้รับกระบวนการที่เป็นธรรม ตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย (13) Right to Accountability สิทธิที่จะทราบหน่วยงานหรือบุคคล ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบเท่าที่กฎหมายอนุญาต (14) Right to Remedy สิทธิที่จะร้องเรียนขอให้ตรวจสอบแก้ไขและขอรับ การเยียวยาตามกฎหมาย (15) Right to Human Oversight สิทธิที่จะได้รับหลักประกันว่าการใช้ AI ที่มีความเสี่ยงหรือผลกระทบสูงอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของบุคคลหรือหน่วยงานที่มีหน้าที่ตามกฎหมาย (1.4) มาตรา 12 ร่างกำหนดให้ผู้โต้แย้งเป็นผู้มีภาระพิสูจน์และออกค่าใช้จ่าย ในการพิสูจน์ ดังนั้น อาจไม่เป็นธรรม หากหลักฐานทั้งหมดอยู่กับธนาคาร แพลตฟอร์ม หรือผู้ให้บริการ ในกรณีที่ข้อมูลเกี่ยวกับระบบ บันทึกเหตุการณ์ หรือพยานหลักฐานที่จำเป็นอยู่ในความครอบครอง หรือควบคุมของฝ่ายใด ให้ฝ่ายนั้นมีหน้าที่นำข้อมูลดังกล่าวมาแสดง รวมถึงศาลมีอำนาจกำหนด ผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการตรวจพิสูจน์ตามความเป็นธรรม โดยคำนึงถึงฐานะของคู่ความการครอบครอง พยานหลักฐาน และประโยชน์แห่งความยุติธรรม 2) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ควรจัดทำคู่มือ แนวปฏิบัติ หรือคำอธิบายประกอบการใช้และการตีความ กฎหมาย เพื่อสร้างความเข้าใจที่ตรงกันในการปฏิบัติตามกฎหมาย อันจะช่วยให้การบังคับใช้กฎหมาย เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ 3) สำนักงานศาลยุติธรรม เนื่องจากการพิจารณาคดีของศาล มีกฎหมายอนุบัญญัติที่ออกตามความ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาอันเกี่ยวเนื่องกับ การพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์โดยเฉพาะอยู่แล้ว อาทิ ข้อกำหนดประธานศาลฎีกาว่าด้วยการรับ ส่ง เอกสาร และคำคู่ความทางระบบรับส่งอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงข้อกำหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วย การจัดทำเอกสาร สำนวนความในรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น จึงควรมีการกำหนดข้อยกเว้น ในส่วนที่เกี่ยวกับกระบวนการพิจารณาคดีของศาลให้เป็นไปตามที่กฎหมายอนุบัญญัติของศาลกำหนดไว้ โดยเฉพาะด้วย 4) สภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตามที่ผู้ให้ข้อคิดเห็นได้ทำความคิดเห็นเสนอสำนักงานเลขาธิการสภา ผู้แทนราษฎรเพื่อประกอบการพิจารณาเป็นข้อมูลประกอบการแก้ไข ปรับปรุงร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ผู้ให้ข้อคิดเห็นหวังเป็นอย่างที่ว่า ความคิดเห็นข้อเสนอแนะในประเด็นดังกล่าวข้างต้นอาจเกิดประโยชน์ ต่อการพิจารณาปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติม ร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ให้มีความสอดคล้องกับเจตนารมณ์ที่แท้จริงของผู้เสนอร่างกฎหมายโดยการมีกฎหมายธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์สากลที่เป็นสากล ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่ ทุกภาคส่วนและช่วยทำให้พัฒนาการกฎหมายไทยมีความเท่าทันต่อกระบวนการบังคับใช้ในสังคมปัจจุบัน เพื่อแก้ปัญหาในการพิจารณาคดีในกระบวนการยุติธรรม อีกทั้งช่วยผลักดันประเทศไทยเข้าสู่การเป็นประเทศ ที่มีกฎหมายทางดิจิทัลที่บังคับใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยไม่ต้องใช้กฎหมายเทียบเคียงอันอาจเกิดช่องว่าง ทางกฎหมายบางประการที่อาจต้องใช้การตีความอย่างไม่เป็นธรรมแก่ประชาชนและกระบวนการยุติธรรม ของไทยที่สำคัญเพื่อให้ประชาชน ผู้ประกอบการ และภาครัฐได้รับการคุ้มครองสิทธิเมื่อเกิดปัญหาจากการ ใช้งานได้ ผู้ให้ข้อคิดเห็นคาดหมายว่าข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะนี้จะประโยชน์ต่อการพิจารณาปรับปรุง ร่างกฎหมายดังกล่าวตามที่ท่านได้สอบถามความคิดเห็นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณา ในการยกร่างบทบัญญัติดังกล่าวไม่มากก็น้อย 5) บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด (ปณท) พิจารณา (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ แล้ว มีข้อโต้แย้งในมาตรา 19 ที่กำหนดว่า “ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้เอกสารหรือข้อความใดต้องส่งทาง ไปรษณีย์ลงทะเบียนไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ หรือบริการอื่นใดในทำนองเดียวกันหรือกำหนด ผลทางกฎหมายกรณีที่ไม่ได้ส่งโดยบริการดังกล่าวไว้ หากได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ ซึ่งสามารถตรวจสอบวันที่และเวลาของการส่งการรับ ผู้ส่งและผู้รับ และความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้ หรือได้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานประกาศกำหนดให้ถือว่าได้มีการส่งตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว” โดยที่พระราชบัญญัติไปรษณีย์ พุทธศักราช 2477 (พระราชบัญญัติฯ) มาตรา 6 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “เมื่อกรม (ปณท) ได้จัดการไปรษณีย์ขึ้นที่ใดแล้ว ห้ามมิให้บุคคลซึ่งไม่ได้ รับอำนาจตามพระราชบัญญัตินี้ ส่ง จัดให้ส่ง ฝาก ส่งมอบให้แก่ผู้อื่นเพื่อให้ไปส่ง นำส่ง หรือกระทำการอื่น เกี่ยวกับการนำส่งจดหมายหรือไปรษณียบัตรโดยทางอื่นนอกจากทางไปรษณีย์... ” ประกอบกับมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติฯ กำหนดว่า ผู้ใดฝ่าฝืนต่อมาตรา 6 ต้องระวางโทษปรับ และไปรษณีย์นิเทศ พ.ศ. 2566 ข้อ 101 กำหนดว่า “บริการไปรษณีย์ตอบรับ คือ บริการที่บริษัทรับจะแจ้งให้ผู้ฝากส่งทราบว่าได้นำจ่าย สิ่งของส่งทางไปรษณีย์ที่รับฝากไว้ให้แก่ผู้รับแล้วเมื่อใดและผู้ใดเป็นผู้ลงนามรับโดยใช้ใบตอบรับที่แนบติด ไปกับสิ่งของส่งทางไปรษณีย์ดังกล่าวเพื่อให้ผู้รับหรือผู้แทนของผู้รับลงนามรับพร้อมวัน เดือน ปีหรือ ใบตอบรับที่ผู้ฝากส่งเลือกรับผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งบริษัทจัดทำภายหลังจากผู้รับหรือผู้แทนของ ผู้รับลงนามรับสิ่งของพร้อมวัน เดือน ปี แล้วนำคืนให้ผู้ฝากส่งทางไปรษณีย์หรือทางที่บริษัทกำหนด” จาก บทบัญญัติดังกล่าว ปณท ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐโดยมีกระทรวงการคลังถือหุ้น 100 %และอยู่ภายใต้สังกัด กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เป็นผู้มีอำนาจสิทธิ์ขาดในการจัดส่งและรับรวบจดหมายและ ไปรษณียบัตรตามมาตรา 6 ประกอบมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติฯ นอกจากนี้ ปณท มีการให้บริการ ไปรษณีย์ตอบรับทั้งในรูปแบบเอกสารและรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ฉะนั้น หากมีการแก้ไขเพิ่มเติม (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ควรกำหนดให้ ปณท เป็นผู้ให้บริการไปรษณีย์ทางอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 19 แต่เพียงผู้เดียว เทียบเคียงกับการให้บริการ อากรแสตมป์ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 22 ของ (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ที่ยังคงกำหนดอำนาจ ให้กรมสรรพากรเป็นผู้ให้บริการอากรแสตมป์ตามประมวลรัษฎากร ดังนั้น จึงเห็นควรแก้ไขให้ ปณท เป็นผู้ให้บริการไปรษณีย์ตามมาตรา 19 ของ (ร่าง) พระราชบัญญัติฯ ตามเดิม ประกอบกับการได้รับ เอกสารหรือไม่ได้รับเอกสารตามวัน เดือน ปี ที่กำหนดมีความสำคัญต่อการใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐาน ในกระบวนการต่าง ๆ ซึ่งจะมีผลกระทบต่อสิทธิของประชาชนอันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชน ควรจะได้รับความคุ้มครอง นอกจากนี้ ปัจจุบัน ปณท เปิดให้บริการด้านเอกสารอิเล็กทรอนิกส์อย่างครบวงจร โดยให้บริการช่องทางการรับ-การส่งเอกสารที่สำคัญในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์สำหรับประชาชน บริษัทเอกชน และหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องในรูปแบบ Application (Prompt Post) อันเป็นการจัดการ เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ที่สะดวก รวดเร็ว ปลอดภัย และเชื่อถือได้ให้กับประชาชน เช่น - ตู้ไปรษณีย์ดิจิทัล (Digital Postbox): รับและจัดการเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ ส่วนตัวได้อย่างปลอดภัย ตรวจสอบได้ ที่มีความน่าเชื่อถือ หรือรับ - ส่งเอกสารอย่างเป็นทางการ - บริการลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ (Digital Signature): เซ็นชื่อรับรองเอกสาร ผ่านระบบดิจิทัล - บริการประทับรับรองเวลาอิเล็กทรอนิกส์ (e-Timestamp) : ยืนยันเวลาใน การทำธุรกรรม - บริการจัดพิมพ์และส่งเอกสาร (Print & Post) : แปลงไฟล์ดิจิทัลเป็น เอกสารกระดาษเพื่อจัดส่งไปยังที่อยู่ผู้รับจริง - โปสการ์ดออนไลน์ (Postcard Online): ออกแบบและส่งโปสการ์ดแบบ เฉพาะตัว (Personalize) ผ่านระบบออนไลน์ - ติดตามพัสดุและจดหมาย (Auto Tracking) : ตรวจสอบสถานะการจัดส่ง สิ่งของจากไปรษณีย์ไทยได้แบบอัตโนมัติ - Digital Postbox จัดการจดหมายได้อย่างง่ายดายและไร้กังวลเหมือน มีตู้จดหมายหน้าบ้าน แต่ในรูปแบบดิจิทัล - การขอเอกสารทางการศึกษา (e-Transcript) หรือการชำระค่าภาษีอากร ขาเข้า เป็นต้น ซึ่งเป็นการต่อยอดในการให้บริการภาครัฐแบบ One Stop Service ภายใน แพลตฟอร์มเดียวกันอย่างครบวงจร ## 6) สำนักงานสภาองค์กรของผู้บริโภค (สภาผู้บริโภค) ร่างกฎหมายฉบับนี้มีเจตนารมณ์ที่ดี และมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการยกระดับ โครงสร้างการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค โดยมีความเห็นและข้อเสนอแนะที่สำคัญเพื่อประโยชน์ในการกำกับ ดูแล และความเหมาะสมในการบังคับใช้กฎหมาย สรุปได้ดังนี้ (6.1) ร่างที่เสนอควรมีการเพิ่มบทบัญญัติว่าด้วยโครงสร้าง ตลอดจนหน้าที่ และอำนาจของคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (คธอ.) ให้ชัดเจน ทั้งนี้ เพื่อให้ คธอ. มีอำนาจ ในการกำกับและบังคับใช้รวมถึงพิจารณาให้มีบทกำหนดโทษที่ครอบคลุมถึงกรณีการสั่งการ หรือ การประกอบกิจการที่ไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ในการประกอบธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ (6.2) ควรเพิ่มหมวดว่าด้วยการคุ้มครองผู้ใช้บริการในรูปแบบเทียบเคียงกับ พระราชบัญญัติระบบการชำระเงิน พ.ศ. 2560 (มาตรา 24 (9)) และปรับปรุงบทบัญญัติใน มาตรา 5 โดยเปลี่ยนจากการยกเว้นไม่ให้กฎหมายบังคับใช้ เป็นการมุ่งเน้นการรับรองสิทธิ ความปลอดภัย ของผู้ใช้งาน พร้อมทั้งกำหนดให้หน่วยงานของรัฐหรือผู้ให้บริการจัดให้มีระบบพิสูจน์และยืนยันตัวตน ทางดิจิทัลที่ได้มาตรฐาน เพื่อป้องกันความเสี่ยงให้แก่ผู้ใช้งาน (6.3) เสนอให้เพิ่มความตามมาตรา 3 วรรคสองของพระราชบัญญัติฉบับเดิม เพื่อรักษาเจตนารมณ์ในการคุ้มครองผู้บริโภคและการใช้บังคับแก่ธุรกรรมในการดำเนินงานของรัฐ อย่างครบถ้วน และนิยามในมาตราดังกล่าวยังจำกัดวงแคบเกินไป ควรรวมถึงกิจกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับ ระบบประมวลผลและการวิเคราะห์ข้อมูล และคำว่าดิจิทัลเข้าไปด้วย เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อม ทางเทคโนโลยีในปัจจุบัน (6.4) ควรปรับเปลี่ยนหลักภาระการพิสูจน์ตามร่างมาตรา 12 ซึ่งเดิมกำหนดให้ ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือเป็นผู้มีภาระการพิสูจน์และออกค่าใช้จ่ายนั้น สร้างภาระที่หนักและไม่เป็นธรรม ต่อผู้บริโภคหรือผู้เสียหาย เนื่องจากเป็นเพียงผู้ใช้งานปลายทางที่ไม่สามารถเข้าถึงซอร์สโค้ด เซิร์ฟเวอร์ หรือข้อมูลเชิงลึกทางเทคนิคของแพลตฟอร์มขนาดใหญ่ได้ ดังนั้น เมื่อผู้บริโภคหรือผู้เสียหายชี้ข้อพิรุธ หรือความเสียหายที่เกิดขึ้น ให้ผู้ให้บริการระบบหรือแพลตฟอร์มมีหน้าที่พิสูจน์ความน่าเชื่อถือของระบบ ตนเองว่ามีความปลอดภัยและไม่มีข้อบกพร่องแทน และขอให้พิจารณาเพิ่มบทบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค ในหมวด 4 ของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ให้ชัดเจน เช่น หากเกิดความเสียหายแก่ผู้บริโภคจากความบกพร่อง ของระบบ ให้ภาระการพิสูจน์ในทางเทคนิคตกเป็นของผู้ให้บริการ ที่จะต้องพิสูจน์ความน่าเชื่อถือ และความปลอดภัยของระบบตนเอง (6.5) การบัญญัติให้สำนักงานมีหน้าที่อำนาจออกประกาศรับรองตามมาตรา 26 นั้น เป็นเพียงการให้การรับรองทั่วไป โดยยังขาดการกำหนดลำดับชั้นของการกำกับดูแลให้สอดคล้องกับความ เสี่ยงของประเภทธุรกิจให้ชัดเจน ดังนั้น กระบวนการขออนุญาต/จดแจ้งเดิมแล้วเปลี่ยนเป็นการปลดล็อก โดยเสรี อาจทำให้สูญเสียกลไกการตรวจสอบ ติดตาม และสร้างภาระความยากลำบากในการติดตาม ชดเชยเยียวยาให้แก่ผู้บริโภค เมื่อเกิดปัญหาหรือความเสียหายขึ้นในระบบ (6.6) ขอให้พิจารณายกเลิกข้อความที่ระบุว่ามิให้ถือว่าเป็นคำสั่งทางปกครอง ในมาตรา 57 วรรคสองออก เนื่องจากการบัญญัติให้การรับรองตามมาตรา 55 และมาตรา 56 รวมถึง การปรับปรุงรายชื่ อนั้ น เป็ นการตั ดอำนาจศาลปกครองในการตรวจสอบการใช้อำนาจทางปกครอง ของสำนักงานฯ ซึ่งการใช้อำนาจรัฐทุกประเภทจะต้องสามารถถูกตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายได้ โดยตุลาการศาลปกครอง เพื่อป้องกันการใช้อำนาจโดยไม่เป็นธรรมและคุ้มครองสิทธิของผู้ได้รับผลกระทบ (7) การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (7.1) ร่าง พ.ร.บ. ธุรกรรมฯ มีการกำหนดคำว่า “วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่เชื่อถือได้” ไว้ในหลายมาตรา ดังนั้น เพื่อความชัดเจนในการปฏิบัติตาม จึงควรกำหนดคำนิยามหรือแนวทาง ในการตีความด้วย (7.2) ควรกำหนดบทบัญญัติและกฎหมายล าดับรองให้มีความชัดเจน และสอดคล้องกัน เพื่อมิให้เกิดความซ้ำซ้อนหรือสร้างภาระแก่ประชาชนและผู้ประกอบการเกินสมควร (7.3) ในส่วนของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของหน่วยงานรัฐ อาจต้อง พิจารณากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอำนาจหน้าที่หรือการดำเนินการของหน่วยงานรัฐประกอบด้วย เพื่อให้ไม่ เกิดอุปสรรคในการดำเนินการในอนาคต (7.4) ควรมีการประชาสัมพันธ์และให้ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดชอบในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและส่งเสริมให้ประชาชน สามารถใช้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ 8) สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย การสนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่ออํานวยความสะดวก ดังกล่าวนั้นต้องไม่เป็นการสร้างภาระและต้นทุนใหม่ที่ซํ้าซ้อนให้แก่ผู้ประกอบการและผู้ให้บริการ ทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสภาดิจิทัลฯเห็นว่าแนวทางการกำกับดูแลในลักษณะการขอรับการรับรองตามระบบ สมัครใจซึ่งปรากฏตามร่างพระราชบัญญัติฯ นี้จะเป็นมิติที่ดีในการลดภาระ แต่สิ่งสำคัญที่สุด คือ กระบวนการยกร่างพระราชบัญญัติฯ จะต้องพิจารณาให้ครอบคลุมกรอบหลักการและกลไกคุ้มครอง ที่จําเป็นอย่างรอบด้านและครบถ้วน เพื่อเป็นรากฐานที่เหมาะสมแก่การออกกฎหมายลําดับรอง ในการกําหนดหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องดําเนินการต่อไป ในอนาคต จึงมีข้อเสนอแนะและข้อสังเกตดังต่อไปนี้ (8.1) สาระสําคัญที่เป็นรากฐานของกฎหมายควรถูกต้องครบถ้วน เข้าใจได้ อย่างชัดแจ้งในร่างพระราชบัญญัติฯ ซึ่งเป็นกฎหมายแม่บท กล่าวคือร่างพระราชบัญญัติฯ นี้เปิดช่อง ให้หน่วยงานกํากับดูแลมีอํานาจออกกฎหมายลําดับรองเพื่อหลักเกณฑ์และวิธีการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งตาม มาตรา 26 ระบุให้สํานักงานต้องจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างกว้างขวาง อย่างไรก็ดี กฎหมายลําดับรองใด ๆ จําเป็นที่จะต้องออกโดยอาศัยฐานความคิด หลักการที่สําคัญ และคํานิยามที่ปรากฏอยู่ตามกฎหมายในลําดับชั้นพระราชบัญญัติเป็นหลัก ดังนั้น สาระสําคัญ ที่เป็นรากฐานของกฎหมาย เช่น การกําหนดคํานิยาม หลักการของความมั่นคงและปลอดภัยทางไซเบอร์ กระบวนการกลั่นกรองต่าง ๆ จึงควรพิจารณาอย่างรอบคอบและระบุไว้อย่างชัดแจ้งในร่างพระราชบัญญัติฯ เพื่อป้องกันปัญหาในการตีความและความไม่แน่นอนทางกฎหมาย ซึ่งสภาดิจิทัลฯ ขอเรียนว่า ร่างพระราชบัญญัติฯ ดังกล่าว มีความพยามในการกําหนดนิยามที่ครอบคลุมมากขึ้นต่อเทคโนโลยี ในปัจจุบัน ซึ่งมีความเหมาะสมแล้ว อย่างไรก็ตาม จากการพิจารณาบทบัญญัติและคํานิยามทางเทคโนโลยี ในร่างกฎหมาย พบข้อสังเกตคือถ้อยคําและบทบัญญัติมีการใช้ภาษาทางกฎหมายและคําศัพท์ที่ซับซ้อน ซึ่งนําไปสู่ความเสี่ยงจากปัญหาการตีความและการปฏิบัติที่คลาดเคลื่อนเมื่อมีการบังคับใช้ ซึ่งจะเป็น อุปสรรคต่อทั้งภาคประชาชน และผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้อง (8.2) ข้อสังเกตต่อนิยาม “ระบบอัตโนมัติ” โดยบทบัญญัติตามมาตรา 8 ได้ให้นิยาม ระบบอัตโนมัติ หมายความว่า ระบบข้อมูลที่สามารถปฏิบัติการได้เองโดยไม่จําเป็นต้อง มีการตรวจสอบหรือแทรกแซงโดยบุคคลธรรมดา สภาดิจิทัลฯ ขอตั้งข้อสังเกตว่าในทางปฏิบัติและทาง เทคโนโลยีมีความย้อนแย้งที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ กล่าวคือในทางปฏิบัติแล้วไม่มีระบบใดที่ทํางาน อัตโนมัติได้โดยสมบูรณ์โดยปราศจากการตั้งค่าหรือเริ่มต้นโดยมนุษย์ ระบบอัตโนมัติต่าง ๆ จึงถูกใช้งาน และบริหารจัดการภายใต้การกํากับดูแลของมนุษย์ (Human Oversight) โดยที่การทํางานโดยอัตโนมัติ ดังกล่าวเกิดจากอัลกอริทึม เงื่อนไข และคําสั่งที่มนุษย์สร้างขึ้นล่วงหน้า ทั้งสิ้น ดังนั้นการกําหนดนิยามว่า ระบบทํางานเองโดยปราศจากการแทรกแซงของมนุษย์จึงไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงทางเทคโนโลยี นอกไปจากนั้น ร่างพระราชบัญญัติฯ นี้ยังคงขาดความชัดเจนในการรองรับธุรกรรมหรือเอกสารที่สร้าง โดยปัญญาประดิษฐ์ (AI-generated) หรือ Software Agent ซึ่งมนุษย์เป็นผู้ริเริ่มสั่งการ สภาดิจิทัลฯ จึงขอเรียนเสนอให้พิจารณาปรับปรุงถ้อยคําตามบทบัญญัติในร่างพระราชบัญญัติฯ นี้ให้ครอบคลุม และสอดคล้องกับกลไกเทคโนโลยีดังกล่าวด้วย (8.3) ร่างพระราชบัญญัติฯ ควรพิจารณาประเด็นเรื่องการสร้างกลไกคุ้มครอง และการกํากับตรวจสอบระบบให้ชัดเจน ตามที่กล่าวไปแล้วในข้างต้นว่าแม้ร่างพระราชบัญญัติฯ จะเปิด ช่องให้สํานักงานสามารถออกกฎหมายลําดับรองได้ แต่หลักการที่สําคัญอันเกี่ยวเนื่องกับประเด็น การรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ควรถูกระบุอย่างชัดแจ้งไว้ในร่างพระราชบัญญัติฯ กล่าวคือ ธุรกรรมที่เกิดขึ้นบนระบบอิเล็กทรอนิกส์โดยสภาพแล้วมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภัยคุกคามไซเบอร์ ในหลากหลายรูปแบบ หากกฎหมายจะรับรองผลของระบบอัตโนมัติหรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ควรมี บทบัญญัติที่ระบุหลักการในการคัดกรอง มาตรฐานความปลอดภัย และขอบอํานาจของหน่วยงานกํากับ ดูแลที่มีในการแทรกแซงเพื่อคุ้มครองประชาชนอย่างชัดแจ้ง เหมาะสม เพื่อให้เป็นรากฐานที่สําคัญ ในการออกกฎหมายลำดับรองต่อไป (8.4) ร่างพระราชบัญญัติฯ ใหม่จะต้องสอดคล้องและมีกลไกการบูรณาการ ร่วมกับมาตรฐานเดิมซึ่งมีการบังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน เพื่อป้องกันการสร้างต้นทุนและภาระซํ้าซ้อน ต่อผู้ประกอบการ กล่าวคือ ในปัจจุบันภาคธุรกิจมีการนําเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาใช้งานเพื่ออํานวย ความสะดวกในการทําธุรกรรมในหลากหลายภาคส่วน ซึ่งในบางอุตสาหกรรม มีหน่วยงานกํากับดูแล เฉพาะทางได้มีการวางมาตรฐานการกํากับดูแลและเทคโนโลยีไว้เป็นมาตรฐานที่บังคับใช้อยู่แล้วในปัจจุบัน ซึ่งผู้ประกอบการทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องจําเป็นที่จะต้องมีต้นทุนต่อการปฏิบัติตามมาตรฐาน กฎหมาย กฎเกณฑ์ดังกล่าวตามมาตรฐานเดิมเหล่านั้นไปแล้ว ดังนั้น การบังคับใช้ร่างพระราชบัญญัติฯ นี้จําเป็น ที่จะต้องคํานึงถึงมาตรฐานที่มีการใช้อยู่แล้วเป็นหลัก เพื่อไม่ให้เป็นการสร้างภาระซํ้าซ้อนหรือทําให้ การลงทุนล่วงหน้าของผู้ประกอบการต้องสูญเปล่า ดังนั้นสภาดิจิทัลฯ จึงขอเรียนเสนอว่าหากมีการออก กฎหมายลําดับรองใหม่ใด ๆ ขึ้นมาตามร่างพระราชบัญญัติฯ ฉบับนี้ควรนํามาตรฐานหรือหลักเกณฑ์ใด ๆ ที่เป็นแนวปฏิบัติที่ดีซึ่งผู้ประกอบการได้ปฏิบัติอยู่แล้วในปัจจุบันมาเชื่อมโยงและบูรณาการเพื่อไม่ให้ เป็นการสร้างภาระต่อผู้ประกอบการเกินสมควร นอกจากนั้น สภาดิจิทัลฯ ขอเรียนเสนอว่าเมื่อร่างพระราชบัญญัติฯ นี้ มีการบังคับใช้แล้ว หน่วยงานกํากับดูแลควรออกแนวปฏิบัติ (Guideline) ซึ่งครอบคลุมกรณีตัวอย่าง การใช้งานบริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ตลอดจนการประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความเข้าใจ และการตระหนักรู้ให้แก่ภาคประชาชนและภาคธุรกิจเกิดความรู้ความเข้าใจเพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ ที่มุ่งสนับสนุนให้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทําธุรกรรมแทนการทําธุรกรรมเป็นเอกสาร ในรูปแบบเดิม สภาดิจิทัลฯ จึงขอเรียนให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาข้อเสนอแนะ ดังกล่าวข้างต้น เพื่อให้ร่างพระราชบัญญัติฯ นี้สามารถบรรลุผลในการอํานวยความสะดวก รักษาความ มั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ นําไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และเสริมสร้าง การเติบโตของผู้ประกอบการไทยเพื่อนําไปสู่รากฐานที่แข็งแกร่งของเศรษฐกิจดิจิทัลไทยต่อไปอย่างยั่งยืน 9) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (9.1) ควรมีแผนการสื่อสารและให้ความรู้แก่ประชาชน หน่วยงานของรัฐ และบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมเกี่ยวกับภาระการพิสูจน์ที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องตรงกันในการบังคับใช้กฎหมาย (9.2) มีจำนวนหลายมาตราที่กำหนดว่า เป็นไปตาม “สำนักงานประกาศ กำหนด” หรือ ออกเป็น “กฎกระทรวง” ผู้ปฏิบัติตามกฎหมายโดยไม่เจตนา ในกรณีที่ประกาศต่าง ๆ ไม่ได้ใช้บังคับพร้อมกัน จึงเห็นว่าควรออกประกาศต่าง ๆ ที่ใช้บังคับพร้อมกันภายในกำหนด 180 วัน ก่อนใช้บังคับ เพื่อให้การปฏิบัติเป็นไปในแนวทางเดียวกัน และจัดทำคู่มือแนวทางปฏิบัติที่รวมประกาศ ทั้งหมด เพื่อให้ผู้ปฏิบัติหรือผู้ที่เกี่ยวข้องเข้าใจอย่างครบถ้วนถูกต้อง 10) การทางพิเศษแห่งประเทศไทย เห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติ และเห็นว่าร่างกฎหมาย มีศักยภาพที่จะเป็นกฎหมายกลางสำคัญสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมและภาครัฐดิจิทัล อย่างไรก็ตาม สำหรับการดำเนินงานของรัฐควรยึดหสักว่า Digital by Default แต่ต้องไม่ลดทอนหสักประกันทางกฎหมาย และสิทธิของประชาชน กล่าวคือ การเปลี่ยนจากกระดาษเป็นอิเล็กทรอนิกส์ควรทำให้กระบวนการสะดวก และมีประสิทธิภาพขึ้น แต่ไม่ควรทำให้ประชาชนมีภาระมากขึ้นหรือเสียสิทธิจากข้อจำกัดทางเทคโนโลยี 11) การประปานครหลวง ขอเสนอแนะให้กำหนดในร่างกฎหมายให้มีการจัดตั้ง “ศูนย์ช่วยเหลือ ทางกฎหมายดิจิทัลสำหรับประชาชน” (Digital Legal Aid) โดยหน่วยงานของรัฐ โดยมีอำนาจหน้าที่ ให้คำปรึกษา แนะนำโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายแก่ประชาชนรวมถึงแก่หน่วยงานของรัฐด้วยกันซึ่งมีบุคลากร ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกันการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับกรณีที่เกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับสัญญาออนไลน์ หรือกรณีมีการปฏิเสธหลักฐานดิจิทัล หรือกรณีมีการขอคำแนะนำเบื้องต้นในการปฏิบัติให้ถูกต้อง ตามกฎหมายเกี่ยวกับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ อีกทั้งควรกำหนดให้มีการนำข้อกฎหมาย ที่เกี่ยวข้องจัดทำเป็นคู่มือการปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับประชาชน และสำหรับบุคลากรภาครัฐ โดยใช้ระดับภาษาที่บุคคลทั่วไปสามารถศึกษทำความเช้าใจได้ง่าย อนึ่ง วิธีการและลำดับขั้นตอนในการให้คำปรึกษา แนะนำโดยหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นนี้ จะต้องทำให้ประชาชน รวมถึงบุคลากรภาครัฐสามารถเข้าถึงการบริการได้ง่ายและเป็นไปโดยทั่วถึง มีระบบการบันทึกลำดับ ขั้นตอนและเนื้อหาของเรื่องที่ได้ให้คำปรึกษาแนะนำ และมีบทกฎหมายรับรองให้ผู้เกี่ยวข้องสามารถนำ บันทึกดังกล่าวไปใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐานประกอบในขั้นศาลได้ด้วยหากเป็นกรณีที่เกี่ยวข้องกับคดีความ อนึ่ง การประปานครหลวงมีข้อเสนอแนะเพิ่มเติมว่า จากการที่ร่างกฎหมาย กำหนดให้พระราชบัญญัติมีผลใช้บังคับเมื่อพ้น 120 วัน นับแต่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อประเมิน ตามความเป็นจริงในทางปฏิบัติแล้วอาจไม่เพียงพอหากเป็นกรณีที่หน่วยงานต้องปรับปรุงระบบสารสนเทศ ให้สอดคล้องกับประกาศและมาตรฐาน ซึ่งเป็นกฎหมายลำดับรองที่ยังไม่ได้ออก จึงขอให้พระราชบัญญัติ ฉบับใหม่กำหนดกรอบระยะเวลาที่ชัดเจนสำหรับการออกกฎหมายลำดับรอง และก่อนออกประกาศขอให้ เปิดโอกาสให้มีการรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานชองรัฐที่มีการให้บริการประชาชนผ่านทางช่องทางดิจิทัล และขอให้มีระยะเวลาที่เพียงพอในการปรับตัวสำหรับระบบที่ให้บริการอยู่เดิมนับแต่วันที่กฎหมายลำดับ รองซึ่งเป็นการประกาศกำหนดมาตรฐานที่เกี่ยวข้องมีผลใช้บังคับ 12) การประปาส่วนภูมิภาค เห็นควรให้มีบทเฉพาะกาลหรือแนวปฏิบัติที่ชัดเจนสำหรับหน่วยงานของรัฐ และรัฐวิสาหกิจในการปรับใช้ลายมีอชื่ออิเล็กทรอนิกส์กับเอกสารราชการตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยงานสารบรรณ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นไปโดยไม่กระทบ ต่อความสมบูรณ์และความน่าเชื่อถือของเอกสารราชการทีมีอยู่เดิม ส่วนที่ 3 รายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบอันเกิดขึ้นจากร่างกฎหมาย ## 1. ความเป็นมา สภาพปัญหา และความจำเป็นที่จะต้องตรากฎหมาย โดยที่เทคโนโลยีที่ใช้ในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว บทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันจึงไม่สอดคล้องกับสภาพ การที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับกับองค์การสหประชาชาติได้พัฒนากฎหมายแม่แบบขึ้นใหม่หลายฉบับ เพื่อรองรับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัล สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ 2. ความสอดคล้องของร่างกฎหมาย ##  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ## มาตรา 68 รัฐพึงจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มี ประสิทธิภาพ เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จ่ายสูงเกินสมควร รัฐพึงมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรม ให้สามารถปฏิบัติ หน้าที่ได้โดยเคร่งครัด ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบงำใด ๆ รัฐพึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จำเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้ หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม รวมตลอดถึงการจัดหาทนายความให้ ## มาตรา 69 รัฐพึงจัดให้มีและส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และศิลปวิทยาการแขนงต่าง ๆ ให้เกิดความรู้ การพัฒนา และนวัตกรรม เพื่อความเข้มแข็งของสังคม และเสริมสร้างความสามารถของคนในชาติ ## มาตรา 75 รัฐพึงจัดระบบเศรษฐกิจให้ประชาชนมีโอกาสได้รับประโยชน์จากความ เจริญเติบโตทางเศรษฐกิจไปพร้อมกันอย่างทั่วถึง เป็นธรรม และยั่งยืน สามารถพึ่งพาตนเองได้ตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ขจัดการผูกขาดทางเศรษฐกิจที่ไม่เป็นธรรม และพัฒนาความสามารถ ในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประชาชนและประเทศ รัฐต้องไม่ประกอบกิจการที่มีลักษณะเป็นการแข่งขันกับเอกชน เว้นแต่กรณีที่มีความ จำเป็นเพื่อประโยชน์ในการรักษาความมั่นคงของรัฐ การรักษาผลประโยชน์ส่วนรวม การจัดให้มี สาธารณูปโภคหรือการจัดทำบริการสาธารณะ รัฐพึงส่งเสริม สนับสนุน คุ้มครอง และสร้างเสถียรภาพให้แก่ระบบสหกรณ์ประเภทต่าง ๆ และกิจการวิสาหกิจขนาดย่อมและขนาดกลางของประชาชนและชุมชน ในการพัฒนาประเทศ รัฐพึงคำนึงถึงความสมดุลระหว่างการพัฒนาด้านวัตถุกับการ พัฒนาด้านจิตใจและความอยู่เย็นเป็นสุขของประชาชน ประกอบกัน ## มาตรา 76 วรรคหนึ่ง รัฐพึงพัฒนาระบบการบริหารราชการแผ่นดินทั้งราชการ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น และงานของรัฐอย่างอื่น ให้เป็นไปตามหลักการบริหารกิจการ บ้านเมืองที่ดี โดยหน่วยงานของรัฐต้องร่วมมือและช่วยเหลือกันในการปฏิบัติหน้าที่ เพื่อให้การบริหาร ราชการแผ่นดิน การจัดทำบริการสาธารณะ และการใช้จ่ายเงินงบประมาณมีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน รวมตลอดทั้งพัฒนาเจ้าหน้าที่ของรัฐให้มีความซื่อสัตย์สุจริต และ มีทัศนคติเป็นผู้ให้บริการประชาชนให้เกิดความสะดวก รวดเร็ว ไม่เลือกปฏิบัติ และปฏิบัติหน้าที่อย่าง มีประสิทธิภาพ มาตรา 77 วรรคหนึ่ง รัฐพึงจัดให้มีกฎหมายเพียงเท่าที่จำเป็น และยกเลิก หรือปรับปรุงกฎหมายที่หมดความจำเป็นหรือไม่สอดคล้องกับสภาพการณ์ หรือที่เป็นอุปสรรค ต่อการดำรงชีวิตหรือการประกอบอาชีพโดยไม่ชักช้าเพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่ประชาชน และดำเนินการ ให้ประชาชนเข้าถึงตัวบทกฎหมายต่าง ๆ ได้โดยสะดวกและสามารถเข้าใจกฎหมายได้ง่ายเพื่อปฏิบัติตาม กฎหมายได้อย่างถูกต้อง  ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 ## (1) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ## (1.1) ในประเด็นอุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต ## เรื่อง อุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่รองรับการเปลี่ยนผ่าน โครงสร้างเศรษฐกิจไปสู่อุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต โดยสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และข้อมูลในการยกระดับประสิทธิภาพของภาคเศรษฐกิจไทยทั้งระบบ ซึ่งเป็นการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม และบริการดิจิทัล จึงมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ในประเด็นอุตสาหกรรมและบริการแห่งอนาคต เรื่อง อุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ในการเพิ่มศักยภาพและความสามารถในการแข่งขัน ของอุตสาหกรรมและบริการ ครอบคลุม ระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ และอินเทอร์เน็ตในทุกสิ่ง เพื่อยกระดับประสิทธิภาพของ ภาคเศรษฐกิจไทยทั้งระบบ สร้างแพลตฟอร์ม สำหรับเศรษฐกิจในอนาคต และเพิ่มคุณภาพชีวิตให้กับประชาชน โดยการสร้างอุตสาหกรรมและบริการ ดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ เพื่อเป็นแรงขับเคลื่อนประเทศไทย และส่งเสริมการลงทุนระหว่าง ภาครัฐ ภาคเอกชนไทย และบริษัทชั้นน าของโลกในอุตสาหกรรมเหล่านี้ เพื่อให้ไทยเป็นศูนย์กลาง การผลิตและการวิจัยและพัฒนา การสร้างความตระหนักและให้ความรู้แก่ประชาชน และประยุกต์ใช้ เทคโนโลยีดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ สำหรับภาคการผลิตและบริการเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ สร้างนวัตกรรม และดำเนินธุรกิจใหม่ ๆ การผลักดันให้ผู้ประกอบการได้รับการรับรองมาตรฐานอุตสาหกรรม ในระดับสากล และสร้างคลัสเตอร์อุตสาหกรรมเพื่อขยายธุรกิจไทยในอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูลปัญญาประดิษฐ์ ระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ และอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะให้ครอบคลุมตลอด ทั้งห่วงโซ่มูลค่า ระดับโลก การสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีของผู้ประกอบการที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ได้ สร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษาต่าง ๆ และสนับสนุนการใช้ข้อมูล เปิดที่ไม่กระทบต่อสิทธิส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ในการศึกษา การวิจัย และพัฒนา และการต่อยอดทางธุรกิจ พร้อมทั้งการสร้างและพัฒนาบุคลากรที่มีทักษะความรู้เพื่อรองรับ การเติบโตของอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ รวมทั้งอุตสาหกรรมและบริการ ที่ใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ และสร้างแรงจูงใจให้บุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญจากทั่วโลกให้มาทำงานในไทย ตลอดจนให้ความช่วยเหลือและเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงและรวดเร็ว ของเทคโนโลยี (1.2) ประเด็นโครงสร้างพื้นฐาน เชื่อมไทย เชื่อมโลก ## พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีสมัยใหม่ ร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการรับรองสถานะทางกฎหมายของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์สอดคล้องกับการสนับสนุนธุรกิจแบบแพลตฟอร์มและการสร้างงานบริการในโลกดิจิทัลใหม่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริการของทั้งภาครัฐและเอกชน บนพื้นฐานของธรรมาภิบาลข้อมูลและความ ปลอดภัยทางไซเบอร์ ซึ่งเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีสมัยใหม่ จึงมีความสอดคล้องกับ ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันในประเด็นโครงสร้างพื้นฐาน เชื่อมไทย เชื่อมโลก เรื่อง โครงสร้างพื้นฐาน เชื่อมไทย เชื่อมโลก ซึ่งเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีสมัยใหม่ ซึ่งสนับสนุนให้เกิดระบบนิเวศในการ ร่วมสร้างงานวิจัยและนวัตกรรมจากภาคเอกชน มหาวิทยาลัย และหน่วยงานวิจัยหรือมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก เพื่อสร้างและถ่ายทอดเทคโนโลยีขั้นพื้นฐาน และเทคโนโลยีขั้นสูง เพื่อการใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ได้จริง ตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ ทั้งในภาครัฐและเอกชน พร้อมทั้งการสร้างระเบียงทางด่วนดิจิทัล และเสริมสร้างความรู้และโอกาส ในการเข้าถึงโครงข่ายบรอดแบนด์หลากรูปแบบตามความเหมาะสมของพื้นที่ โดยมีรูปแบบการเชื่อมโยง ด้านดิจิทัลที่เป็นมาตรฐานเดียวกันในระดับสากลทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงการวางกรอบ ในการจัดการ ทรัพยากรคลื่นความถี่ให้เพียงพอรองรับบริการที่มีคุณภาพในราคาที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้มีการสนับสนุน ธุรกิจแบบแพลตฟอร์มที่ทำให้เกิดการสร้างงานบริการในโลกดิจิทัลใหม่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของงานบริการ และบริหารของภาครัฐและเอกชน และสร้างความมั่นคงในการเชื่อมโยงเครือข่ายดิจิทัลเชื่อมต่อกับโลก และการสนับสนุนและเร่งรัดการนำวิทยาศาสตร์ข้อมูล ปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์ การออกแบบที่ คำนึงถึงผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง มาใช้ในภาคการผลิตและบริการ เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันใน รูปแบบที่ทุก คนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลหลากหลายแหล่งให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการ เพิ่มศักยภาพคนใน สังคมด้วยการเข้าถึงความรู้ เครื่องมือบนพื้นฐานของธรรมาภิบาลข้อมูล ซึ่งครอบคลุม ความปลอดภัยไซเบอร์ ความมีจริยธรรม และการไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล รวมทั้งการเสริมสร้าง ความมั่นคงด้านพลังงาน โดยการจัดหา และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน บริหารจัดการพลังงาน ให้มีประสิทธิภาพและมีการแข่งขันอย่างเป็น ธรรม มีราคาที่เหมาะสม และการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ที่รองรับการใช้พลังงานในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อสนับสนุน ภาคการผลิต บริการ และการขนส่ง รวมทั้ง ส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกในสัดส่วน ที่มากขึ้น ตลอดจนพัฒนาระบบโครงข่าย ไฟฟ้าอัจฉริยะ สร้างและรวบรวมผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทั้งในมหาวิทยาลัย และหน่วยงานวิจัยผ่านการสร้างแรงจูงใจต่าง ๆ เพื่อให้มี ความพร้อมกับการประยุกต์ใช้ เทคโนโลยีชั้นสูงในอนาคต รวมทั้งการสร้างผลงานที่ช่วยให้ผู้ประกอบการ ทั้งภาครัฐและเอกชนสามารถ นำไปพัฒนาต่อยอดในการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างเต็มที่ (1.3) ประเด็นพัฒนาเศรษฐกิจบนพื้นฐานผู้ประกอบการยุคใหม่ ## สร้างผู้ประกอบการอัจฉริยะและสร้างโอกาสเข้าถึงตลาด ร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการอำนวยความสะดวกในการทำธุรกิจยุคใหม่ สอดรับกับเป้าหมายในการสนับสนุนช่องทางการตลาดออนไลน์และการชำระเงินรูปแบบใหม่ที่รองรับ การใช้ชีวิตในอนาคต ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้ประกอบการเข้าถึงบริการทางการเงินได้สะดวกยิ่งขึ้น ผ่านการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ ซึ่งเป็นการสร้างผู้ประกอบการอัจฉริยะและการเข้าถึงตลาด จึงมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันในประเด็นพัฒนา เศรษฐกิจบนพื้นฐานผู้ประกอบการยุคใหม่ เรื่อง สร้างผู้ประกอบการอัจฉริยะ ซึ่งเป็นการสร้างและพัฒนา ผู้ประกอบการที่มีความสามารถในการสร้างและใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมตลอดกระบวนการการผลิต และบริการ การจัดการ และการตลาด สามารถบริหารจัดการธุรกิจและบริการได้อย่างมีประสิทธิภาพและ โปร่งใส โดยการสร้างและพัฒนาทักษะ องค์ความรู้ รอบด้านที่จำเป็นต่อการประกอบธุรกิจในยุคใหม่ที่มี การแข่งขันสูง รวมทั้งทักษะในการวิเคราะห์และใช้ประโยชน์ จากข้อมูลเพื่อการวางแผนธุรกิจและ สามารถบริหารจัดการความเสี่ยงทางธุรกิจได้ ไปพร้อมกับการวางรากฐาน การศึกษาทั้งในระบบและนอก ระบบให้กับเยาวชนรุ่นใหม่ให้มีทักษะและจิตวิญญาณในการประกอบการ พร้อมทั้ง การส่งเสริม ผู้ประกอบการในการสร้างนวัตกรรม เพื่อสร้างความแตกต่างของสินค้าและบริการ และนำไปสู่การพัฒนา ต่อยอดด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่สนับสนุนการสร้างมูลค่าเพิ่มทางธุรกิจหรืออุตสาหกรรม อนาคต ตลอดจนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม รวมถึงการสร้างทักษะพื้นฐานที่จำเป็นและความถนัด ที่ แตกต่างและหลากหลายของแรงงาน โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและธุรกิจรูปแบบใหม่ในอนาคต และการสนับสนุนผู้ประกอบการในการสร้างและพัฒนาสินค้าและบริการให้มีคุณภาพมาตรฐานสอดคล้อง กับความต้องการของผู้บริโภคและสามารถเชื่อมโยงการผลิตกับผู้ประกอบการรายใหญ่ โดยสร้างระบบ และกลไกที่ทำให้เกิดความเชื่อมโยงของห่วงโซ่มูลค่าเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการผลิต การขนส่ง และโลจิสติกส์เพื่อลดต้นทุนและให้ผลผลิตออกสู่ตลาดอย่างสม่ำเสมอ และการส่งเสริม การรวมกลุ่มให้เกิดคลัสเตอร์ที่เข้มแข็ง ผู้ประกอบการสามารถเกื้อหนุนและเชื่อมโยงกันทั้งในแนวตั้ง และแนวนอน เพื่อเพิ่มอำนาจ การต่อรองในตลาดที่สูงขึ้น และลดต้นทุนการผลิตลง โดยการพัฒนา ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในกลุ่มของตน นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับเรื่องสร้างโอกาสเข้าถึงตลาด ซึ่งเป็นสนับสนุน และสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าสู่ตลาด ทั้งในและต่างประเทศตามระดับศักยภาพ การประกอบการ โดยการสนับสนุนผู้ประกอบการให้มีอัตลักษณ์ และแบรนด์ที่เด่นชัด รวมทั้งพัฒนาบรรจุ ภัณฑ์สินค้าที่มีคุณภาพและมีความแตกต่าง เพื่อส่งเสริมการเข้าถึงตลาดต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในตลาดต่างประเทศ รวมทั้งแพลตฟอร์มในการแสดงผลงานของธุรกิจสร้างสรรค์ การให้ความสำคัญกับ การผลิตโดยใช้ตลาดนำที่ คำนึงถึงความต้องการของตลาดโดยเฉพาะตลาดที่มีมูลค่าสูง การสนับสนุน ช่องทางการตลาดและการชำระเงินรูปแบบใหม่ โดยการสร้างตลาดออนไลน์ แอพพลิเคชัน และช่องทาง ใหม่รองรับไลฟ์สไตล์ของคนในอนาคต การสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงตลาดจัดซื้อ จัดจ้างภาครัฐได้มากขึ้น และการพัฒนาศูนย์กระจายสินค้าที่มีมาตรฐานในทุกภูมิภาคของไทย และพัฒนา นวัตกรรมการกระจายสินค้าโดยการพัฒนากระบวนการให้ทันสมัยด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมและธุรกิจในอนาคต (2) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ## (2.1) ประเด็นภาครัฐมีความทันสมัย ## พัฒนาและปรับระบบวิธีการปฏิบัติราชการให้ทันสมัย ร่างพระราชบัญญัตินี้สอดคล้องกับแนวทางการนำนวัตกรรมและระบบ การทำงานที่เป็นดิจิทัลเข้ามาประยุกต์ใช้ในภาครัฐอย่างคุ้มค่า เพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชน ให้ได้รับบริการที่สะดวก รวดเร็ว และโปร่งใสตามมาตรฐานสากล มุ่งสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัล จึงมีความ สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ในประเด็น ภาครัฐมีความทันสมัย เรื่อง พัฒนาและปรับระบบวิธีการปฏิบัติราชการให้ทันสมัย โดยมีการกำหนด นโยบายและการบริหารจัดการที่ตั้งอยู่บนข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ มุ่งผลสัมฤทธิ์ มีความโปร่งใส ยืดหยุ่นและคล่องตัวสูง นำนวัตกรรม เทคโนโลยี ข้อมูลขนาดใหญ่ ระบบการทำงานที่เป็นดิจิทัล มาใช้ ในการบริหารและการตัดสินใจ รวมทั้งนำองค์ความรู้ในแบบสหสาขาวิชาเข้ามาประยุกต์ใช้ เพื่อสร้าง คุณค่าและแนวทางปฏิบัติที่เป็นเลิศในการ ตอบสนองกับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างทันเวลา พร้อมทั้ง มีการจัดการความรู้และถ่ายทอดความรู้อย่าง เป็นระบบเพื่อพัฒนาภาครัฐให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (2.1) ประเด็นกฎหมายมีความสอดคล้องเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ และ ## มีเท่าที่จำเป็น ## ภาครัฐจัดให้มีกฎหมายที่สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ ## ที่เปลี่ยนแปลง และมีกฎหมายเท่าที่จำเป็น ร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการปรับปรุงกฎหมายให้มีความทันสมัย มีความเป็นสากล มีประสิทธิภาพ และมีเพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อเอื้อต่อการพัฒนาประเทศ ซึ่งเป็นการ ปรับปรุงกฎหมายให้มีความเป็นมารฐานสากล จึงมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุล และพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ ในประเด็นกฎหมายมีความสอดคล้องเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ และมีเท่าที่จำเป็น เรื่อง ภาครัฐจัดให้มีกฎหมายที่สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลง และมีกฎหมายเท่าที่จำเป็น ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนบทบาทของภาครัฐเป็นผู้อำนวยความสะดวก กำหนด กติกาในการแข่งขันให้เกิดความเป็นธรรมแก่การดำเนินธุรกิจทั้งในธุรกิจทั่วไปและธุรกิจเฉพาะ ปรับปรุง กฎหมายที่เกี่ยวข้องให้สามารถตอบสนองกับ การเปลี่ยนแปลงของรูปแบบการผลิต การค้า การบริการ และสามารถอำนวยความสะดวกในการดำเนินธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการคุ้มครองผู้บริโภค โดยเฉพาะการปรับปรุงแก้ไขและยกเลิกกฎหมายต่าง ๆ ให้มีความชัดเจน ทันสมัย เป็นธรรม เอื้ออำนวย ต่อการบริหารราชการแผ่นดิน การพัฒนาประเทศ การให้บริการ ประชาชน การประกอบธุรกิจ การแข่งขันระหว่างประเทศ สอดคล้องกับข้อบังคับสากลหรือข้อตกลงระหว่างประเทศ รวมทั้งการสร้าง การรับรู้และความเข้าใจในข้อกฎหมาย และบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ เท่าเทียม ตอลดจน เป็นการออกแบบกฎหมายที่รอบคอบรัดกุมเพื่อแก้ปัญหาอย่างตรงจุด ให้มีความสอดคล้องกับข้อบังคับ สากลหรือข้อตกลงระหว่างประเทศที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนโดยรวม ด้วยการสร้างความเป็นธรรม ในการจัดสรรผลประโยชน์และบริหารจัดการผลกระทบที ่เกิดจากกฎหมาย ที่เกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สิน และการประกอบอาชีพ ใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ และกำหนดวงรอบ ในการทบทวนปรับปรุงแก้ไขกฎหมายให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลา นอกจากนั้น ในการตรากฎหมาย ต้องดำเนินการให้มีการรับฟังความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย อย่างรอบด้านและเป็นระบบ รวมทั้งเปิดเผยผลการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ต่อประชาชน และนำมาประกอบการพิจารณาในกระบวนการตรากฎหมายทุกขั้นตอน รวมทั้งจัดให้มีการสร้างความรับรู้ และความเข้าใจในข้อกฎหมาย และประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายทุกรอบระยะเวลาที่กำหนด เพื่อพัฒนากฎหมายทุกฉบับให้สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไป (3) ยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง ## ประเด็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่มีผลกระทบต่อความมั่นคง ## การแก้ไขปัญหาความมั่นคงในปัจจุบัน และการติดตาม เฝ้าระวัง ป้องกัน ## และแก้ไขปัญหาที่อาจอุบัติขึ้นใหม่ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีการกำหนดมาตรฐานความน่าเชื่อถือและการรับรอง ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่อสนับสนุนแนวทางการเฝ้าระวัง ป้องกัน และแก้ไขปัญหาอาชญากรรม ทางไซเบอร์ที่อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคม นอกจากนี้ เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมความมั่นคง ปลอดภัยทางไซเบอร์ เพื่อปกป้องอธิปไตยทางไซเบอร์และรักษาผลประโยชน์ของชาติจากการทำธุรกิจดิจิทัล จึงมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง ในประเด็นการป้องกันและแก้ไขปัญหา ที่มีผลกระทบต่อความมั่นคง เรื่อง การแก้ไขปัญหาความมั่นคงในปัจจุบัน และการติดตาม เฝ้าระวัง ป้องกัน และแก้ไขปัญหาที่อาจอุบัติขึ้นใหม่ เพื่อให้ปัญหาเดิมที่มีอยู่ได้รับการแก้ไข อย่างจริงจัง จนยุติลง หรือไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศชาติ รวมทั้งให้การบริหารและการพัฒนาบ้านเมือง เดินหน้าไปได้อย่าง ต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ โดยผลักดันการวิเคราะห์หาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหาของ ทุกภาคส่วน ในทุกประเด็นอย่างเป็นระบบ ส่งเสริมการหารือ วางแผน และยกระดับวิธีการแก้ไขปัญหาที่อาศัย การผนึกกำลังคนและทรัพยากรให้มีส่วนร่วมแบบบูรณาการอย่างแท้จริง เสริมสร้างความร่วมมือกัน ระหว่างหน่วยงานหลักและรองในการป้องกัน แก้ไขปัญหา และช่วยเหลือประชาชน ทั้งจากภัยคุกคาม และปัญหาที่ส่งผลต่อความมั่นคงต่าง ๆ เช่น การก่อการร้าย อาชญากรรมทางไซเบอร์ การฟอกเงิน การค้ามนุษย์ การหลบหนี เข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย การลักลอบค้าสินค้าเถื่อน การค้าและการแพร่ระบาด ของยาเสพติด การขยายอ านาจ หรือแข่งขันกันทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง รวมไปถึงปัญหาการรุกเข้ามา อย่างรวดเร็วของทุนขนาดใหญ่ เทคโนโลยียุคใหม่ การย้ายถิ่นของทุนและแรงงานข้ามชาติที่จะส่งผล กระทบต่อความมั่นคงของชาติและ ความมั่นคงของมนุษย์ ปัญหาภัยพิบัติสำคัญ ที่ทำให้จำเป็นต้อง มีการบริหารจัดการความมั่นคง รวมไปถึงการส่งเสริมผลักดันหลักการ นโยบาย ยุทธศาสตร์ ตลอดถึง โครงการสำคัญของประเทศให้บรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายที่กำหนด ตลอดจนเพื่อให้ทราบสถานการณ์ ล่วงหน้า และสามารถแก้ไขปัญหาและภัยคุกคามในอนาคตได้ทันท่วงทีก่อนที่จะลุกลามต่อไป รวมทั้ง ป้องกันไม่ให้ส่งผลกระทบต่อการบริหารและพัฒนาประเทศ โดยเสริมสร้างศักยภาพและความพร้อม ในทุกด้าน ทั้งคน เครื่องมือ ยุทโธปกรณ์ แผน งบประมาณ ระบบควบคุมบังคับบัญชา ระบบงาน ด้านการข่าวกรอง เทคโนโลยี ข้อมูลขนาดใหญ่ ระบบเฝ้าตรวจและแจ้งเตือนต่าง ๆ ของหน่วยงานหลัก และหน่วยงานรอง ตั้งแต่ขั้นการติดตาม เฝ้าระวัง แจ้งเตือน วิเคราะห์ กำหนดแนวทางปองกัน ไปจนถึง ขั้นการลงมือแก้ไขปัญหาความมั่นคงที่สำคัญต่าง ๆ รวมทั้งการติดตามและประเมินผลอย่างมีประสิทธิภาพ ในทุกขั้นตอน เสริมสร้างพลังของประชาชนและชุมชนให้ร่วมกับกำลังตำรวจ ทหาร และหน่วยงาน ด้านความมั่นคงอื่น ๆ ในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และแก้ไขปัญหาสำคัญต่าง ๆ อาทิ ภัยคุกคามทางไซเบอร์ การก่อการร้ายและอาชญากรรมข้ามชาติ การแผ่อิทธิพลทางเศรษฐกิจของมหาอำนาจ และการย้ายถิ่น ของทุนข้ามชาติที่อาจกระทบต่อความมั่นคง ไปจนถึงติดตามตรวจสอบการปฏิบัติงานของส่วนราชการต่าง ๆ ให้ดำเนินการไปตามเป้าหมายการบริหารจัดการและพัฒนาประเทศที่กำหนดอย่างราบรื่น  แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570) ## (1) หมุดหมายที่ 5 ไทยเป็นประตูการค้าการลงทุนและยุทธศาสตร์ทางโลจิสติกส์ ## ที่สำคัญของภูมิภาค ## กลยุทธ์ที่ 1 การสร้างจุดยืนของไทยภายใต้บริบทโลกใหม่ ## กลยุทธ์ย่อยที่ 1.5 พัฒนากฎหมายและแนวปฏิบัติที่ยกระดับไทยสู่ มาตรฐานระหว่างประเทศ โดยเร่งยกระดับมาตรฐานทางสังคม สิ่งแวดล้อม สุขอนามัย คุณภาพชีวิต การลดความเหลื่อมล้ำ การเคลื่อนย้าย แรงงาน ความโปร่งใส การบริหารจัดการที่ดี และธรรมาภิบาล ในภาคธุรกิจ ให้อยู่ระดับนานาชาติ เพื่อป้องกัน การกีดกันทางการค้า และก้าวพ้นกับดักรายได้ปานกลาง กลยุทธ์ที่ 3 การผลักดันการลงทุนเพื่อปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมเป้าหมาย สู่ไทยแลนด์ 4.0 ## กลยุทธ์ย่อยที่ 3.3 สร้างระบบดิจิทัลที่เอื้อต่อการค้าการลงทุน โดยพัฒนาแพลตฟอร์มการค้า แห่งชาติเพื่อส่งเสริมการค้าในรูปแบบธุรกิจกับธุรกิจด้วยกัน พัฒนาระบบ การเงินของไทยสู่การให้บริการธุรกรรม ทางการเงินดิจิทัล เพื่อเอื้อต่อการลงทุน และปรับปรุง แก้ไข และ พัฒนากฎหมาย กฎระเบียบ ข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง กับการส่งเสริมการค้าที่เป็นธรรมและอำนวยความ สะดวกการค้าการลงทุน รวมถึงเร่งพัฒนากฎหมายด้านธุรกรรม อิเล็กทรอนิกส์และการคุ้มครองข้อมูล ส่วนบุคคลที่มีประสิทธิภาพ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาระบบข้อมูล และการเชื่อมโยงข้อมูลในรูปแบบดิจิทัลที่เป็นระบบและบูรณาการ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของ ภาครัฐและเอกชน ซึ่งเป็นการยกระดับบริการและการบริหารจัดการ และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ ดิจิทัลของประเทศ โดยการสร้างมาตรฐานความน่าเชื่อถือให้กับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็น โครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการอำนวยความสะดวกด้านการค้าการลงทุน ซึ่งเป็นการพัฒนา โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล จึงมีความสอดคล้องกับหมุดหมายที่ 5 ไทยเป็นประตูการค้าการลงทุนและ ยุทธศาสตร์ทางโลจิสติกส์ที่สำคัญของภูมิภาค กลยุทธ์ที่ 1 การสร้างจุดยืนของไทยภายใต้บริบทโลกใหม่ กลยุทธ์ย่อยที่ 1.5 และกลยุทธ์ที่ 3 การผลักดันการลงทุนเพื่อปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมเป้าหมายสู่ไทย แลนด์ 4.0 กลยุทธ์ย่อยที่ 3.3 (2) หมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ## และอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียน ## กลยุทธ์ที่ 1 การขับเคลื่อนสังคมและเศรษฐกิจไทยด้วยดิจิทัล ## กลยุทธ์ย่อยที่ 1.1 พัฒนาบริการและแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อสนับสนุน การปรับระบบการบริหาร จัดการภาครัฐให้เป็นรัฐบาลดิจิทัลเต็มรูปแบบ โดยสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐมีการนำ เทคโนโลยีและอุปกรณ์ ดิจิทัลมาใช้สนับสนุนการปฏิบัติงานด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลที่เหมาะสม อาทิ การใช้ระบบ ออนไลน์สำหรับกระบวนการเอกสาร การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ การจัดเก็บข้อมูลของภาครัฐในคลาวด์ การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างประชาชนกับภาครัฐ รวมทั้งการบูรณาการและเชื่อมโยงข้อมูลระหว่าง หน่วยงานภาครัฐ โดยสมบูรณ์ กลยุทธ์ย่อยที่ 1.4 ส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากความก้าวหน้า ทางเทคโนโลยีดิจิทัลในการดำรงชีพ อาทิ การเรียนรู้บนแพลตฟอร์มดิจิทัล การใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งการรู้เท่าทันถึงภัยที่มากับสื่อสมัยใหม่ และทักษะพื้นฐาน ที่จะไม่ตกเป็นเหยื่อของข่าวลวง กลยุทธ์ที่ 3 อุตสาหกรรมดิจิทัลในประเทศที่สามารถแข่งขันได้ ## กลยุทธ์ย่อยที่ 3.1 ดึงดูดให้ผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยีขนาดใหญ่ ของโลกลงทุนในอุตสาหกรรม ที่จะเอื้อให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ประกอบการไทยตลอดห่วงโซ่อุปทาน อาทิ การลงทุนจัดตั้งศูนย์ข้อมูลคลาวด์ ที่หลากหลายเพื่อประชากรอาเซียน โดยดึงดูดให้บริษัทต่างชาติ มาลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลในประเทศ เช่น ศูนย์ข้อมูล ระบบภาครัฐอิเล็กทรอนิกส์ คลาวด์ และแพลตฟอร์มข้ามชาติ เป็นต้น โดยกำหนดรูปแบบการลงทุนและสิทธิประโยชน์ที่จะก่อให้เกิด มูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจภายในประเทศ อาทิ การจับคู่ธุรกิจในไทย การจ้างแรงงานไทย กลยุทธ์ย่อยที่ 3.3 พัฒนาและยกระดับขีดความสามารถ ในการแข่งขันของผู้ผลิต ผู้พัฒนา ผู้ออกแบบและสร้างระบบในอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ภายในประเทศ ให้เป็นผู้นำด้านบริการดิจิทัลโซลูชั่นที่เป็นมิตรต่อผู้ใช้ และตอบสนองต่อความต้องการ ใช้งานภายในประเทศหรืออาเซียน โดยน าร่องจากสาขาเกษตร การแพทย์และสุขภาพ การท่องเที่ยว ศิลปวัฒนธรรม และการบริหารจัดการภาครัฐในระดับท้องถิ่น กลยุทธ์ที่ 4 การพัฒนาระบบนิเวศเพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรม อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ อุตสาหกรรม และบริการดิจิทัล ## กลยุทธ์ย่อยที่ 4.3 ผลักดันและแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล เช่น กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค การบังคับใช้กฎหมายลิขสิทธิ์ อย่างจริงจัง และการกำจัดขยะอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น รวมทั้งเร่งพัฒนาและปรับปรุงกฎระเบียบต่าง ๆ ของภาครัฐที่ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการลงทุน การดึงดูดแรงงาน ทักษะสูง การประยุกต์ใช้เทคโนโลยี และนวัตกรรมดิจิทัล รวมถึงการเติบโตของอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล อาทิ ผลักดันให้มีเงื่อนไข การถ่ายทอดเทคโนโลยีไว้ในการจัดซื้อจัดจ้างในโครงการขนาดใหญ่ของภาครัฐ เพื่อให้สามารถพัฒนาอุปกรณ์ ส่วนประกอบของโครงสร้างพื้นฐานภายในประเทศได้ พร้อมทั้งส่งเสริมให้มีการดำเนินการ ในรูปแบบ แซนด์บ็อกซ์ เพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหากฎหมายและระเบียบ การจัดตั้งระบบที่ใช้ในการตรวจสอบ และกำกับดูแลการให้บริการด้านดิจิทัล โดยเฉพาะในส่วนของธุรกรรมที่เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์ม ต่างประเทศ เพื่อสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการจัดเก็บภาษี กลยุทธ์ย่อยที่ 4.4 ส่งเสริมให้มีการใช้เครื่องมือทางนโยบาย ทางการเงินและการคลังที่เหมาะสม และสอดคล้องกับบริบทของแต่ละอุตสาหกรรม เพื่อสนับสนุนให้เกิด การลงทุนวิจัยและพัฒนานวัตกรรม และสร้างความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อัจฉริยะ อุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ของประเทศ อาทิ ลดการจัดเก็บภาษีการนำเข้าเทคโนโลยี ในอุตสาหกรรมดิจิทัล การตรวจสอบ ติดตาม และคุ้มครองผู้บริโภคในอุตสาหกรรมดิจิทัล กลยุทธ์ย่อยที่ 4.5 ผลักดันให้มีการพัฒนาระบบป้องกันความเสี่ยง ด้านไซเบอร์ของประเทศที่สอดคล้องกับหลักสากล พร้อมทั้งขับเคลื่อนด้านนโยบายความเป็นเจ้าของ อธิปไตยทางข้อมูลจากเทคโนโลยี และแพลตฟอร์มที่ทำธุรกิจจากคนไทย โดยกำหนดหลักเกณฑ์ และเงื่อนไขการรักษาอธิปไตยทางข้อมูล ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการเป็นการสร้างมาตรฐานและความน่าเชื่อถือ ให้กับการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยและผลักดัน ให้ประเทศไทยสามารถก้าวไปสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมดิจิทัลของอาเซียนได้ตามเป้าหมาย ซึ่งเป็น การสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานสำหรับอุตสาหกรรมดิจิทัล นอกจากนี้ ยังเป็นการผลักดันให้อุตสาหกรรม ดิจิทัลและอิเล็กทรอนิกส์ของไทยเปลี่ยนผ่านจากการรับจ้างผลิตไปสู่การคิดค้น ออกแบบ และเป็นเจ้าของ เทคโนโลยีด้วยตนเองนั้น จำเป็นต้องมีระบบกฎหมายที่ทันสมัยเพื่อรองรับนวัตกรรมรูปแบบใหม่ ซึ่งการรับรองสถานะทางกฎหมายของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ จะช่วยสนับสนุนระบบนิเวศทางเทคโนโลยี ให้มีความสมบูรณ์และปลอดภัยยิ่งขึ้น ซึ่งเป็นการส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยี จึงมีความ สอดคล้องกับหมุดหมายที่ 6 ไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและอุตสาหกรรม ดิจิทัลของอาเซียน กลยุทธ์ที่ 1 การขับเคลื่อนสังคมและเศรษฐกิจไทยด้วยดิจิทัล กลยุทธ์ย่อยที่ 1.1 กลยุทธ์ย่อยที่ 1.4 กลยุทธ์ที่ 3 อุตสาหกรรมดิจิทัลในประเทศที่สามารถแข่งขันได้ กลยุทธ์ย่อยที่ 3.1 กลยุทธ์ย่อยที่ 3.3 และกลยุทธ์ที่ 4 การพัฒนาระบบนิเวศเพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อัจฉริยะ อุตสาหกรรม และบริการดิจิทัล กลยุทธ์ย่อยที่ 4.3 กลยุทธ์ย่อยที่ 4.4 กลยุทธ์ย่อยที่ 4.5 (3) หมุดหมายที่ 7 ไทยมีวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่เข้มแข็ง มีศักยภาพสูง ## และสามารถแข่งขันได้ ## กลยุทธ์ที่ 1 การพัฒนาระบบนิเวศให้เอื้ออำนวยต่อการทำธุรกิจและการยกระดับ ความสามารถในการแข่งขันของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ## กลยุทธ์ย่อย 1.1 เร่งปรับปรุงกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนิน ธุรกิจ และสร้างให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรมระหว่างวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมและรายใหญ่ โดย พัฒนาเครื่องมือตรวจจับ พฤติกรรมจำกัดการแข่งขัน เพื่อนำไปใช้กำหนดมาตรการแก้ไข ควบคุมการมี อำนาจเหนือตลาด และกำหนด แนวปฏิบัติทางธุรกิจที่เหมาะสมและเป็นธรรมในการแข่งขันระหว่าง ผู้ประกอบการ พร้อมทั้งการบังคับใช้ที่เข้มแข็ง ตลอดจนทบทวนกฎหมายและกฎระเบียบที่ไม่จำเป็น กลยุทธ์ย่อย 1.3 พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและระบบ มาตรฐานให้วิสาหกิจขนาดกลาง และขนาดย่อมสามารถเข้าถึงได้ด้วยต้นทุนต่ำโดยสนับสนุนค่าใช้จ่ายบางส่วน สำหรับการใช้เทคโนโลยี และซอฟต์แวร์พื้นฐานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำธุรกิจและการพัฒนา มาตรฐาน โดยเฉพาะการวิเคราะห์ ทดสอบ รับรอง เพื่อลดภาระต้นทุนในการพัฒนาสินค้าและบริการ การตรวจสอบและรับรองมาตรฐานระดับประเทศ และระดับสากล รวมถึงขยายผลการให้บริการ ของศูนย์บ่มเพาะที่มีความเชี่ยวชาญในธุรกิจเฉพาะสำหรับ การพัฒนาและยกระดับสินค้าและบริการ ของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้มีคุณภาพ มีนวัตกรรม และแข่งขันได้ในตลาดสากล กลยุทธ์ที่ 2 การพัฒนาแพลตฟอร์มเชื่อมโยงฐานข้อมูลวิสาหกิจขนาดกลาง และขนาดย่อม และส่งเสริมให้วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเข้าสู่ระบบ ## กลยุทธ์ย่อย 2.1 จัดให้มีระบบไอดีเดียวของวิสาหกิจขนาดกลาง และขนาดย่อม และส่งเสริมให้วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมใช้ในการทำธุรกรรมผ่านระบบดิจิทัล ลดขั้นตอนและปริมาณเอกสารที่ผู้ประกอบการต้องใช้ในการติดต่อธุรกรรมกับภาครัฐ ## กลยุทธ์ย่อย 2.3 พัฒนาระบบคลังข้อมูลและความรู้สำหรับ ให้บริการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ให้เป็นระบบออนไลน์ และระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์ครบ วงจร โดยสร้างแพลตฟอร์มการให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลที่วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมสามารถ เข้าถึงฐานข้อมูลความรู้ ใช้ประโยชน์ในวิเคราะห์ตลาด และพัฒนาหรือปรับปรุงประสิทธิภาพสินค้า บริการ และกระบวนการผลิตได้ด้วยตนเอง ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการเป็นการรับรองสถานะทางกฎหมายของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์และตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ช่วยลดต้นทุนในการทำธุรกรรม และเพิ่มประสิทธิภาพ ในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งเป็นการสนับสนุนวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้สามารถเติบโตและแข่งขันได้ เพื่ อเพิ่ มขีดความสามารถในการแข่งขัน นอกจากนี้ ยัง เอื้ อให้ผู้ ประกอบการสามารถนำเทคโนโลยี และนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นใจ สอดคล้องกับเป้าหมายการปรับโครงสร้าง เศรษฐกิจไปสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม ซึ่งเป็นการปรับตัวสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม จึงมีความสอดคล้อง กับหมุดหมายที่ 7 ไทยมีวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่เข้มแข็ง มีศักยภาพสูง และสามารถแข่งขันได้ กลยุทธ์ที่ 1 การพัฒนาระบบนิเวศให้เอื้ออำนวยต่อการทำธุรกิจและการยกระดับความสามารถในการแข่งขัน ของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม กลยุทธ์ย่อย 1.1 กลยุทธ์ย่อย 1.3 และกลยุทธ์ที่ 2 การพัฒนา แพลตฟอร์มเชื่อมโยงฐานข้อมูลวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และส่งเสริมให้วิสาหกิจขนาดกลาง และขนาดย่อมเข้าสู่ระบบ กลยุทธ์ย่อย 2.1 กลยุทธ์ย่อย 2.3 (4) หมุดหมายที่ 13 ไทยมีภาครัฐที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ ## ประชาชน ## กลยุทธ์ที่ 3 การปรับเปลี่ยนภาครัฐเป็นรัฐบาลดิจิทัลที่ใช้ข้อมูลในการบริหาร จัดการเพื่อการพัฒนาประเทศ ## กลยุทธ์ย่อยที่ 3.1 ปรับเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐทั้งหมดให้เป็นดิจิทัล โดยจัดทำข้อมูลสำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรของประเทศทั้งในด้านงบประมาณ ทรัพยากรบุคคล และข้อมูลอื่นของหน่วยงานของรัฐทั้งหมด อย่างบูรณาการให้เป็นดิจิทัลที่มีมาตรฐาน ถูกต้อง ปลอดภัย พร้อมใช้งาน มีการจัดเก็บที่ไม่ซ้ำซ้อน ไม่เป็นภาระ กับผู้ให้ข้อมูล มีการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ของรัฐกับภาคเอกชน เพื่อให้เกิดการวิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย และการบริการภาครัฐให้สอดคล้องกับบริบทการพัฒนาได้อย่างเป็นปัจจุบัน พร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลที่ จำเป็นต่อสาธารณะในการใช้ประโยชน์ร่วมกัน ในการพัฒนาประเทศ ทั้งนี้ เร่งพัฒนาระบบที่บูรณาการ ข้อมูลสำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรภาครัฐ ในภาพรวมที่สำคัญต่อการตัดสินใจในเชิงนโยบาย ให้แล้วเสร็จเป็นลำดับแรก กลยุทธ์ย่อยที่ 3.2 ปรับเปลี่ยนกระบวนการทำงานภาครัฐ เป็นดิจิทัล โดยออกแบบกระบวนการท ำงานใหม่ ยกเลิกการใช้เอกสารและขั้ นตอนการท ำงานที่หมด ความจำเป็นหรือมีความจำเป็นน้อย นำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ตลอดกระบวนการทำงาน ตั้งแต่ การวางแผน การปฏิบัติงาน และการติดตาม ประเมินผล โดยเฉพาะการให้บริการประชาชน และผู้ประกอบการให้มีความคล่องตัว สะดวก รวดเร็ว มีช่องทาง และรูปแบบการให้บริการที่หลากหลาย ที่สอดคล้องกับการทำงานแบบดิจิทัล กลยุทธ์ที่ 4 การสร้างระบบบริหารภาครัฐที่ส่งเสริมการปรับเปลี่ยนและพัฒนา บุคลากร ให้มีทักษะที่จำเป็น ในการให้บริการภาครัฐดิจิทัล และปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ มาตรการ ภาครัฐให้เอื้อต่อการพัฒนาประเทศ กลยุทธ์ย่อยที่ 4.2 ยกเลิกกฎหมายที่หมดความจำเป็นและพัฒนา กฎหมายที่เอื้อต่อการพัฒนาประเทศ ตลอดจนปรับปรุงกระบวนการยุติธรรมให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น โดยภาครัฐต้องให้ความสำคัญ กับการบังคับใช้กฎหมายที่จริงจัง การปรับเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้อำนวย ความสะดวกแก่ภาคเอกชน และประชาชนในการพัฒนา และปฏิรูปกฎหมายให้มีเป้าหมายที่วัดได้ ในการสร้างความอยู่ดีมีสุขของคนไทย และการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ รวมทั้ง ปรับปรุงกระบวนการยุติธรรม ให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นและมีการทำงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อย่างบูรณาการ เพื่อให้เกิดกระบวนการทำงานที่รวดเร็ว เป็นธรรมต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และอำนวย ความสะดวกแก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึง รวมทั้งกำหนดให้มีหน่วยงานกลางดำเนินการเร่งรัดการปรับปรุง แก้ไขกฎหมายที่ล้าสมัย ยกเลิกกฎหมาย ที่หมดความจำเป็น ซ้ำซ้อน หรือเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงาน และการปรับตัวให้ทันการณ์ของภาครัฐ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการเป็นส่งเสริมการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการให้บริการ สาธารณะ เพื่อให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถเข้าถึงบริการของรัฐได้อย่างสะดวกรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ซึ่งมุ่งสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัล นอกจากนี้ ยังสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนา กลไกทางสถาบันที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงสู่ดิจิทัล และการยกเลิกหรือปรับปรุงกฎหมายที่ล้าสมัย เพื่อลดอุปสรรคในการดำเนินงานของทั้งภาครัฐและเอกชน ซึ่งเป็นการปรับปรุงกฎหมายและกระบวน การทำงานของภาครัฐ จึงมีความสอดคล้องกับหมุดหมายที่ 13 ไทยมีภาครัฐที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ประชาชน กลยุทธ์ที่ 3 การปรับเปลี่ยนภาครัฐเป็นรัฐบาลดิจิทัลที่ใช้ข้อมูลในการบริหาร จัดการเพื่อการพัฒนาประเทศ กลยุทธ์ย่อยที่ 3.1 กลยุทธ์ย่อยที่ 3.2 และกลยุทธ์ที่ 4 การสร้างระบบบริหาร ภาครัฐที่ส่งเสริมการปรับเปลี่ยนและพัฒนาบุคลากร ให้มีทักษะที่จำเป็นในการให้บริการภาครัฐดิจิทัล และปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ มาตรการภาครัฐให้เอื้อต่อการพัฒนาประเทศ กลยุทธ์ย่อยที่ 4.2  หนังสือสัญญาระหว่างประเทศ/ข้อตกลงหรือความตกลงระหว่างประเทศ ## (1) กฎหมายแม่แบบอันซิทร็อล (UNCITRAL Model Law) ## (1.1) UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) with additional article 5 bis as adopted in 1998 ## กฎหมายต้นแบบ MLEC มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนให้การทำธุรกรรม ทางการค้าผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ให้เป็นไปได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยจัดทำกรอบกฎหมาย ที่ประเทศต่าง ๆ สามารถนำไปใช้เพื่อขจัดอุปสรรคทางกฎหมายเดิม เช่น กฎหมายที่กำหนดให้ต้องใช้ เอกสารกระดาษเท่านั้น ซึ่งกฎหมายฉบับนี้เสนอให้ข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้รับการยอมรับ ทางกฎหมายในระดับเดียวกับเอกสารกระดาษ ซึ่งเป็นหลักการสำคัญในการส่งเสริมการสื่อสาร แบบไร้กระดาษและช่วยให้การค้าระหว่างประเทศมีความสะดวกรวดเร็ว กฎหมายต้นแบบว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (MLEC) ถือเป็นกฎหมาย ฉบับแรกที่นำหลักการพื้นฐาน 3 ประการมาใช้ ซึ่งกลายเป็นรากฐานสำคัญของกฎหมายพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์สมัยใหม่ ได้แก่ (1) หลักการไม่เลือกปฏิบัติ (Non-discrimination) ซึ่งรับรองว่าเอกสาร จะไม่ถูกปฏิเสธผลทางกฎหมายเพียงเพราะอยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ (2) หลักความเป็นกลางทางเทคโนโลยี (Technological Neutrality) ที่ไม่กำหนดให้กฎหมายผูกพันกับเทคโนโลยีเฉพาะใดเทคโนโลยีหนึ่ง เพื่อเปิดทางให้ปรับใช้กับนวัตกรรม ใหม่ในอนาคตได้โดยไม่ต้องแก้กฎหมาย (3) หลักความเทียบเท่าทางหน้าที่ (Functional Equivalence) ซึ่งกำหนด เกณฑ์ให้สามารถพิจารณาว่าการใช้การสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์มีผลเช่นเดียวกับการใช้เอกสารกระดาษได้ เช่น ในกรณีที่ต้องการให้ข้อมูลนั้นถือเป็น “ลายลักษณ์อักษร” “ต้นฉบับ” “ลงลายมือชื่อ” หรือ “บันทึก” สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) หลักการเหล่านี้ช่วยให้การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการดำเนินธุรกรรม สามารถเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย และเปิดทางสู่ระบบการค้าทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความยืดหยุ่น และทันสมัย นอกจากการกำหนดหลักการทางกฎหมายว่าด้วยการไม่เลือกปฏิบัติ ความเป็นกลาง ทางเทคโนโลยี และความเทียบเท่าทางหน้าที่ กฎหมายต้นแบบว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (MLEC) ยังวางกฎเกณฑ์สำคัญเกี่ยวกับการทำสัญญาผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ เช่น การกำหนดเงื่อนไขให้สัญญา ที่ทำด้วยวิธีอิเล็กทรอนิกส์มีผลใช้บังคับตามกฎหมาย การกำหนดให้ข้อมูลสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์มีผล ผูกพันกับผู้ใดบ้าง การรับรองการได้รับข้อความ และการระบุวันเวลาและสถานที่ของการส่งหรือได้รับ ข้อความอิเล็กทรอนิกส์ ทั้งนี้ มีบางบทบัญญัติใน MLEC ที่ได้รับการแก้ไขให้ทันสมัยมากขึ้นผ่านอนุสัญญา ว่าด้วยการสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Communications Convention) เพื่อตอบรับต่อการ เปลี่ยนแปลงในโลกการค้าอิเล็กทรอนิกส์ ตลอดจนในส่วนที่ 2 ของ กฎหมาย MLEC ที่เกี่ยวกับพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ในบริบทของการขนส่งสินค้า ยังได้รับการเสริมด้วยกฎหมายอื่น เช่น อนุสัญญาสหประชาชาติ ว่าด้วยสัญญาการขนส่งสินค้าทางทะเล (Rotterdam Rules) และอาจมีการดำเนินงานเพิ่มเติม ของ UNCITRAL ในอนาคต1 (1.2) UNCITRAL Model Law on Electronic Signatures (2001) ## กฎหมายต้นแบบ MLES มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและอำนวยความ สะดวกในการใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยกำหนดเกณฑ์ด้านความน่าเชื่อถือทางเทคนิค เพื่อให้ สามารถรับรองความเทียบเท่าระหว่างลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์กับลายมือชื่อด้วยมือ กฎหมายฉบับนี้ มีบทบาทในการช่วยให้ประเทศต่าง ๆ สามารถจัดทำกรอบกฎหมายที่ทันสมัยสอดคล้องกันในระดับสากล 1 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) with additional article 5 bis as adopted in 1998” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติม ที่ https://www.etda.or.th/getattachment/2f605599-6299-45d2-b247-aa83380c64e7/UNCITRAL-Model-Law-on- Electronic-Commerce-(1996).aspx. และมีความเป็นธรรม เพื่อให้สามารถกำหนดสถานะทางกฎหมายของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้อย่าง ชัดเจนและมีความมั่นคงทางกฎหมาย การใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์และวิธีการยืนยันตัวตนทางอิเล็กทรอนิกส์ ในภาคธุรกิจและการทำธุรกรรมออนไลน์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงได้มีการจัดทำกฎหมาย ## ต้นแบบ UNCITRAL ว่าด้วยลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (MLES) ขึ้นมารองรับ ซึ่งมีการกำหนดหลักเกณฑ์ ด้านความน่าเชื่อถือทางเทคนิคและสร้างความมั่นใจว่าสามารถใช้งานลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์เป็นไป อย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยกฎหมาย MLES ยึดหลักความเป็นกลางทางเทคโนโลยี (Technology Neutrality) และไม่เลือกปฏิบัติต่อรูปแบบเทคโนโลยีทำให้สามารถรองรับได้ทั้งลายมือชื่อดิจิทัลที่ใช้ระบบ เข้ารหัส (ระบบกุญแจสาธารณะ – PKI) และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์รูปแบบอื่น ๆ ได้อย่างยืดหยุ่น และเหมาะสมกับบริบทของแต่ละประเทศ สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) ## กฎหมายแม่แบบ MLES ยึดหลักพื้นฐานที่ใช้ร่วมกันในกฎหมาย UNCITRAL ด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ หลักการไม่เลือกปฏิบัติ ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี และความ ## เทียบเท่าทางหน้าที่ โดย MLES ได้กำหนดหลักเกณฑ์ด้านความน่าเชื่อถือทางเทคนิคเพื่อให้ลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์มีสถานะเทียบเท่ากับลายมือชื่อที่เขียนด้วยมือ รวมทั้งได้วางแนวทางปฏิบัติพื้นฐานที่ใช้เป็น กรอบในการประเมินหน้าที่และความรับผิดของผู้ลงลายมือชื่อ ฝ่ายที่ต้องพึ่งพาลายมือชื่อ และบุคคลที่สาม ที่มีบทบาท ในกระบวนการรับรองลายมือชื่อนอกจากนี้ MLES ยังเปิดช่องให้สามารถรับรองลายมือชื่อ อิเล็กทรอนิกส์หรือใบรับรองจากต่างประเทศได้ โดยยึดหลักความเทียบเท่าในสาระสำคัญ โดยไม่จำเป็น ต้องพิจารณาถึงแหล่งที่มาหรือประเทศต้นทางของลายมือชื่อนั้น2 (1.3) United Nations Convention on the Use of Electronic ## Communications in International Contracts (New York, 2005) : (UN ECC) อนุสัญญาว่าด้วยการสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริม การใช้งานด้านการสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ในการค้าระหว่างประเทศ โดยมีการรับรองว่าสัญญา และการติดต่อสื่อสารที่เกิดขึ้นผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์จะมีผลทางกฎหมายเช่นเดียวกับเอกสารกระดาษ แบบดั้งเดิม 2 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “UNCITRAL Model Law on Electronic Signatures (2001)” สืบค้น เมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://www.etda.or.th/getattachment/20a56a5d- 4c45-4d38-8fba-1e9060e8a653/UNCITRAL-Model-Law-on-Electronic-Signatures-(2001).aspx ข้อกำหนดในสนธิสัญญาทางกฎหมายการค้าระหว่างประเทศที่ได้รับ การยอมรับอย่างกว้างขวาง เช่น อนุสัญญาว่าด้วยการรับรองและการบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ต่างประเทศ (New York Convention) และอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยสัญญาการขายสินค้าระหว่าง ประเทศ (CISG) อาจก่อให้เกิดอุปสรรคต่อการใช้การสื่อสาร ทางอิเล็กทรอนิกส์ อนุสัญเหล่านี้จึงมีบทบาท ในการขจัดอุปสรรคทางการค้า โดยการรับรองความเสมอภาคระหว่างรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ และเอกสารกระดาษ อีกทั้ง ยังมีเป้าหมายในการส่งเสริมให้มีการใช้การสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ อย่างแพร่หลายในกระบวนการค้าระหว่างประเทศ โดยสนับสนุนให้เกิดความสอดคล้องของกฎเกณฑ์ ภายในประเทศเกี่ยวกับการสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ และช่วยให้ประเทศต่าง ๆ นำกฎหมายแม่แบบ ของ UNCITRAL ไปใช้ได้อย่างกลมกลืน พร้อมทั้งเปิดช่องให้ปรับปรุงบทบัญญัติเหล่านั้นให้สอดรับ กับบริบทปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไป สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) ## อนุสัญญาฉบับนี้ต่อยอดจากกฎหมายต้นแบบ UNCITRAL ว่าด้วยพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยยึดหลักการไม่เลือกปฏิบัติ, หลักการความเป็นกลาง ทางเทคโนโลยีและหลักการความเทียบเท่าทางหน้าที่ตาม มาตรา 1 อนุสัญญานี้มีผลใช้บังคับกับการสื่อสาร ทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างคู่สัญญาที่ตั้งอยู่ในแต่ละประเทศ โดยอย่างน้อยหนึ่งฝ่ายต้องตั้งอยู่ในรัฐภาคี ทั้งนี้ ได้กำหนดข้อยกเว้นไว้ใน มาตรา 2 สำหรับสัญญาที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการใช้ส่วนบุคคล ครอบครัว หรือภายในครัวเรือน รวมถึงบางประเภทของธุรกรรมทางการเงินเอกสารเปลี่ยนมือและเอกสารแสดง กรรมสิทธิ์ เพื่อจำกัดขอบเขตการใช้ให้เหมาะสมกับเจตนารมณ์ของอนุสัญญาอนุสัญญายังให้ความสำคัญ กับความถูกต้องของกระบวนการสื่อสาร โดยกำหนดหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับเวลาและสถานที่ของการส่ง หรือรับข้อความอิเล็กทรอนิกส์ใน มาตรา 10 เพื่อให้สามารถนำไปใช้ในการตีความสิทธิ หน้าที่ และผล ทางกฎหมายของคู่สัญญาได้อย่างชัดเจนในบริบทของเทคโนโลยีสารสนเทศหลักการสำคัญที่ปรากฏ ในมาตรา 8 คือ การห้ามปฏิเสธผลทางกฎหมายของการสื่อสาร เพียง เพราะมีรูปแบบเป็นอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งเป็นแกนกลางในการรองรับธุรกรรมทางดิจิทัล และเป็นพื้นฐานของ การเทียบเท่าทางหน้าที่ระหว่างเอกสารอิเล็กทรอนิกส์กับเอกสารกระดาษที่ระบุไว้ใน มาตรา 9 โดย กำหนดว่าหากข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์สามารถเข้าถึงและนำกลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง ก็ถือ ว่ามีผลเทียบเท่าเอกสารในรูปแบบกระดาษตามที่กฎหมายกำหนดเช่นเดียวกัน อนุสัญญาฉบับนี้ยังรองรับ การทำธุรกรรมผ่าน ระบบอัตโนมัติ โดยระบุใน มาตรา 12 ว่าการทำสัญญาที่เกิดขึ้นผ่านระบบ เช่น AI หรือระบบตอบกลับอัตโนมัติ แม้ไม่มีบุคคลควบคุม โดยตรง ก็ถือว่ามีผลผูกพันตามกฎหมาย อย่างไรก็ตาม หากข้อเสนอถูกส่งโดยไม่ระบุคู่สัญญาอย่างชัดเจน เช่น การประกาศบนเว็บไซต์หรือ แพลตฟอร์มออนไลน์ จะถือเป็นเพียง “การเชิญให้เสนอ” ตามมาตรา 11 ไม่ใช่ข้อเสนอที่มีผลผูกพันโดยอัตโนมัติและเพื่อ ป้องกันความเสียหาย จากข้อผิดพลาดที่เกิดจาก การกรอกข้อมูลในระบบอัตโนมัติ อนุสัญญาได้ กำหนดแนวทางให้สามารถแก้ไขข้อผิดพลาดได้ใน มาตรา 14 เพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้ใช้งานและรักษา ความเป็นธรรมในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์3 (1.4) UNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Records (2017) กฎหมายต้นแบบว่าด้วยเอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ (Model Law on Electronic Transferable Records – MLETR) มีวัตถุประสงค์เพื่อรองรับการใช้เอกสารเปลี่ยนมือ ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ให้มีผลทางกฎหมาย ทั้งในการใช้ภายในประเทศและระหว่างประเทศโดยกฎหมายนี้ ใช้กับเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความเทียบเท่าทางหน้าที่กับเอกสารหรือตราสารเปลี่ยนมือในรูปแบบ กระดาษ เช่น ใบตราส่งสินค้า ตั๋วแลกเงิน ตั๋วสัญญาใช้เงิน และใบรับสินค้าในคลังสินค้า ซึ่งโดยทั่วไป เป็นเอกสารที่ให้สิทธิแก่ผู้ถือในการเรียกร้องตามพันธกรรมนั้น และสามารถโอนสิทธิได้ผ่านการโอน ความครอบครองเอกสาร เอกสารและตราสารที่สามารถโอนสิทธิได้ (transferable documents and instruments) ถือเป็นเครื่องมือทางการค้าที่มีความจำเป็นอย่างมาก หากสามารถใช้งาน ในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์ได้ จะช่วยส่งเสริมการค้าผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น ช่วยเพิ่ม ความเร็วและความปลอดภัยในการส่งข้อมูล อำนวยความสะดวก ในการนำข้อมูลกลับมาใช้ซ้ำ และรองรับ การดำเนินธุรกรรมแบบอัตโนมัติผ่าน สัญญาในรูปแบบดิจิทัลที่สามารถทำงานได้แบบอัตโนมัติเมื่อบรรลุ เงื่อนไขที่ถูกระบุไว้ (smart contracts) เอกสารเปลี่ยนมือทางอิเล็กทรอนิกส์ที่กล่าวถึงมีความสำคัญ เป็นพิเศษต่อภาคธุรกิจบางประเภท เช่น การขนส่งและโลจิสติกส์ การเงินและฟินเทค ตลอดจน ยังมีความสำคัญต่อ ประเทศที่กำลังพัฒนา ซึ่งต้องการส่งเสริมระบบใบรับสินค้าในคลังสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น เอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ ยังเป็น องค์ประกอบสำคัญของระบบการค้าแบบไร้กระดาษ (paperless trade) ซึ่งมีบทบาทโดยตรงต่อการอำนวย ความสะดวกทางการค้า สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล กฎหมายต้นแบบว่าด้วยเอกสาร เปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ (Model Law on Electronic Transferable Records – MLETR) จึงได้ถูก จัดทำขึ้นโดยยึดหลักการสำคัญของ UNCITRAL ว่าด้วยการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ หลักการไม่เลือก ปฏิบัติ (Non-Discrimination) หลักการเทียบเท่าทางหน้าที่ (Functional Equivalence) และหลักการ 3 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “United Nations Convention on the Use of Electronic Communications in International Contracts (New York, 2005)” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://www.etda.or.th/getattachment/b6105eee-0a16-4e1f-b45a-863e0ffbf68a/United- Nations-Convention-on-the-Use-of-Electronic.aspx ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี (Technology Neutrality) ซึ่งเปิดทางให้สามารถรองรับเทคโนโลยี ทุกรูปแบบไม่ว่าจะเป็น ระบบทะเบียน โทเคน หรือระบบบัญชีแบบกระจายศูนย์ (Distributed Ledger) ## ตามหลักของกฎหมาย MLETR กำหนดให้เอกสารเปลี่ยนมือในรูปแบบ อิเล็กทรอนิกส์ถือว่ามีสถานะเทียบเท่ากับเอกสารเปลี่ยนมือในรูปแบบกระดาษได้ ก็ต่อเมื่อมีเงื่อนไข ที่สำคัญครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด ดังนี้ (ก) สามารถระบุได้ว่าเอกสารอิเล็กทรอนิกส์รวมถึงเอกสารเปลี่ยนมืออิเล็ก ทรอนิกสด้วย์ (ข) สามารถควบคุมการใช้งานเอกสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์นั้นได้อย่าง ต่อเนื่องตั้งแต่เริ่มจัดทำไปจนถึงการสิ้นสุดการใช้งานของเอกสาร (ค) สามารถรักษาความครบถ้วนและความน่าเชื่อถือของข้อมูลในเอกสารได้ หนึ่งในแนวคิดสำคัญของกฎหมายนี้คือ “การควบคุม” (Control) ซึ่งเข้า มา แทนที่แนวคิดเรื่อง “การครอบครอง” (Possession) ที่ใช้ในเอกสารกระดาษแบบดั้งเดิม กล่าวคือ ในโลกดิจิทัล การควบคุมเอกสาร หมายถึงการที่ระบบสามารถดำเนินการได้ดังต่อไปนี้ (ก) กำหนดสิทธิการควบคุมเอกสารให้เฉพาะบุคคลใดบุคคลหนึ่ง (ข) ระบุได้อย่างชัดเจนว่าใครคือผู้ควบคุมเอกสารดังกล่าวในแต่ละช่วงเวลา ## นอกจากนี้ MLETR ยังเปิดโอกาสให้สามารถเพิ่มข้อมูลบางประเภทที่ไม่ สามารถใส่ในเอกสารกระดาษได้ พร้อมทั้งกำหนดหลักเกณฑ์ในการประเมินความน่าเชื่อถือของวิธีควบคุม แนวทางการเปลี่ยนรูปแบบระหว่างกระดาษและอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงสนับสนุนให้มีการใช้เอกสารเปลี่ยนมือ อิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดนได้อย่างราบรื่น โดยไม่เลือกปฏิบัติต่อแหล่งที่มาของเอกสาร4 (1.5) UNCITRAL Model Law on the Use and Cross-border Recognition of Identity Management and Trust Services (2022) กฎหมายต้นแบบฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อรองรับการใช้บริการยืนยันตัวตน ในรูปแบบดิจิทัลสำหรับบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งพึ่งพาบริการที่เชื่อถือได้ (Trust Services) ในการรับรองคุณภาพความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ กฎหมายยังมีบทบัญญัติที่ช่วยส่งเสริมให้มีการยอมรับการใช้บริการเหล่านี้ข้ามพรมแดน ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการสนับสนุนระบบดิจิทัลที่มีความเชื่อมโยงในระดับสากล อย่างไรก็ตาม 4 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “UNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Records (2017)” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://www.etda.or.th/getattachment/ 95c66edd-3be3-4b21-ab75-eaf6d56733b4/UNCITRAL-Model-Law-on-Electronic-Transferable-Reco.aspx. กฎหมายแม่แบบฉบับนี้ ไม่มีผลกระทบต่อกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูล ส่วนบุคคลหรือกฎหมายความเป็นส่วนตัวอื่น ๆ การค้าดิจิทัลในปัจจุบันต้องอาศัยความมั่นใจในตัวตนของคู่ค้าทางธุรกิจ และความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้ในการแลกเปลี่ยน เช่น แหล่งที่มา ความครบถ้วน และความน่าเชื่อถือของ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ บริการยืนยันตัวตนรูปแบบดิจิทัลจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยตรวจสอบความ ถูกต้องของตัวตนของผู้ใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลขณะที่บริการที่เชื่อถือได้จะทำ หน้าที่รับรองความถูกต้อง ความครบถ้วน และความสมบูรณ์ของข้อมูลดังกล่าว โดยทั่วไปบริการเหล่านี้ ดำเนินการโดยผู้ให้บริการที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านกฎหมายต้นแบบ MLIT จึงนับเป็น กฎหมาย ต้นแบบฉบับแรกในระดับสากล ที่วางมาตรฐานทางกฎหมายสำหรับบริการยืนยันตัวตนดิจิทัลและบริการ ที่เชื่อถือได้ ทั้งยังช่วยเสริมให้ระบบกฎหมายพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ของ UNCITRAL มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) กฎหมายต้นแบบฉบับนี้ประกอบด้วย 4 หมวด ซึ่งกล่าวถึงบทบัญญัติทั่วไป ได้แก่ หมวดทั่วไป หมวดยืนยันตัวตนทางดิจิทัล หมวดการให้บริการที่เชื่อถือได้ และหมวดการรับรอง ข้ามพรมแดน โดยหมวดที่ 1 และหมวดที่ 4 ใช้บังคับการให้บริการยืนยันตัวตนรูปแบบดิจิทัลที่เชื่อถือได้ ส่วนหมวดที่ 2 และ 3 มุ่งเน้นเฉพาะแต่ละประเภทบริการโดยตรงซึ่งมีสาระสำคัญดังต่อไปนี้ บทที่ 1 ว่าด้วยคำจำกัดความ ขอบเขตการใช้บังคับ และบทบัญญัติทั่วไป เกี่ยวกับการใช้บริการทั้งสองประเภทด้วยความสมัครใจ รวมถึงความสัมพันธ์กับกฎหมายอื่น บทที่ 2 มีการกำหนดโครงสร้างทางกฎหมายพื้นฐานของระบบจัดการ ข้อมูลประจำตัว ระบุหน้าที่หลักของผู้ให้บริการและผู้ใช้งาน พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิด ตัวอย่าง ที่สำคัญคือ มาตรา 9 ที่วางหลักความเทียบเท่าทางหน้าที่ระหว่างการระบุตัวตนในรูปแบบออฟไลน์ และออนไลน์ โดยต้องใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ ซึ่งสามารถประเมินย้อนหลังตาม มาตรา 10 หรือกำหนดล่วงหน้า ตามมาตรา 11 บทที่ 3 ว่าด้วยโครงสร้างทางกฎหมายของการใช้บริการที่เชื่อถือได้ เช่น ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ตราประทับอิเล็กทรอนิกส์ การประทับเวลา การจัดเก็บข้อมูล การจัดส่งแบบ ลงทะเบียน และการยืนยันเว็บไซต์ (มาตรา 16–21) โดยแต่ละบริการต้องใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ ซึ่งประเมิน ตาม มาตรา 22 (การประเมินย้อนหลัง) หรือ มาตรา 23 (การประเมินล่วงหน้า) บทที่ 4 ว่าด้วยกลไกการรับรองข้ามพรมแดนของบริการจัดการข้อมูล ประจำตัวและบริการที่เชื่อถือได้ ซึ่งเป็นหนึ่งในเป้าหมายหลักของกฎหมายนี้ โดยใช้แนวทางแบบกระจายศูนย์ (decentralized approach) และรองรับการประเมินวิธีการที่เชื่อถือได้ทั้งแบบย้อนหลังและล่วงหน้า5 (1.6) UNCITRAL Model Law on Automated Contracting (2024) ## กฎหมายแม่แบบ MLAC มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการนำระบบอัตโนมัติ ## มาใช้ในกระบวนการทำสัญญา เช่น การใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI), สัญญาในรูปแบบดิจิทัล ที่สามารถทำงานได้แบบอัตโนมัติเมื่อบรรลุเงื่อนไขที่ถูกระบุไว้ (Smart Contracts) และการทำธุรกรรม ระหว่างระบบกับระบบโดยตรง (Machine-to-Machine) การจัดทำกฎหมายฉบับนี้ต่อยอดจากกฎหมายต้นแบบว่าด้วยพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2539 (1996) และอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการใช้การสื่อสารทางอิเล็กทรอนิกส์ ในสัญญาระหว่างประเทศ พ.ศ. 2548 (2005) เพื่อให้ผู้บัญญัติกฎหมายในแต่ละประเทศสามารถนำชุด กฎเกณฑ์ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลไปใช้ในการขจัดอุปสรรคทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นจากการทำ สัญญาโดยอัตโนมัติ ซึ่งมีการอ้างอิงหลักการสำคัญของ UNCITRAL ดังนี้่ (1) ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี (Technology Neutrality) (2) การไม่เลือกปฏิบัติ ต่อการดำเนินงานผ่านวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ อีกทั้งยังยึดหลักการเสรีภาพในการกำหนดข้อตกลงของคู่สัญญา (Party Autonomy) ซึ่งสามารถกล่าวได้ว่าคู่สัญญามีสิทธิกำหนดที่จะเลือกใช้หรือไม่ใช้ระบบสัญญาอัตโนมัติใน รูปแบบดิจิทัลเมื่อบรรลุเงื่อนไขที่ถูกระบุไว้ (Smart Contracts) ตราบใดที่ไม่ขัดต่อกฎหมายที่บังคับใช้ ในปัจจุบัน ระบบอัตโนมัติได้ถูกนำมาใช้ในแทบทุกขั้นตอนของกระบวนการ จัดทำสัญญา ไม่ว่าจะเป็นการจัดหาสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์ หรือการดำเนินงาน ## ของแพลตฟอร์มซื้อขายที่ใช้ระบบอัลกอริธึมและ AI ซึ่งเมื่อเทคโนโลยีมีความก้าวหน้า ระบบเหล่านี้ สามารถทำงานได้แบบไม่ต้องพึ่งพาการควบคุมของมนุษย์ ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวทำให้เกิด ข้อสงสัย ทางกฎหมายในประเด็นความสมบูรณ์ของสัญญาที่เกิดขึ้นโดยระบบอัตโนมัติความน่าเชื่อถือของกฎหมาย สัญญาในปัจจุบันว่าสามารถรองรับสถานการณ์ต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้หรือไม่โดยกฎหมายต้นแบบฉบับนี้ ได้กำหนดบทบัญญัติเพิ่มเติมที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อเสริมความชัดเจนและความน่าเชื่อถือที่สามารถรองรับ การใช้ระบบอัตโนมัติในการก่อให้เกิดและปฏิบัติตามสัญญาอย่างถูกต้องตามกฎหมายที่ถูกจัดทำไว้ก่อนหน้า เช่น UNCITRAL MLEC (1996) และอนุสัญญาฯ ปี 2005 ซึ่งมีกล่าวถึงไว้เพียงบางส่วน 5 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “UNCITRAL Model Law on the Use and Cross-border Recognition of Identity Management and Trust Services (2022)” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดู เพิ่มเติมที่ https://uncitral.un.org/sites/default/files/media-documents/uncitral/en/mlit_en.pdf. สาระสำคัญของกฎหมายต้นแบบ (Key Provisions) กฎหมายแม่แบบฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อเสริมความสมบูรณ์ให้กับกฎหมาย ที่มีอยู่แล้วเกี่ยวกับธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์และการทำสัญญาผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะกฎหมาย แม่แบบว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (1996) และอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการใช้การสื่อสาร ทางอิเล็กทรอนิกส์ในการทำสัญญาระหว่างประเทศ (2005) ดังนั้น MLAC จึงวางหลักเกณฑ์เพิ่มเติมที่ ออกแบบมาเฉพาะสำหรับ “การทำสัญญาโดยระบบอัตโนมัติ” ซึ่งครอบคลุมสาระสำคัญทางกฎหมาย ดังต่อไปนี้ การรับรองสถานะทางกฎหมายของธุรกรรมอัตโนมัติในขั้นตอนการทำ และการปฏิบัติตามสัญญา การรับรองทางกฎหมายของการใช้ซอฟต์แวร์ โค้ด และข้อมูลที่มี การเปลี่ยนแปลงแบบไดนามิก ซึ่งเป็นแกนกลางของธุรกรรมอัตโนมัติ การกำหนดว่าใครจะเป็นผู้รับผิดชอบต่อ “ผลลัพธ์” ที่เกิดจากระบบ การทำสัญญาอัตโนมัติ การกำหนดกฎเกณฑ์เกี่ยวกับ “ผลลัพธ์ที่ไม่คาดคิด” จากระบบอัตโนมัติ ## กฎหมายต้นแบบ MLAC จึงเป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่สำคัญในการสร้าง ## ความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ใช้ระบบอัตโนมัติและ AI ในการทำธุรกรรมทางสัญญาในยุคดิจิทัล โดยไม่ละเลย ต่อหลักการพื้นฐานของกฎหมายและสิทธิของคู่สัญญา6 ## (2) ความตกลงว่าด้วยการอำนวยความสะดวกในการค้าไร้กระดาษข้ามพรมแดน ## ในเอเชียและแปซิฟิก (Framework Agreement on Facilitation of Cross-border Paperless ## Trade in Asia and the Pacific: CPTA) ภายใต้ ความตกลงว่ าด้ วยการอำนวยความสะดวกในการค้ าไร้ กระดาษข้ าม ## พรมแดนในเอเชียและแปซิฟิก (CPTA) หนึ่งในหัวใจสำคัญของการดำเนินงาน คือการส่งเสริมให้ประเทศ ภาคีปรับปรุงกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับแนวทางการค้าในยุคดิจิทัลและกฎหมายต้นฉบับ ## ของคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติสำหรับเอเชียและแปซิฟิก (UNESCAP) โดยเฉพาะด้านการรองรับการใช้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เพื่ออำนวยความสะดวกทางการค้าลดภาระ ของผู้ประกอบการและเพิ่มความสามารถในการเชื่อมโยงข้อมูลกับประเทศคู่ค้าในระดับภูมิภาคและระดับ 6 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์, “UNCITRAL Model Law on Automated Contracting (2024)” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://uncitral.un.org/sites/default/files/ 2424674e-mlautomatedcontracting-rev1-ebook.pdf. โลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยภายในกฎหมายต้นฉบับ ประกอบด้วยมาตราข้อกฎหมายที่สำคัญ (Substantial Clauses) เช่น Article 1: Objective Article 5: General Principles Article 8: Crossborder mutual recognition of trade-related data and documents in electronic form Article 11: Institutional arrangements Article 12: Action Plans Article 13: Pilot projects and sharing of lessons learned Article 14: Capacity building7 (3) แนวทางปฏิบัติขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาว่าด้วย ## การคุ้มครองความเป็นส่วนตัวและการส่งผ่านข้อมูลส่วนบุคคลข้ามพรมแดน ฉบับปี ค.ศ. 2013 (OECD ## Guidelines 2013) : OECD Guidelines governing the Protection of Privacy and Transborder ## Flows of Personal Data (2013)8 ## (4) กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของ สหภาพยุโรป (General Data ## Protection Regulation : GDPR)9 ## 3. ประโยชน์ที่ประชาชนและสังคมจะได้รับ ร่างพระราชบัญญัตินี้จะก่อให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศ สังคม หรือประชาชน ดังนี้ ## 3.1 ประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับ มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยประชาชน สามารถเข้าถึงบริการของภาครัฐและเอกชน รวมถึงการยื่นคำขออนุญาตหรือทำสัญญาแบบเบ็ดเสร็จได้ ทุกที่ทุกเวลา โดยไม่ต้องเดินทางไปแสดงตนหรือลงนามในเอกสารกระดาษ ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่าย ในการเดินทางและค่าสำเนาเอกสารได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้ การรับรองให้ระบบอัตโนมัติสามารถแสดง เจตนาผูกพันทางกฎหมายได้โดยไม่ต้องมีบุคคลธรรมดาเข้ามาแทรกแซง ยังช่วยลดต้นทุนการบริหาร จัดการของภาคธุรกิจ ส่งผลให้ค่าธรรมเนียมหรือต้นทุนแฝงที่เรียกเก็บจากประชาชนลดลงตามไปด้วย ซึ่ งเป็นการอำนวยความสะดวกและลดภาระต้นทุน และทำให้ประชาชนและผู้ ประกอบการสามารถ ทำนิติกรรมสัญญากับคู่ค้าต่างประเทศได้อย่างไร้อุปสรรคเรื่องพรมแดน พร้อมทั้งลดความซ้ำซ้อน ในกระบวนการพิสูจน์และยืนยันตัวตนข้ามประเทศ ซึ่งจะช่วยสนับสนุนให้วิสาหกิจดิจิทัลของไทย 7 สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ , “ความตกลงว่าด้วยการอำนวยความสะดวกในการค้าไร้กระดาษข้าม พรมแดนในเอเชียและแปซิฟิก (Framework Agreement on Facilitation of Cross-border Paperless Trade in Asia and the Pacific: CPTA)” สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2569, https://www.etda.or.th/th. โปรดดูเพิ่มเติมที่ 8 โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://www.etda.or.th/getattachment/fb2ceeec-e9e4-4ffc-b076-87cb738c433b/ Recommendation-of-the-Council-concerning-Guideline.aspx. 9 โปรดดูเพิ่มเติมที่ https://www.etda.or.th/getattachment/0fc92510-6e60-4b66-9231- db201cb08ce4 /General-Data-Protection-Regulation-(GDPR).aspx. สามารถขยายฐานลูกค้าสู่ตลาดสากลได้ด้วยต้นทุนที่ต่ำลง ก่อให้เกิดความชัดเจนของโครงสร้างพื้นฐาน ทางกฎหมายดิจิทัลนี้ ถือเป็นปัจจัยเชิงบวกที่สำคัญในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ซึ่งเป็นการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจให้แก่ประชาชนและผู้ประกอบธุรกิจ ทั้งนี้ จะมีมาตรการทางกฎหมายเพื่อรักษาสิทธิและป้องกันความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยีสำหรับ ผู้ที่ยังไม่พร้อมเข้าถึงอุปกรณ์ดิจิทัล เช่น ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล ควบคู่ไปกับการคุ้มครอง ธุรกรรมที่มีความอ่อนไหวสูงและส่งผลกระทบต่อสถานะบุคคล เช่น การทำพินัยกรรม หรือการสมรส เพื่อป้องกันการบังคับขู่เข็ญและคุ้มครองเจตนาที่แท้จริง นอกจากนี้ ยังมีการคุ้มครองผู้บริโภค โดยกำหนดให้ผู้ให้บริการต้องรับผิดชอบชดใช้ความเสียหายหากไม่ปฏิบัติตามมาตรฐาน และช่วยลดภาระ ในกระบวนการยุติธรรมให้แก่ประชาชนผู้สุจริต โดยกำหนดให้ผู้โต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูล อิเล็กทรอนิกส์ที่ได้มาตรฐาน จะต้องเป็นผู้รับภาระและออกค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์เอง อันเป็นการคุ้มครอง สิทธิ ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมให้แก่ประชาชน 3.2 ประโยชน์ที่สังคมจะได้รับ มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อยกระดับความมั่นคงปลอดภัยและความเชื่อมั่นในสังคม ดิจิทัล โดยมุ่งสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยทางไซเบอร์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการเปลี่ยนผ่าน สู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ รวมถึงมีกลไกคุ้มครองสาธารณชนและรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ โดยมีการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจที่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางการเงินและการพาณิชย์ อย่างเป็นระบบ เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนมีมาตรการป้องกัน ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี เพื่อเป็นหลักประกันว่าประชากรกลุ่มที่ยังไม่พร้อมเข้าถึงอุปกรณ์ หรือเครือข่ายดิจิทัลจะได้รับการปกป้องสิทธิและไม่ถูกละเลย และลดปัญหาการใช้และการตีความ กฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ การส่งเสริมธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ยังช่วย ลดการใช้ทรัพยากรกระดาษและการเดินทาง ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนเป้าหมายระดับชาติว่าด้วย การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน และช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศในระยะยาว 3.3 ประโยชน์แก่ประเทศ มีมาตรการทางกฎหมายในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขัน อันเป็นการสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570) อย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งยังเป็นการพัฒนาระบบการบริหาร ราชการแผ่นดินสู่การเป็นภาครัฐที่ทันสมัย (Digital Government) โดยการยกระดับประสิทธิภาพ การให้บริการสาธารณะและลดภาระงบประมาณด้านการบริหารจัดการเอกสาร นอกจากนี้ ยังเป็นปัจจัย เอื้ออำนวยต่อการเพิ่มศักยภาพของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และระบบโลจิสติกส์ พร้อมทั้งสร้างความมั่นคงแห่งนิติฐานะ อันจะส่งผลให้ระบบกฎหมายของประเทศมีความเป็นเอกภาพ และสอดคล้องกับพลวัตแห่งความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ตลอดจนเป็นการอนุวัติการกฎหมาย ภายในประเทศให้สอดรับกับความตกลงและพันธกรณีระหว่างประเทศอย่างครบถ้วน ซึ่งจะนำไปสู่ การขยายโอกาสทางเศรษฐกิจ การเสริมสร้างความเชื่อมั่น และการยกระดับภาพลักษณ์อันดีของประเทศไทย ในประชาคมระหว่างประเทศหรือระดับสากล 4. ความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับกฎหมายอื่น ร่างพระราชบัญญัตินี้มีความสอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับกฎหมาย ดังต่อไปนี้ 4.1 พระราชบัญญัติการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 พระราชบัญญัติการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 มีเหตุผล ในการประกาศใช้ท้ายพระราชบัญญัติว่า สมควรมีกฎหมายกลางว่าด้วยการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อส่งเสริมให้การทำงานและการให้บริการของภาครัฐสามารถใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักได้ ประกอบกับมีบทบัญญัติ มาตรา 7 บัญญัติว่า “บรรดาการใด ๆ ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องขออนุญาต ต่อผู้อนุญาต ผู้ขออนุญาตจะเลือกยื่นคำขออนุญาตดังกล่าวรวมถึงนำส่งเอกสารหลักฐานหรือสำเนา เอกสารหลักฐานประกอบคำขออนุญาตต่อผู้อนุญาตโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ และให้ถือว่าการยื่น คำขออนุญาตนั้นเป็นการชอบด้วยกฎหมายนั้น ๆ แล้ว และเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องจะปฏิเสธไม่รับ การขออนุญาตนั้นเพียงเพราะเหตุที่ผู้ขออนุญาตได้ยื่นโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์มิได้” ส่วนร่าง พระราชบัญญัตินี้มีหลักการและเหตุผลเพื่อสมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่าง ประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต และประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศ ไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมีบทบัญญัติกำหนด วัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัติในการสนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทำ ธุรกรรมแทนการทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม กำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมายทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรมระหว่าง เอกชนกับรัฐ และกำหนดบทนิยามคำว่า “ธุรกรรม” ให้หมายความรวมถึงวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง สัญญาทางปกครอง และการทำการอื่นใดของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ด้วย และกำหนดให้การ แสดงเจตนาของบุคคลอาจทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ และบุคคลใดจะปฏิเสธผลผูกพันหรือผลบังคับ ทางกฎหมายของการแสดงเจตนา โดยอ้างเพียงเพราะเหตุที่ได้ทำเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตาม พระราชบัญญัตินี้มิได้ ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้จึงมีความสอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความ ใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 4.2 พระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 มีเหตุผลในการประกาศใช้ท้ายพระราชบัญญัติว่า สมควรให้มีกฎหมายในการขับเคลื่อนให้เกิดการปฏิรูป การบริหารราชการแผ่นดินและการบริการประชาชนตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ และเพื่อยกระดับ การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐให้อยู่ในระบบดิจิทัล อันจะนำไปสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัลที่มีระบบ การทำงานและข้อมูลเชื่อมโยงกันระหว่างหน่วยงานของรัฐอย่างมั่นคงปลอดภัย มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว เปิดเผยและโปร่งใส รวมทั้งประชาชนได้รับความสะดวกในการรับบริการและสามารถตรวจสอบ การดำเนินงานของหน่วยงานของรัฐได้ ประกอบกับมีบทบัญญัติ มาตรา 3 กำหนดบทนิยามคำว่า “รัฐบาล ดิจิทัล” หมายความว่า การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารงานภาครัฐและการบริการ สาธารณะ โดยปรับปรุงการบริหารจัดการและบูรณาการข้อมูลภาครัฐและการทำงานให้มีความสอดคล้อง และเชื่อมโยงเข้าด้วยกันอย่างมั่นคงปลอดภัยและมีธรรมาภิบาล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและอำนวยความ สะดวกในการให้บริการประชาชน ในการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐต่อสาธารณชน และสร้างการมีส่วนร่วม ของทุกภาคส่วน และมาตรา 4 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “เพื่อให้การบริหารงานภาครัฐและการจัดทำบริการ สาธารณะเป็นไปด้วยความสะดวกรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และตอบสนองต่อการให้บริการและการอำนวย ความสะดวกแก่ประชาชน ให้หน่วยงานของรัฐจัดให้มีการบริหารงานและการจัดทำบริการสาธารณะ ในรูปแบบและช่องทางดิจิทัลโดยมีการบริหารจัดการและการบูรณาการข้อมูลภาครัฐและการทำงาน ให้มีความสอดคล้องกันและเชื่อมโยงเข้าด้วยกันอย่างมั่นคงปลอดภัยและมีธรรมาภิบาล โดยมุ่งหมาย ในการเพิ่ มประสิ ทธิ ภาพและอำนวยความสะดวกในการให้ บริ การและการเข้ าถึ งของประชาชน และ ในการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐต่อสาธารณะและสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน” และกำหนด วัตถุประสงค์ไว้ตามความในวรรคสอง ส่วนร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการและเหตุผลเพื่อสมควรปรับปรุง กฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความก้าวหน้า ทางเทคโนโลยี รวมทั้งกฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความ น่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคง ปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่ การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมีบทบัญญัติกำหนดวัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัติ ในการสนับสนุนให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทำธุรกรรมแทนการทำธุรกรรม เป็นเอกสารในรูปแบบเดิม กำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมาย ทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ และกำหนด บทนิยามคำว่า “ธุรกรรม” ให้หมายความรวมถึงวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง สัญญาทางปกครอง และการทำการอื่นใดของหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ด้วย ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้จึงมีความ สอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการ ภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 ## 4.3 พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มีเหตุผลในการประกาศใช้ ท้ายพระราชบัญญัติว่า สมควรกำหนดให้มีกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเป็นการทั่วไปขึ้น เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ กลไก หรือมาตรการกำกับดูแลเกี่ยวกับการให้ความคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ที่เป็นหลักการทั่วไป ประกอบกับมีบทบัญญัติ มาตรา 6 กำหนดบทนิยามคำว่า “ข้อมูลส่วนบุคคล” หมายความว่า ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม แต่ไม่รวมถึงข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรมโดยเฉพาะ และมีบทบัญญัติกำหนดหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หน้าที่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล และหน้าที่เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูล ส่วนบุคคล สิทธิของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล ความรับผิดและบทลงโทษ ส่วนร่างพระราชบัญญัตินี้ มีการกำหนดบทนิยามคำว่า “ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์” “ข้อมูลชีวภาพ” “เจ้าของลายมือชื่อ” “อัตลักษณ์” “การพิสูจน์ตัวตน” “สิ่งที่ใช้ยืนยันตัวตน” “การยืนยันตัวตน” และกำหนดบทบัญญัติว่าด้วย บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ เช่น กำหนดให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ บริการพิสูจน์ หรือยืนยันตัวตนของบุคคล บริการการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ กำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบ ของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องดำเนินการ เป็นต้น ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้ จึงมีความสอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 4.4 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีบทบัญญัติว่าด้วย บุคคล นิติบุคคล นิติกรรรม สัญญา หนี้ เอกเทศสัญญา หุ้นส่วนบริษัท ทรัพย์สิน ครอบครัว และมรดก ส่วนร่างพระราชบัญญัตินี้ มีกำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่ธุรกรรมตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกาในเรื่องที่ กฎหมายกำหนดให้ผู้กระทำมีหน้าที่ต้องไปแสดงตนต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ เรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ ผู้กระทำต้องแสดงเจตนาให้ความยินยอมต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ และเรื่องที่โดยสภาพยังไม่สมควร ทำเป็นธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และกำหนดผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้เป็นไปตามร่างพระราชบัญญัตินี้ การใดที่มิได้บัญญัติไว้ในร่างพระราชบัญญัตินี้เป็นการเฉพาะ ให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือกฎหมายอื่นที่ว่าด้วยการนั้น ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้ จึงมีความสอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 4.4 ประมวลกฎหมายวิธิจารณาความแพ่ง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ประมวลกฎหมายวิธิจารณาความแพ่งมีบทบัญญัติว่าด้วยพยานหลักฐาน และการนำ พยานเอกสารมาสืบ ส่วนประมวลกฎหมายวิธิจารณาความอาญามีบทบัญญัติว่าด้วยพยานหลักฐาน และพยานเอกสาร ในขณะที่ร่างพระราชบัญญัตินี้มีกำหนดผลผูกพันและมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมายแก่ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำขึ้นโดยถูกต้องตามร่างพระราชบัญญัตินี้ และให้ถือว่าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีสถานะเช่นเดียวกับ เอกสารหรือพยานหลักฐานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา ความอาญา และกฎหมายอื่น จึงมีความสอดคล้องและความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับประมวล กฎหมายวิธิจารณาความแพ่ง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา 4.5 พระราชบัญญัติการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. 2560 พระราชบัญญัติการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. 2560 มีเหตุผล ในการประกาศใช้ท้ายพระราชบัญญัติว่า เพื่อให้การพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ ครอบคลุมการดำเนินงานในด้านต่าง ๆ ที่มีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศและ การวางโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศอย่างเป็นระบบเพื่อลดความซ้ำซ้อนในการดำเนินงานและส่งเสริม กิจกรรมในด้านเศรษฐกิจและสังคมของประเทศทั้งของภาครัฐและภาคเอกชน ประกอบกับมีบทบัญญัติ มาตรา 3 กำหนดบทนิยามคำว่า “ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม” หมายความว่า การทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ด้วย และบทบัญญัติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม การส่งเสริม เศรษฐกิจดิจิทัล ส่วนร่างพระราชบัญญัตินี้มีหลักการและเหตุผลเพื่อสมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วย ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี รวมทั้ง กฎเกณฑ์และมาตรฐานระหว่างประเทศที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำ ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และกำหนดบทนิยามคำว่า “ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์” ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้จึงมีความสอดคล้อง และความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ. 2560 4.6 พระราชบัญญัติสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2562 มีเหตุผลในการประกาศใช้ท้ายพระราชบัญญัติว่า สมควรที่ประเทศไทยจะมีการจัดตั้งสภาดิจิทัล เพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย อันเป็นการรวมตัวของภาคเอกชนในธุรกิจหรืออุตสาหกรรม ดิจิทัลซึ่งมีความพร้อมทั้งด้านกำลังคน ความรู้ความสามารถ ประสบการณ์โดยตรง รวมทั้งมีความใกล้ชิด และความเข้าใจพฤติกรรมของผู้บริโภค เพื่อให้เป็นองค์กรสำคัญในการทำงานร่วมกับรัฐบาลและ ภาคเอกชนอื่น ๆ ในการสนับสนุนการผลิตและพัฒนานวัตกรรมดิจิทัล อันจะนำไปสู่การเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาบุคลากรด้านดิจิทัล และการนำนวัตกรรมดิจิทัลไปประยุกต์ใช้ใน ประเทศไทยเพื่อให้เกิดการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ประกอบกับมีบทบัญญัติ มาตรา 3 กำหนดบท นิยามคำว่า “ธุรกิจหรืออุตสาหกรรมดิจิทัล” หมายความว่า ธุรกิจหรืออุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการผลิต การพัฒนา การจัดจำหน่าย หรือการให้บริการ ด้านฮาร์ดแวร์อิเล็กทรอนิกส์และส่วนประกอบด้าน ซอฟต์แวร์ ด้านบริการดิจิทัล ด้านดิจิทัลคอนเทนต์ หรือด้านบริการโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการสื่อสาร ในระบบดิจิทัล ทั้งนี้ รายละเอียดให้เป็นตามที่กำหนดในข้อบังคับ และมีบทบัญญัติมาตรา 6 กำหนด วัตถุประสงค์ของจัดตั้งสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย เช่น เป็นตัวแทนของสมาชิก ผู้ประกอบธุรกิจหรืออุตสาหกรรมดิจิทัลในการเสนอความเห็น ประสานงาน และสนับสนุนการดำเนินงาน ด้านนโยบายระหว่างภาครัฐและเอกชน เกี่ยวกับธุรกิจหรืออุตสาหกรรมดิจิทัล ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาขีดความสามารถของการประกอบธุรกิจหรืออุตสาหกรรมดิจิทัลให้สามารถแข่งขันได้ในระดับสากล เป็นต้น ส่วนร่างพระราชบัญญัตินี้มีบทบัญญัติกำหนดวัตถุประสงค์ของร่างพระราชบัญญัติในการสนับสนุน ให้ใช้ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักในการทำธุรกรรมแทนการทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม โดยสร้างความชัดเจนและความเชื่อมั่นในผลทางกฎหมายของการทำธุรกรรมดังกล่าวในทุกขั้นตอน แต่มิได้ห้ามการทำธุรกรรมเป็นเอกสารในรูปแบบเดิม กำหนดให้ร่างพระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ ธุรกรรมทุกประเภทตามกฎหมายทุกฉบับ ทั้งที่เป็นธุรกรรมระหว่างเอกชนกับเอกชนหรือเป็นธุรกรรม ระหว่างเอกชนกับรัฐ เว้นแต่มีกฎหมายกำหนดวิธีทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์เรื่องใดไว้โดยเฉพาะ ก็ให้ดำเนินการตามกฎหมายนั้น กำหนดบทบัญญัติว่าด้วยตราสารเปลี่ยนมืออิเล็กทรอนิกส์ และกำหนด บทบัญญัติว่าด้วยบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้จึงมีความสอดคล้อง และความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2562 4.7 พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 มีเหตุผล ในการประกาศใช้ท้ายพระราชบัญญัติว่า เพื่อให้สามารถป้องกัน หรือรับมือกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ได้ อย่างทันท่วงที สมควรกำหนดลักษณะของภารกิจหรือบริการที่มีความสำคัญเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ทางสารสนเทศทั้งหน่วยงานของรัฐและหน่วยงานเอกชน ที่จะต้องมีการป้องกัน รับมือ และลดความเสี่ยง จากภัยคุกคามทางไซเบอร์ มิให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงในด้านต่าง ๆ รวมทั้งให้มีหน่วยงาน เพื่อรับผิดชอบในการดำเนินการประสานการปฏิบัติงานร่วมกันทั้งภาครัฐและเอกชน ไม่ว่าในสถานการณ์ ทั่วไปหรือสถานการณ์อันเป็นภัยต่อความมั่นคงอย่างร้ายแรงตลอดจนกำหนดให้มีแผนปฏิบัติการ และมาตรการด้านการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ อย่างมีเอกภาพและต่อเนื่อง อันจะทำให้ การป้องกันและการรับมือกับภัยคุกคามทางไซเบอร์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบกับมีบทบัญญัติว่าด้วย การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ตามหมวด 3 ส่วนพระราชบัญญัตินี้มีหลักการและเหตุผล เพื่อเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่การทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวก สร้างความมั่นคงปลอดภัย สร้างความมั่นใจ ประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตและประกอบธุรกิจ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน รองรับการขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และกำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบ ของผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ผู้ให้บริการพิสูจน์และยืนยันตัวตน ผู้ให้บริการ ออกใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์) ที่ต้องดำเนินการโดยกำหนดหน้าที่ให้ผู้ให้บริการต้องมีระบบ กระบวนการ ทำงาน และการบังคับใช้มาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ ตลอดจนมาตรการแจ้งเตือน แก้ไข และเยียวยาความเสียหายหากเกิดความผิดพลาด ดังนั้น ร่างพระราชบัญญัตินี้จึงมีความสอดคล้อง และความสัมพันธ์หรือความใกล้เคียงกับพระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 5. ผลกระทบโดยรวมที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย ร่างพระราชบัญญัตินี้มีผลกระทบโดยรวมที่อาจเกิดขึ้นจากกฎหมาย ดังนี้ ## 5.1 ผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ## ผลกระทบเชิงบวก ร่างพระราชบัญญัตินี้มีผลเป็นการอำนวยความสะดวกให้แก่ภาคธุรกิจ ภาครัฐ และประชาชน โดยลดขั้นตอนและลดระยะเวลาในการดำเนินการ ตลอดจนลดต้นทุนในการบริหารจัดการ อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งค่ากระดาษ พื้นที่จัดเก็บ และค่าขนส่งเอกสาร ซึ่งส่งผลดีต่อภาคธุรกิจและภาครัฐ ในการประหยัดทรัพยากร ลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มความรวดเร็วในการปฏิบัติงาน ตลอดจนช่วยประหยัด ค่าใช้จ่ายในการประกอบธุรกิจและการดำรงชีวิตของประชาชน การลดต้นทุนการทำธุรกรรมและเพิ่ม ประสิทธิภาพดังกล่าวจะเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มสภาพคล่องให้แก่ระบบการค้าและการเงิน พร้อมทั้ง กระตุ้นอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและบริการดิจิทัล ซึ่งจะส่งเสริมให้เกิดการลงทุนพัฒนานวัตกรรมใหม่ จากกลุ่มผู้ให้บริการอย่างต่อเนื่อง และจะช่วยสร้างความมั่นคงปลอดภัย ยกระดับขีดความสามารถ ในการแข่งขันของประเทศ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศไทยให้เข้าสู่เศรษฐกิจและสังคม ดิจิทัลอย่างสมบูรณ์ ผลกระทบเชิงลบ ร่างพระราชบัญญัตินี้มีผลเป็นการเพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎหมายของ ผู้ประกอบการ เนื่องจากผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์จะมีภาระต้นทุนที่สูงขึ้นในการจัดหาระบบ กระบวนการทำงาน บุคลากร และมาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์เพื่อให้ได้มาตรฐานวิธีการ ที่เชื่อถือได้ ตามที่สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ประกาศกำหนด รวมถึงต้องรับความเสี่ยง จากต้นทุนด้านความรับผิดทางแพ่งหากเกิดความผิดพลาดหรือความเสียหายแก่ผู้ใช้บริการ นอกจากนี้ ยังก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและข้อจำกัดในการเข้าถึง เนื่องจากการผลักดันให้ทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลักอาจสร้างอุปสรรคและจำกัดสิทธิในการทำธุรกรรมหรือรับบริการสาธารณะ ของกลุ่มเปราะบาง เช่น ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือผู้ที่ไม่มีความพร้อมด้านอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต หากไม่มีช่องทางทางเลือกที่เป็นเอกสารรูปแบบเดิมรองรับอย่างเพียงพอ และยังก่อให้เกิดภาระทางการเงิน ในการระงับข้อพิพาท เนื่องจากการกำหนดให้ผู้ที่ต้องการโต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ที่ใช้วิธีการตามที่สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ประกาศกำหนด ต้องเป็นผู้รับภาระ การพิสูจน์และต้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์นั้นเอง ซึ่งอาจสร้างภาระต้นทุนทางคดีความให้แก่ ประชาชนหรือผู้ประกอบการรายย่อย ตลอดจนส่งผลกระทบต่อธุรกิจสิ่งพิมพ์และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง กับการผลิตหรือจัดเก็บเอกสารกระดาษสูญเสียรายได้ เนื่องจากการลดการใช้เอกสารรูปแบบเดิม ในขณะเดียวกันมีผลเป็นการเพิ่มภาระทางการคลังและงบประมาณ ตลอดจนค่าใช้จ่ายของรัฐ ซึ่งเป็น ต้นทุนของรัฐในการปฏิบัติตามและบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย เนื่องจากภาครัฐต้องจัดสรร งบประมาณจำนวนมากเพื่อลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ซอฟต์แวร์ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ ระบบการพิสูจน์ และยืนยันตัวตน และมาตรการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่ได้มาตรฐาน เพื่อรองรับการทำธุรกรรม ร่วมกับภาคเอกชนและประชาชน ระบบรักษาความปลอดภัย รวมถึงงบดำเนินการ ได้แก่ ค่าใช้จ่าย ในการจัดทำคู่มือแนวทางการปฏิบัติงาน การปรับปรุงกระบวนงาน และงบประมาณสำหรับการจัด ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาทักษะทางดิจิทัลให้แก่เจ้าหน้าที่รัฐ เพื่อเพื่อป้องกันปัญหาความล่าช้า หรือการปฏิเสธการให้บริการประชาชนอันเนื่องมาจากความไม่พร้อมของระบบ 5.2 ผลกระทบต่อสังคม ผลกระทบเชิงบวก ร่างพระราชบัญญัตินี้มีผลเป็นอำนวยความสะดวกและลดขั้นตอนในการติดต่อสื่อสาร ระหว่างประชาชน ภาคธุรกิจ และหน่วยงานของรัฐ ซึ่งส่งผลดีต่อการประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ตลอดจนช่วยสร้างความมั่นคงปลอดภัยและความเชื่อมั่น ในการทำธุรกรรมทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่มีมาตรฐานรองรับ นอกจากนี้ การที่กฎหมายบัญญัติรับรอง อย่างชัดเจนว่ามิได้ห้ามการทำธุรกรรมในรูปแบบเอกสารเดิม ถือเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยรักษาสิทธิ ของประชาชนที่ยังไม่พร้อมหรือไม่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีให้ยังคงสามารถทำธุรกรรมทางกฎหมายได้ ตามปกติ ผลกระทบเชิงลบ ร่างพระราชบัญญัตินี้อาจก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยีและข้อจำกัด ในการเข้าถึงบริการสาธารณะโดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบาง เช่น ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือผู้ที่อยู่ในพื้นที่ ห่างไกลและขาดแคลนอุปกรณ์ หากรัฐไม่มีมาตรการรองรับที่เพียงพอ อีกทั้งยังมีความเสี่ยงด้าน การละเมิดความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของข้อมูลชีวภาพที่นำมาใช้ในการพิสูจน์และยืนยันตัวตน ซึ่งจำเป็นต้องมีมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เข้มงวดเพื่อป้องกันการถูกนำไปใช้โดยมิชอบ นอกจากนี้ อาจสร้างภาระเกินสมควรแก่ประชาชนทั่วไปในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม เนื่องจาก กำหนดให้ผู้ที่ต้องการโต้แย้งความน่าเชื่อถือของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องเป็นผู้รับภาระการพิสูจน์และออก ค่าใช้จ่ายในการพิสูจน์ รวมไปถึงความเสี่ยงทางสังคมที่อาจเกิดจากการหลอกลวง กลฉ้อฉล หรือบังคับขู่เข็ญ ในการทำนิติกรรมที่มีความอ่อนไหวสูง หากไม่มีการพิจารณากำหนดข้อยกเว้นการทำธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับกรณีดังกล่าวให้รัดกุมเพียงพอ 5.3 ผลกระทบอื่นที่สำคัญ -ไม่มี- ## 6. ผลกระทบของร่างกฎหมายที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption Risk Assessment) ## 6.1 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) ในการกำหนดให้มีระบบ ## คณะกรรมการ  มี  ไม่มี ## 6.2 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) ในการกำหนดให้มีระบบอนุมัติ ## อนุญาต  มี  ไม่มี ## 6.3 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) ในการกำหนดให้อำนาจแก่ ## เจ้าหน้าที่ตามกฎหมาย  มี  ไม่มี ## 6.4 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) ในการกำหนดให้มีการออก ## กฎหมายลำดับรอง  มี  ไม่มี ## 6.5 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) กรณีกฎหมายไม่ครอบคลุม  มี  ไม่มี ## 6.6 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) กรณีกฎหมายคลุมเครือ ## ซ้ำซ้อน หรือขัดกัน  มี  ไม่มี ## 6.7 ความเสี่ยงที่อาจส่งผลให้เกิดการทุจริต (Corruption) กรณีกฎหมายกำหนดโทษ  มี ไม่มี ## 7. การกำหนดให้มีระบบอนุญาตอนุมัติหรือการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่  มี  ไม่มี ## เหตุผลและความจำเป็น ร่างพระราชบัญญัตินี้มีการกำหนดให้ผู้ใดประสงค์จะขอให้สำนักงานรับรองว่าตน เป็นผู้ให้บริการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ให้ยื่นคำขอต่อสำนักงานตามหลักเกณฑ์และวิธีการ ที่สำนักงานประกาศกำหนด (ร่างมาตรา 55) จึงมีความจำเป็นต้องใช้ระบบอนุญาตอนุมัติในกฎหมาย โดยการจดทะเบียน/การขึ้นทะเบียนโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบและติดตามสำหรับกิจกรรม ที่มีผลกระทบต่อสาธารณะในระดับที่มิได้รุนแรงมากนัก แต่รัฐจำเป็นต้องเข้ามากำกับดูแลเพื่อรับรอง คุณสมบัติหรือคุณวุฒิของผู้ประกอบการ เพื่อประกอบการตัดสินใจในการใช้บริการของประชาชน หรือเพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบและการส่งเสริมหรือสนับสนุนจากภาครัฐ โดยในการรับจดทะเบียน หรือขึ้นทะเบียนอาจกำหนดคุณสมบัติหรือลักษณะต้องห้ามได้ ทั้งนี้ หากผู้ขอมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะ ต้องห้ามตามที่กำหนด หน่วยงานของรัฐไม่อาจปฏิเสธการรับจดทะเบียนหรือขึ้นทะเบียนบุคคลนั้นได้ 8. การกำหนดให้มีระบบคณะกรรมการ  มี  ไม่มี 9. บทกำหนดโทษ  ไม่มี โทษทางอาญา  โทษทางปกครอง  โทษปรับเป็นพินัย  โทษอุปกรณ์ 10. การประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย -ไม่มี- ส่วนที่ 4 การเปิดเผยรายงานผลการรับฟังความคิดเห็นและรายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบอันเกิด ## จากร่างกฎหมาย คณะกรรมการขับเคลื่อนการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจาก ร่างกฎหมายที่เสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปสู่ภาคประชาชน ได้เปิดเผย รายงานผลการรับฟังความคิดเห็นและรายงานผลการวิเคราะห์ผลกระทบอันเกิดจากร่างกฎหมาย ทางเว็บไซต์รัฐสภา www.parliament.go.th แล้วตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม 2569 คณะกรรมการขับเคลื่อนการรับฟังความคิดเห็นและวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ## จากร่างกฎหมายที่เสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปสู่ภาคประชาชน ## สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ## จัดทำโดย นายจิรพันธ์ ทองบุญเรือง ## นิติกรชำนาญการพิเศษ/ ## นักกฎหมายนิติบัญญัติ ชั้นที่ 2